Nghiên cứu sinh trưởng rừng trồng thông ba lá pinus kesiya tại huyện di linh tỉn

i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƢỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP MAI HỮU PHÚC NGHIÊN CỨU SINH TRƢỞNG RỪNG TRỒNG THÔNG BA LÁ (Pinus kesiya) TẠI HUYỆN DI LINH, TỈNH LÂM ĐỒNG LUẬN VĂN THẠC SỸ LÂM NGHIỆP Hà Nội, 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƢỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP MAI HỮU PHÚC NGHIÊN CỨU SINH TRƢỞNG RỪNG TRỒNG THÔNG BA LÁ (Pinus kesiya) TẠI HUYỆN DI LINH, TỈNH LÂM ĐỒNG CHUYÊN NGÀNH: LÂM HỌC MÃ SỐ: 60.60 LUẬN VĂN THẠC SỸ LÂM NGHIỆP NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. NGUYỄN MINH THANH i LỜI CAM ĐOAN Tôi tên Mai Hữu Phúc xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Nếu nội dung nghiên cứu của tôi trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào đã công bố, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm và tuân thủ kết luận đánh giá luận văn của Hội đồng khoa học.

Hà Nội, ngày 30 tháng 10 năm 2018 Mai Hữu Phúc LỜI CẢM ƠN Đề hoàn thành luận văn này tôi xin chân thành cảm ơn: - Ban giám hiệu, phòng Sau Đại học, Ban chủ nhiệm Khoa Lâm nghiệp và quý thầy cô của trƣờng Đại học Lâm nghiệp đã truyền đạt cho tôi những kiến thức cần thiết trong quá trình tôi học tập và thực hiện đề tài. TS Nguyễn Minh Thanh đã tận tình giúp đỡ, hƣớng dẫn tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. - Lãnh đạo cùng toàn thể cán bộ, công chức ở cơ quan Hạt Kiểm lâm Di Linh, tỉnh Lâm Đồng nơi tôi công tác đã tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt thời gian học tập cũng nhƣ thời gian nghiên cứu thực hiện luận văn tốt nghiệp này. - Gia đình, bạn bè, ngƣời thân đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập.

Hà Nội, ngày 30 tháng 10 năm 2018 Mai Hữu Phúc MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC CÁC BẢNG.viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ.vix PHẦN MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Một số khái niệm sinh trƣởng của cây và rừng. Nghiên cứu về sinh trƣởng và tăng trƣởng cây rừng và Thông ba lá trên thế giới.

Tổng quan về Thông ba lá. Các thông tin khác về thực vật. Tại Việt Nam. Trên thế giới.

Đặc điểm sinh học. 13 Chƣơng 2 MỤC TIÊU, ĐỐI TƢỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tƣợng & phạm vi nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp luận. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Phƣơng pháp thu thập số liệu. Phƣơng pháp xử lý số liệu. 20 Chƣơng 3 KHÁI QUÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU 21 3. Vị trí, địa hình, khí hậu thủy văn, thổ nhƣỡng khu vực nghiên cứu.

Khí hậu thủy văn. Đất đai, thổ nhƣỡng. Hiện trạng rừng. Đa dạng sinh học.

Đa dạng thực vật rừng. Đa dạng động vật rừng. Tình hình dân sinh kinh tế xã hội khu vực. Dân số - lao động.

Tình hình sản xuất nông - lâm nghiệp. Tình hình định canh định cƣ của đồng bào dân tộc. Dịch vụ môi trƣờng rừng.Tình hình sử dụng đất đai. 27 Chƣơng 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Thực trạng rừng trồng Thông ba lá tại khu vực nghiên cứu. Hiện trạng về diện tích, quy mô của rừng Thông ba lá trên địa bàn. Một số biện pháp kỹ thuật trồng & chăm sóc rừng Thông ba lá đã và đang áp dụng ở khu vực. Sinh trƣởng (tỷ lệ sống, D1.3, Hvn) của Thông ba lá ở 3 tuổi trồng tại khu vực nghiên cứu.

Sinh trƣởng của Thông ba lá ở 5 tuổi. Sinh trƣởng của Thông ba lá ở 10 tuổi. Sinh trƣởng của Thông ba lá ở 15 tuổi. Sinh trƣởng ở 3 tuổi khác nhau.

