Nghiên cứu sinh trưởng của cây hoàng đằng fibraurea tinctoria lour tuổi 3 tại xã

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM LÈNG VĂN NGHĨA NGHIÊN CỨU SINH TRƯỞNG CỦA CÂY HOÀNG ĐẰNG (FIBRAUREA TINCTORIA LOUR) TUỔI 3 TẠI XÃ SAM MỨN, HUYỆN ĐIỆN BIÊN, TỈNH ĐIỆN BIÊN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên rừng Khoa : Lâm Nghiệp Khóa học : 2015 - 2019 Thái Nguyên, năm 2019 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM LÈNG VĂN NGHĨA NGHIÊN CỨU SINH TRƯỞNG CỦA CÂY HOÀNG ĐẰNG (FIBRAUREA TINCTORIA LOUR) TUỔI 3 TẠI XÃ SAM MỨN, HUYỆN ĐIỆN BIÊN, TỈNH ĐIỆN BIÊN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên rừng Lớp : K47 - QLTNR Khoa : Lâm Nghiệp Khóa học : 2015 - 2019 Giáo viên hướng dẫn : TS. Đặng Thị Thu Hà Thái Nguyên, năm 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học, thực tiễn của riêng tôi. Những kết quả và số liệu nghiên cứu là quá trình điều tra trên thực địa nghiên cứu đề tài hoàn toàn trung thực, chưa công bố trên các tài liệu. Khóa luận đã được giáo viên hướng dẫn xem và chỉnh sửa.

Nếu sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Thái Nguyên, ngày. năm 2019 Xác nhận của GVHD Người viết cam đoan TS. Đặng Thị Thu Hà Lèng Văn Nghĩa XÁC NHẬN CỦA GV CHẤM PHẢN BIỆN Giáo viên chấm phản biện xác nhận sinh viên đã sửa chữa sai sót sau khi Hội đồng chấm yêu cầu! (Ký, họ và tên) ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các thầy cô trong khoa Lâm Nghiệp, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, những người đã truyền đạt cho tôi những kiến thức rất bổ ích trong bốn năm qua và tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập thông tin liên qua và thực hiện đề tài nghiên cứu này.

Tôi xin chân thành cảm ơn cô giáo TS. Đặng Thị Thu Hà và các thầy cô trong khoa cùng với sự phối hợp giúp đỡ của các cán bộ, lãnh đạo các cơ quan ban ngành của UBND xã Sam Mứn huyện Điện Biên và các hộ gia đình trong thôn, bản thuộc xã Sam Mứn đã tạo điều kiện cho tôi thu thập thông tin liên quan đến đề tài nghiên cứu. Do trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tiến, kiến thức còn hạn chế do vậy khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi kính mong nhận được sự giúp đỡ của các thầy cô giáo để khóa luận này được hoàn thiện hơn Tôi xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, ngày.tháng 12 năm 2019 Sinh viên Lèng Văn Nghĩa iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC MẪU BIỂU VÀ BẢNG. v DANH MỤC CÁC HÌNH. vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài. Ý nghĩa của đề tài. Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học.

Ý nghĩa trong thực tiễn. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu ở trong nước. Tổng quan khu vực nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu.

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, phạm vi, thời gian và địa điểm nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Chăm sóc cây Hoàng đằng trồng năm thứ 3 tại xã Sam Mứn, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên.

Điều tra sinh trưởng của cây Hoàng đằng tại xã Sam Mứn, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên. Đề xuất một số biện pháp chăm sóc và phòng trừ sâu, bệnh hại cho cây Hoàng đằng trồng tại khu vực nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp kế thừa số liệu.

Phương pháp bố trí thí nghiệm. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phương pháp theo dõi. Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ.

Chăm sóc Hoàng đằng trồng năm thứ 3. Sinh trưởng cây Hoàng đằng năm thứ 3. Sinh trưởng đường kính gốc của cây Hoàng đằng. Sinh trưởng chiều cao của cây Hoàng đằng.

