Nghiên cứu sinh trưởng cây con và ảnh hưởng cây giống đến năng suất rừng keo, bạch đàn

BỘ CÔNG THƯƠNG TỔNG CÔNG TY GIẤY VIỆT NAM VIỆN NGHIÊN CỨU CÂY NGUYÊN LIỆU GIẤY BÁO CÁO NĂM 2009 ( ĐỀ TÀI CẤP BỘ CÔNG THƯƠNG ) Đề tài: NGHIÊN CỨU SINH TRƯỞNG CỦA CÂY CON VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA TIÊU CHUẨN CÂY GIỐNG ĐẾN NĂNG SUẤT RỪNG TRỒNG KEO TAI TƯỢNG VÀ BẠCH ĐÀN UROPHYLLA Cơ quan chủ quản: Bộ Công thương Cơ quan chủ trì : Viện nghiên cứu cây nguyên liệu giấy Chủ nhiệm đề tài : Kĩ sư Nguyễn Thị Tươi Người thực hiện : Kĩ sư Hoàng Ngọc Hải Kĩ Sư Trần Mai Anh 7740 01/3/2010 38 TT MỤC LỤC TRANG TÓM TẮT BÁO CÁO……………………………………. 2 Phần 1 TỔNG QUAN………………………………………….1 Cơ sở pháp lý và tính cấp thiết ………………………… 2 1.2 Mục tiêu của đề tài ……………………………………….1 Mục tiêu đạt được năm 2008 ……………………………… 6 1.2 Mục tiêu đạt được năm 2009 ……………………………… 6 1.3 Địa điểm và nội dung nghiên cứu ……………………….4 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước …. 8 Phần 2 THỰC NGHIỆM ………………………………………….1 Phương pháp nghiên cứu ………………………………… 10 2.1 Nghiên cứu cây con ở giai đoạn vườn ươm ……………… 10 2.2 Nghiên cứu ảnh hưởng của tiêu chuẩn cây giống……….3 Phương pháp thu thập số liệu …………………………….4 Phương pháp tính toán, xử lý số liệu …………………….2 Nguyên vật liệu nghiên cứu ……………………………….3 Tóm tắt kết quả nghiên cứu năm 2008 ………………….4 Kết quả nghiên cứu năm 2009 …………………………… 14 2.1 Thí nghiệm tại Hàm Yên – Tuyên Quang ……………….2 Thí nghiệm tại Phù Yên – Sơn La ………………………. 20 Phần 3 KẾT LUẬN ……………………………………………….

27 Tài liệu tham khảo ………………………………………. 28 PHỤ BIỂU ………………………………………………… 29 1 MỘT SỐ HÌNH ẢNH TƯ LIỆU ………………………… 37 C¸c ch÷ viÕt t¾t vµ c¸c ký hiÖu D0(cm) : §−êng kÝnh gèc Hvn(m) : ChiÒu cao vut ngän DT (m) : §−êng kÝnh t¸n TLS (%) : Tû lÖ sèng. S(%) : HÖ sè biÕn ®éng CT1 : Loại bỏ 10% cây con trước khi xuát vườn CT2 : Loại bỏ 20% cây con trước khi xuát vườn CT3 : Loại bỏ 30% cây con trước khi xuát vườn CT4 : Loại bỏ 40% cây con trước khi xuát vườn CT5 : Loại bỏ 50% cây con trước khi xuát vườn 2 TÓM TẮT BÁO CÁO Để đáp ứng được nhu cầu về trồng rừng nguyên liệu giấy, ngoài việc chọn lọc những giống cây trồng phù hợp, cho năng xuất cao thì việc nghiên cứu, áp dụng các biện pháp kĩ thuật lâm sinh tổng hợp là những việc cần thiết nhằm tạo ra hoàn cảnh tối ưu cho sinh trưởng của cây rừng. Năm 2008, Viện nghiên cứu cây nguyên liệu giấy đã trình, được Bộ Công thương phê duyệt cho phép thực hiện đề tài: “Nghiên cứu sinh trưởng của cây con và ảnh hưởng của tiêu chuẩn cây giống đến năng xuất rừng trồng Keo tai tượng và bạch đàn Urophylla”.