Một số đặc điểm lâm phần trồng Thông ba lá tại khu vực. Đặc điểm lớp cây bụi thảm tƣơi và vật rơi rụng ở khu vực. Một số đặc điểm của đất ở khu vực nghiên cứu. Một số tính chất lý học đất.

Đặc điểm tính chất hóa học đất. Đặc điểm khí hậu. Ảnh hƣởng của điều kiện lập địa đến sinh trƣởng của Thông ba lá trồng tại khu vực nghiên cứu. Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lƣợng rừng trồng Thông ba lá tại khu vực nghiên cứu.

60 KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ. 65 TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH.70 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT CÁC KÝ HIỆU: A Tuổi cây (năm) ∆d Tăng trƣởng đƣờng kính bình quân năm (cm/năm) ∆h Tăng trƣởng chiều cao bình quân năm (m/năm) ∆d t Tăng trƣởng đƣờng kính tán bình quân năm (m/năm) Đƣờng kính trung bình (cm) tb Chiều cao trung bình (m) S Hệ số biến động (%) D1.3 Đƣờng kính một mét ba (cm) Hvn Chiều cao vút ngon (m) M Trữ lƣợng cây (m3) 3 V Thể tích thân cây (m ) Hdc Chiều cao dƣới cành (m) Dt Đƣờng kính tán (m) OM Hàm lƣợng mùn (%) W0 Độ ẩm không khí (%) CÁC CHỮ VIẾT TẮT: OTC: Ô tiêu chuẩn ODB Ô dạng bảng CBTT&VRR Cây bụi thảm tƣơi và vật rơi rụng TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TNHH MTV LN Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Lâm nghiệp TCN Tiêu chuẩn ngành NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn KVNC Khu vực nghiên cứu ST Sinh trƣởng QL Quốc lộ DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng 2.1 Phiếu điều tra cây bụi thảm tƣơi và vật rơi rụng 17 2.2 Phiếu điều tra tầng cây cao 19 Hiện trạng rừng theo trạng thái tại Công ty TNHH MTV 3.1 28 LN Di Linh Trữ lƣợng rừng theo trạng thái tại Công ty TNHH MTV 3.2 30 LN Di Linh Một số chỉ tiêu sinh trƣởng của Thông ba lá 5 tuổi trồng 4.1 dƣới tán rừng tại khu vực nghiên cứu (số trung bình của 49 từng OTC) Một số chỉ tiêu sinh trƣởng của Thông ba lá 10 tuổi trồng 4.2 dƣới tán rừng tại khu vực nghiên cứu (số trung bình của 51 từng OTC) Một số chỉ tiêu sinh trƣởng của Thông ba lá 15 tuổi trồng 4.3 dƣới tán tại khu vực nghiên cứu (số trung bình của từng 53 OTC) 4.4 Đặc điểm lớp cây bụi, thảm tƣơi và vật rơi rụng 57 Một số tính chất lí học đất dƣới tán rừng ở khu vực nghiên 4.5 57 cứu (Số liệu trung bình 3 phẫu diện/tuổi cây) Một số tính chất hóa học của đất tại khu vực (số liệu trung 4.6 35 bình Từ 3 mẫu đơn lẻ/tuổi) Nhiệt độ trung bình các tháng trong năm (0c) ở khu vực 4.7 38 (số liệu trung bình các tháng trong 3 năm 2013-2015) Độ ẩm trung bình các tháng trong năm (%) ở khu vực (số 4.8 43 liệu trung bình các tháng trong 3 năm 2013-2015) 4.9 Một số đặc điểm lâm phần Thông ba lá tại Di Linh 58 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Số hiệu Tên hình vẽ Trang hình vẽ 2.1 Sơ đồ bố trí phẫu diện nghiên cứu 18 4.1 Biểu đồ diện tích trồng Thông ba lá hàng năm tại khu vực 33 4.2 Biểu đồ sinh trƣởng về đƣờng kính của Thông ba lá 5 tuổi 36 4.3 Biểu đồ sinh trƣởng về chiều cao của Thông ba lá 5 tuổi 36 4.4 Biểu đồ Sinh trƣởng về trữ lƣợng của Thông ba lá 5 tuổi 37 4.5 Biểu đồ phẩm chất của Thông bá 5 tuổi 38 4.6 Biểu đồ hinh trƣởng về đƣờng kính của Thông ba lá 10 tuổi 39 4.7 Biểu đồ sinh trƣởng về chiều cao của Thông ba lá 10 tuổi 40 4.8 Biểu đồ phẩm chất của Thông bá 10 tuổi 41 4.9 Tƣơng quan Hvn/D1.10 Tƣơng quan Hvn/D1.11 Tƣơng quan Hvn/D1.12 Phân bố N/Hvn OTC3 42 4.13 Biểu đồ phẩm chất của Thông bá 15 tuổi 45 4.18 Biểu đồ so sánh phẩm chất của Thông ba lá 5,10 & 15 tuổi 47 4.19 Rừng Thông ba lá 5 tuổi 48 4.20 Rừng Thông ba lá 10 tuổi 48 4.21 Rừng Thông ba lá 15 tuổi 48 4.22 Hiện trạng CBTT& VRR dƣới rừng Thông ba lá 5 tuổi 49 4.23 Hiện trạng CBTT& VRR dƣới rừng Thông ba lá 10 tuổi 49 4.24 Biểu đồ tỷ lệ cấp cơ giới của đất tại khu vực nghiên cứu 53 Biểu đồ hàm lƣợng mùn trong đất ở khu vực nghiên cứu 4.26 Biểu đồ hàm lƣợng các chất dễ tiêu trong đất ở khu vực 56 1 PHẦN MỞ ĐẦU Thông ba lá (Pinus keysia) là loài cây tự nhiên của khu hệ thực vật núi vừa và cao (Thái Văn Trừng, 1998). Thông ba lá chủ yếu phân bố tự nhiên ở khu vực Tây Nguyên. Cây cho gỗ có chất lƣợng tốt và giá trị thƣơng phẩm cao, nhu cầu thị trƣờng lớn, ngoài ra Thông còn có tác dụng phòng hộ, cải tạo môi trƣờng, phục vụ quốc phòng, an ninh…Tại Lâm Đồng, Thông ba lá đã đƣợc đƣa vào trồng rừng từ năm 1978 trên đất đã mất rừng tự nhiên từ 5 -10 năm, rừng đƣợc trồng thành rừng thuần loài đồng tuổi ở các huyện Di Linh, Đức Trọng, Đơn Dƣơng, thành phố Bảo Lộc và thành phố Đà Lạt.