Động thái ra lá non. Tỷ lệ sống, chất lượng và tỷ lệ ra mầm Hoàng đằng. Tình hình sâu, bệnh hại và bệnh pháp phòng trừ sâu bệnh hại cây Hoàng đằng trồng năm thứ 3. Đề xuất 1 số biện pháp chăm sóc và phòng trừ sâu, bệnh hại cho cây Hoàng đằng.

Biện pháp chăm sóc. Biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại cho cây Hoàng đằng. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 45 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

46 v DANH MỤC CÁC MẪU BIỂU VÀ BẢNG Mẫu biểu 3. Phiếu điều tra OTC. Phiếu theo dõi sâu hại lá. Phiếu theo dõi bệnh hại lá.

Sinh trưởng đường kính gốc cây Hoàng đằng tuổi 3. Sinh trưởng chiều cao cây Hoàng đằng. Động thái ra lá non cây Hoàng đằng. Chất lượng sinh trưởng cây Hoàng đằng.

Tỷ lệ ra chồi cây Hoàng đằng. Thành phần sâu hại của các loài sâu. Thành phần bệnh hại và mức độ hại của bệnh cây. 42 vi DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 4.

Làm cỏ cho cây Hoàng đằng. Phát dọn tỉa thưa rừng trồng Hoàng đằng. Bón thúc phân lân NPK cho cây Hoàng đằng. Cắm giá thể leo cho cây Hoàng đằng.

Biểu đồ sinh trưởng đường kính gốc cây Hoàng đằng. Biểu đồ sinh trưởng về chiều cao cây Hoàng đằng. Biểu đồ động thái ra lá cây Hoàng đằng. Chồi lá non Hoàng đằng.

Lá trưởng thành Hoàng đằng. Biểu đồ tăng trưởng của chồi cây Hoàng đằng. Chồi mới cây Hoàng đằng. Bệnh đốm lá cây Hoàng đằng.

42 vii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Các từ viết tắt Nội dung 1 BVTV Bảo vệ thực vật 2 BCN Ban chủ nhiệm 3 ĐHNL Đại học Nông Lâm 4 GVHD Giáo viên hướng dẫn 5 NXB Nhà xuất bản 6 NĐ-CP Nghị định Chính phủ 7 OTC Ô tiêu chuẩn 8 QĐ-TTg Quyết định Thủ tướng 9 TS Tiến sỹ 10 Ths Thạc sỹ 11 TTTN Thực tập tốt nghiệp 12 VQG- KBTTN Vườn quốc gia- khu bảo tồn thiên nhiên 13 VHTTDL Văn hóa thể thao du lịch 1 PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trước kia cây Hoàng đằng (Fibraurea tinctoria Lour) mọc hoang khắp vùng núi nước ta từ Lạng Sơn cho đến Nam Bộ, hiện nay rất hiếm gặp ở khu vực Việt Nam. Cây Hoàng đằng là loài dây leo thân gỗ, có nhiều tác dụng và được con người khai thác chế biến ra loại thuốc quý được sử dụng từ xưa tới nay và mang ra các thị trường kinh doanh, buôn bán. Hoàng đằng (Fibraurea tinctoria) còn có tên gọi khác, Hoàng liên đằng, Dây vàng giang, Nam hoàng liên.

Hoàng đằng là cây dược liệu có giá trị kinh tế cao, phân bố khá rộng ở một số nước trong khu vực Đông Nam Á như Việt Nam, Lào, Campuchia. Ở nước ta, Hoàng đằng thường phân bố trong các trạng thái rừng thứ sinh ở các tỉnh miền núi từ Bắc vào Nam với độ cao dưới 1.000m so với mực nước biển. Hoàng đằng do có nguy cơ bị tuyệt chủng nên loài cây này đã được đưa vào sách đỏ Việt Nam từ năm 1996 (thuộc nhóm IIA) cần phải bảo vệ theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP. Rễ và thân Hoàng đằng là một trong những vị thuốc được dùng nhiều trong y học cổ truyền để chữa các chứng viêm tấy, lỵ trực trùng, lở ngứa, mụn nhọt, sốt, đau mắt đỏ, các bệnh về đường tiêu hoá.