Đề tài triển khai được hai năm, đã hoàn thành những nội dung chính như sau: Năm 2008: Đã hoàn thành nội dung nghiên cứu ảnh hưởng của một số nhân tố môi trường sống và đặc tính sinh vật học của loài như: Kích thước vỏ bầu, hỗn hợp ruột bầu, nguồn gốc hạt giống, các phương pháp sử lý hạt giống. đến sinh trưởng và phát triển của cây con và Nghiên cứu ảnh hưởng của cường độ tuyển chọn cây con đến năng xuất và chất lượng rừng trồng. Đã thiết lập đựơc 3,0 ha rừng thí nghiệm ở hai địa điểm : Một điểm ở Hàm Yên - Tuyên Quang, một điểm ở Phù Yên - Sơn La, mỗi điểm 1,5 ha. Năm 2009: Đề tài tiếp tục nghiên cứu ảnh hưởng của cường độ tuyển chọn cây con đến sinh trưởng và sâu bệnh hại(nếu có) của rừng trồng keo tai tượng gồm các công việc như: - Bảo vệ an toàn, Chăm sóc năm 2, cho thí nghiệm đã thiết lập năm 2008.

- Tiếp tục theo dõi, thu thập số liệu định kì về tỷ lệ sống, tăng trưởng chiều cao vút ngọn (Hvn), đường kính gốc(Do), đường kính tán (Dt), độ biến động chiều cao và đường kính của cây cho thí nghiệm. Năm 2009, thí nghiệm được bảo vệ an toàn. Hoàn thành việc theo dõi, thu thập số liệu định kì về tỷ lệ sống, tăng trưởng chiều cao vút ngọn (Hvn), đường kính gốc(Do), đường kính tán (Dt), độ biến động chiều cao và đường 3 kính của cây cho thí nghiệm. Sau trồng 15 tháng tuổi, qua phân tích, đánh giá ảnh hưởng của cường độ tuyển chọn cây con đến năng suất và chất lượng rừng trồng Keo tai tượng, đề tài đã đưa ra một số nhận xét chung cho cả hai điểm thí nghiệm: Cường độ cây con tuyển chọn càng cao thì tốc độ sinh trưởng và phát triển càng lớn.

Kết quả bước đầu cho thấy cường độ tuyển chọn cây con đem trồng đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng rừng trồng, cường độ tuyển chọn cây con trong vườn ươm càng cao, năng xuất rừng và sự đồng đều về thể tích thân cây cáng lớn trong khi giá thành cây con tăng lên không đáng kể so với sản lượng gỗ thu được, dẫn đến hiệu quả đầu tư cao và tính cải thiện giống ngày một nâng lên. Vì vậy để nâng cao năng suất, chất lượng rừng trồng thì việc loại bỏ những cây con kém chất lượng trong vườn ươm trước khi đem trồng là cần thiết. 4 PhÇn 1 Tæng quan 1. Cơ sở pháp lý của đề tài Đề tài “ nghiên cứu sinh trưởng của cây con và ảnh hưởng của cây giống đến năng xuất rừng trồng Keo tai tượng và bạch đàn Urophylla”.

được thực hiện trên cơ sở pháp lý sau: - Quyết định số 6363/QĐ-BCT ngày 02 th¸ng 12 năm 2008 của Bộ công thương về đặt hàng thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ năm 2009 với Viện nghiên cứu Cây nguyên liệu giấy.RD/H Đ-KHCN ngày 04 tháng 3 năm 2009 về việc đặt hàng sản xuất và cung cấp dịch vụ công nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ giữa vụ khoa học và công nghệ với Viện nghiên cứu cây nguyên liệu giấy. - Quyết định số 18/VNC- Q Đ.KHTH Ngày 05 th áng 3 năm 2009 của Viện trưởng Viện nghiên cứu cây nguyên liệu giấy về việc giao nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và công nghệ năm 2009. Tính cấp thiết của đề tài. Giống là một trong những khâu quan trọng của sản xuất lâm nghiệp, sử dụng giống tốt là một biện pháp thâm canh mũi nhọn làm tăng sản lượng, chất lượng và hiệu quả của rừng trồng nhất là rừng trồng sản xuất.

Để đáp ứng được nhu cầu về trồng rừng công nghiệp, ngoài việc chọn lọc những cây trồng cho năng xuất cao thì việc áp dụng các biện pháp kĩ thuật lâm sinh tổng hợp cũng là những việc làm hết sức cần thiết để tạo ra hoàn cảnh tối ưu cho sinh trưởng của cây rừng. Tuy nhiên, cây rừng có đời sống dài ngày nên việc tạo điều kiện hoàn cảnh tối ưu cần có những nghiên cứu cụ thể, từng bước kể cả ở giai đoạn vườn ươm. Để đáp ứng được nhu cầu trồng rừng công nghiệp ngày càng cao và tăng năng suất, chất lượng rừng trồng ngày một cao thì việc đánh giá khả năng sinh trưởng của cây con trong giai đoạn vườn ươm dưới ảnh hưởng của một số nhân tố và ảnh hưởng của, chất lượng cây giống đến năng suất và chất lượng rừng trồng là việc làm cần thiết, có ý nghĩa to lớn. 5 Báo cáo này trình bày kết quả thí nghiệm đánh giá khả năng sinh trưởng của rừng trồng Keo tai tượng với các cường độ tuyển chọn cây giống khác nhau sau 15 tháng tuổi cho 5 công thức tuyển chọn cây giống trước khi đem đi trồng rừng với loài Keo tai tượng.