Mục tiêu chính của kinh doanh rừng trồng Thông ba lá là sản xuất gỗ với năng suất cao và chất lƣợng tốt để đáp ứng nhu cầu về gỗ xây dựng, đồ mộc, gỗ giấy sợi, kết hợp bảo vệ môi trƣờng, cải thiện đời sống nhân dân… Trong nhiều năm vừa qua trên địa bàn các đơn vị sản xuất lâm nghiệp đã chú trọng công tác trồng rừng sản xuất, rừng nguyên liệu phục vụ cho chế biến gỗ… tuy nhiên phần lớn diện tích rừng trồng này chất lƣợng giống ít đƣợc cải thiện, các biện pháp kỹ thuật lâm sinh chƣa đƣợc đồng bộ. Đã có một vài công trình nghiên cứu về rừng Thông ba lá ở Lâm Đồng nhƣ sinh trƣởng, năng suất và sinh khối rừng Thông ba lá (Nguyễn Ngọc Lung 1988), (Lê Hồng Phúc, 1996)… tuy nhiên hiện nay ở khu vực vẫn thiếu những nghiên cứu sinh trƣởng và các yếu ảnh hƣởng đến chất lƣợng rừng trồng Thông ba lá. Xuất phát từ thực tiễn trên đề tài “Nghiên cứu sinh trưởng Rừng Thông ba lá (Pinus kesiya) tại huyện Di Linh, Lâm Đồng” đã đƣợc đề xuất thực hiện. Kết quả nghiên cứu sẽ đánh giá tình hình sinh trƣởng của loài cũng nhƣ yếu tố ảnh hƣởng làm cơ sở đề xuất các giải pháp kỹ thuật thúc đẩy sinh trƣởng phát triển của loài.

Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm sinh trƣởng của cây và rừng Sinh trƣởng của cây và rừng là kết quả của quá trình đồng hóa những nguồn năng lƣợng của môi trƣờng dƣới ảnh hƣởng của những quy luật nội tại cũng nhƣ mối quan hệ giữa các nhân tố nội tại với các nhân tố ngoại cảnh trong suốt thời gian tồn tại tự nhiên của chúng.