Ngoài ra, Hoàng đằng còn là nguyên liệu chiết xuất Palmatin làm thuốc nhỏ mắt hoặc tổng hợp thuốc an thần. Trong tự nhiên, loài cây này trước đây rất phong phú, nhưng do khai thác quá mức và liên tục trong nhiều năm, cùng với việc phá rừng, phát nương làm rẫy nên đã bị suy giảm rất nhiều về loại cây quý này. Hoàng đằng (Fibraurea tincoria), thuộc họ tiết dê – Menispermaceae, là một trong những loài thực vật có chứa alkaloid được sử dụng rộng rãi. Theo cuốn “Dược điển Việt Nam” nhà xuất bản Y dược (2002) [3], dược phẩm từ cây Hoàng đằng có công dụng chữa đau mắt, mụn nhọt, sốt nóng, kiết lị và ngộ độc thức ăn.

2 Để phục vụ cho công tác bảo tồn, thương mại hoá sản phẩm và phát triển kinh tế vùng nông thôn miền núi nói chung và ở Điện Biên nói riêng, việc nghiên cứu xây dựng chăm sóc mô hình trồng cây Hoàng đằng là cần thiết và có ý nghĩa cả khoa học và thực tiễn. Xuất phát từ lí do trên, tôi tiến hành thực hiện khóa luận tốt nghiệp: “Nghiên cứu sinh trưởng của cây Hoàng đằng (Fibraurea tinctoria Lour) tuổi 3 tại xã Sam Mứn, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài Đề tài thực hiện nhằm đạt các mục tiêu sau: * Xác định các biện pháp kỹ thuật chăm sóc cây Hoàng đằng tuổi 3 *Xác định khả năng sinh trưởng và sự đe doạ của sâu, bệnh hại cũng như các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại cho cây Hoàng đằng tuổi 3. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa trong nghiên cứu khoa học Biết tầm quan trọng của loài thực vật có giá trị, dược liệu cây Hoàng đằng. Trong quá trình thực hiện đề tài tạo cơ hội tiếp cận phương pháp nghiên cứu khoa học, để giải quyết vấn đề khoa học thực tiễn. Làm quen với một số phương pháp được áp dụng trong nghiên cứu đề tài cụ thể như chăm sóc, gây trồng loài cây quý hiếm cũng là để bảo tồn loài cây Hoàng đằng. Học tập và hiểu biết thêm về kinh nghiệm, kỹ thuật trong thực tiễn tại địa bàn nghiên cứu.

Ý nghĩa trong thực tiễn Giúp cho sinh viên củng cố lại những kiến thức đã được học, đồng thời làm quen với thực tế, tích lũy học hỏi kinh nghiệm. Thực hành thao tác được các phương pháp nghiên cứu, điều tra sinh trưởng loài. Biết cách tiếp cận thực tiễn những vấn đề trong sản xuất, kinh doanh rừng, quản lý nguồn tài nguyên rừng, nâng cao tính bền vững của hệ sinh thái rừng hiện nay. Tìm ra được 3 biện pháp kỹ thuật gây trồng tốt nhất mang lại hiệu quả hữu hiệu nhất cho bà con trong quá trình chăm sóc gây trồng cây Hoàng đằng tại địa phương.

Việc nghiên cứu xây dựng mô hình trồng cây Hoàng đằng để đề xuất một số giải pháp kỹ thuật gây trồng, phục vụ lợi ích của con người. Việc nghiên cứu về đặc điểm sinh trưởng của loài Hoàng đằng tại khu vực nghiên cứu, tạo tiền đề cho việc chăm sóc, gây trồng loài cây này tại khu vực nghiên cứu. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.