Mục tiêu của đề tài: 1. Mục tiêu năm 2008: - Đánh giá được khả năng sinh trưởng của cây con ở giai đoạn vườn ươm dưới ảnh hưởng của một số nhân tố: nguồn gốc hạt (xuất xứ), thành phần hỗn hợp ruột bầu, phân bón và kích thước vỏ bầu. - Đánh giá được ảnh hưởng của tiêu chuẩn cây giống đến năng suất và chất lượng rừng trồng. Mục tiêu năm 2009: - Tiếp tục theo dõi, chăm sóc, bảo vệ an toàn diện tích thí nghiệm, thu thập số liệu của rừng thí nghiệm đã thiết lập 2008, phân tích - đánh giá ảnh hưởng của cây giống đến năng xuất và chất lượng rừng trồng.

Địa điểm và nội dung nghiên cứu. §ịa điểm nghiên cứu: Đề tài chọn 2 địa điểm thí nghiệm như sau: ™ Địa điểm thứ nhất: Tại km 37 - huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang. Diện tích trồng rừng thí nghiệm Keo gồm 5 công thức x 4 lần lặp. Tổng diện tích thí nghiệm 1,5ha.

Vị trí địa lý nằm ở 22004’ vĩ độ Bắc và 105002’ kinh độ Đông. Độ cao so với mặt biển khoảng 70 m. Nhiệt độ bình quân năm là 23,80C. Lượng mưa trung b×nh là 1.875 mm/năm, phân bố không đều trong năm, mưa tập trung từ tháng 4 đến tháng 10, mưa nhiều nhất vào tháng 8 (lượng mưa là 355,3 mm), mưa ít nhất vào tháng 12 (lượng mưa là 22,7 mm).

Độ ẩm không khí b×nh quân năm là 86 %. (Theo tài liệu “Số liệu khí tượng thuỷ văn Việt Nam” tập 1 - Chương trình tiến bộ kỹ thuật cấp Nhà nước 42A. Tổng cục khí tượng thuỷ văn Hà Nội 1989). Theo số liệu của Trạm khí tượng Hàm Yên cung cấp năm 2006 và 2007 thì lượng mưa bình quân năm ở đây đã giảm đi như sau: năm 2006 là 1.523,4 6 mm và đến năm 2007 lượng mưa bình quân năm lại giảm tiếp chỉ còn 1.

Địa hình: Thí nghiệm trên quả đồi và dải núi thấp có độ dốc từ 20 - 25 độ. Đất đai: đất Feralite màu nâu đỏ, còn tính chất đất rừng, tầng đất dày, khá tốt. Diện tích này trước đây đó trồng loài thông đuôi ngựa từ năm 1982 và khai thác đầu năm 2008. Thực bì: thực bì nứa tép, cỏ tranh, cỏ 3 cạnh, các loại cây bụi.

™ Địa điểm thứ 2: Tại xã Mường cơi – Huyện Phù Yên – Tỉnh Sơn La. Diện tích trồng rừng thí nghiệm Keo gồm 5 công thức x 4 lần lặp. Tổng diện tích thí nghiệm 1,5ha. Mường cơi nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm mưa nhiều và chia thành hai mùa rõ rệt: Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 9 và mưa nhiều nhất vào tháng 7 và tháng 8.

Mùa khô bắt đầu từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau có sương muối xuất hiện từ tháng một đến tháng hai hàng năm. Nhiệt độ thấp nhất là 80c, nhiệt độ cao nhất vào tháng 5 và tháng 6 từ 33 – 340c (Theo tài liệu “Báo cáo quy hoạch sử dụng đất chi tiết đến 2010 ” của Uỷ ban nhân dân xã Mường Cơi hoàn thành năm 2007) Địa hình: Là những giải đồi bát úp có độ cao so với mực nước biển từ 300 - 400 m có độ dốc > 300 Đất đai: Đất Feralite màu vàng nhạt phát triển trên đá mẹ phiến thạch sét.