Nghiên cứu sinh sản nhân tạo và ương ấu trùng sá sùng sipunculus nudus linnaeus

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG TRẦN DUY CHINH NGHIÊN CỨU SINH SẢN NHÂN TẠO VÀ ƯƠNG ẤU TRÙNG SÁ SÙNG Sipunculus nudus (Linnaeus, 1767) TẠI QUẢNG NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KHÁNH HÒA - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG TRẦN DUY CHINH NGHIÊN CỨU SINH SẢN NHÂN TẠO VÀ ƯƠNG ẤU TRÙNG SÁ SÙNG Sipunculus nudus (Linnaeus, 1767) TẠI QUẢNG NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ Ngành: Nuôi trồng Thủy sản Mã số: 60620301 Quyết định giao đề tài số: 240/QĐ-ĐHNT, 23/3/2016 Quyết định thành lập HĐ: Ngày bảo vệ: 21/9/2017 Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN ĐÌNH MÃO Chủ tịch Hội đồng: PGS. PHẠM QUỐC HÙNG Phòng khoa Sau đại học: KHÁNH HÒA - 2017 LỜI CAM ĐOAN Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này, tôi đã tham khảo một số tài liệu liên quan về sá sùng trên thế giới và ở Việt Nam. Với vai trò là cộng tác viên, các số liệu thu thập được sự cho phép của chủ nhiệm đề tài “Nghiên cứu xây dựng quy trình sinh sản nhân tạo giống sá sùng Sipunculus nudus (Linnaeus, 1767) tại Quảng Ninh”.

Kết quả phân tích số liệu là trung thực và do tôi trực tiếp thực hiện, những thông tin tham khảo trong khóa luận đều được trích luận cụ thể nguồn sử dụng. Quảng Ninh, ngày …. tháng 09 năm 2017 Tác giả luận văn Trần Duy Chinh iii iv LỜI CÁM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý thầy, cô Viện Nuôi trồng Thủy sản, Trường Đại học Nha Trang đã giảng dạy và giúp đỡ trong suốt thời gian tôi học tập và nghiên cứu tại Trường. Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy PGS.

Nguyễn Đình Mão đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho em trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Xin gửi lời cảm ơn tới Ban lãnh đạo Viện Nghiên Hải Sản Hải Phòng, Trại Thực nghiệm thuộc Trường cao đẳng Thủy sản, thạc sỹ Nguyễn Văn Tuấn đã tạo điều kiện giúp đỡ trong quá trình học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp. Xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viện, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn. Quảng Ninh, ngày ….

tháng 09 năm 2017 Tác giả luận văn Trần Duy Chinh v MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.vi DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT. viii DANH MỤC BẢNG .ix DANH MỤC HÌNH .x TRÍCH YẾU LUẬN VĂN .xi MỜ ĐẦU .1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tình hình nghiên cứu về sá sùng trên thế giới. Vị trí phân loại và phân bố.

Đặc điểm hình thái cấu tạo. Đặc điểm dinh dưỡng và sinh trưởng. Đặc điểm sinh học sinh sản. Các giai đoạn phát triển ấu trùng.

Tình hình nghiên cứu sản xuất giống và nuôi thương phẩm. Tình hình nghiên cứu về sá sùng ở Việt Nam .11 CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Kỹ thuật kích thích sinh sản sá sùng bố mẹ. Kỹ thuật ương nuôi ấu trùng sá sùng giai đoạn trôi nổi. Kỹ thuật ương nuôi ấu trùng sá sùng giai đoạn sống đáy.

Phương pháp thu thập và xử lý số liệu .21 vi CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Kỹ thuật lựa chọn sá sùng bố mẹ thành thục. Lựa chọn sá sùng bố mẹ thành thục tại các bãi tự nhiên. Kết quả lựa chọn sá sùng bố mẹ thành thục.

Kỹ thuật kích thích sinh sản. Kỹ thuật ương nuôi ấu trùng sá sùng giai đoạn trôi nổi (Pelagosphera). Ảnh hưởng của thức ăn lên sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng trôi nổi. Ảnh hưởng của mật độ lên sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng trôi nổi.

Kỹ thuật ương nuôi ấu trùng giai đoạn sống đáy. Ảnh hưởng của thức ăn lên sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng sống đáy. Ảnh hưởng của mật độ ương lên sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng sống đáy.32 CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .34 TÀI LIỆU THAM KHẢO .35 PHỤ LỤC vii DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DLG: Tốc độ tăng trưởng tuyệt đối về chiều dài L: Chiều dài M%: Tỷ lệ thành thục NTTS: Nuôi trồng thủy sản Pelagosphera: Ấu trùng trôi nổi S%: Tỷ lệ sống của ấu trùng SD: Độ lệch chuẩn SE: Sai số chuẩn TB: Trung bình TLS: Tỷ lệ sống Tn%: Tỷ lệ nở Tt%: Tỷ lệ thụ tinh viii DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Số lượng, tỷ lệ sống và tỷ lệ thành thục của sá sùng bố mẹ .2: Kết quả kích thích sinh sản sá sùng .3: Sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng Pelagosphera sử dụng các loại thức ăn khác nhau .4: Sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng Pelagosphera ở các mật độ ương khác nhau .5: Sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng sống đáy sử dụng các loại thức ăn khác nhau .6: Sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng giai đoạn sống đáy ở các mật độ ương khác nhau.33 ix DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Cấu tạo trong của lớp Sipunculida .2: Con đường phát triển của ấu trùng thuộc ngành Sipuncula .3: Hình ấu trùng Trochophore và ấu trùng Pelagosphera.1: Sá sùng Sipunculus nudus (Linnaeus, 1767) .2: Sơ đồ khối nội dung nghiên cứu.1: Sá sùng bố mẹ thành thục mới chuyển về .2: Sá sùng bố mẹ mới vệ sinh và sá sùng bị loại (dị tật) .3: Sá sùng thành thục đang được kích thích sinh sản và đang sinh sản .4: Ấu trùng Trochophora đang chuyển sang ấu trùng Pelagosphera.5: Tỷ lệ sống của ấu trùng Pelagosphera sử dụng thức ăn khác nhau .6: Xác định tăng trưởng về chiều dài của sá sùng sống đáy.7: Tăng trưởng về chiều dài của ấu trùng sống đáy khi sử dụng các loại thức ăn khác nhau .8: Ấu trùng sá sùng khi chuyển sang giai đoạn sống đáy và sá sùng giống (kích cỡ 1 - 2cm) khi thu hoạch .33 x TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Sá sùng (Sipunculus nudus) có giá trị dinh dưỡng cao và giá trị kinh tế lớn, chúng phân bố chủ yếu ở các bãi triều và rừng ngập mặn ven biển của nước ta. Hiện nay, sá sùng cung cấp cho thị trường cơ bản là khai thác từ tự nhiên từ các bãi triều.

Giá trị thương phẩm cao nên việc khai thác sá sùng đã mang lại nguồn thu nhập lớn cho người dân ven biển. Vì vậy, ngư dân khai thác sá sùng quá mức, không theo mùa vụ, không đúng kích cỡ, thậm chí còn dùng các biện pháp khai thác mang tỉnh hủy diệt đã làm cạn kiệt nguồn lợi sá sùng. Tại tỉnh Quảng Ninh, đã có một số công trình nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh sản, đánh giá trữ lượng sá sùng tại các bãi triều, chưa có nghiên cứu nào về nghiên cứu sản xuất giống và nuôi thương phẩm. Do đó, việc thực hiện đề tài “Nghiên cứu sinh sản nhân tạo và ương ấu trùng sá sùng Sipunculus nudus (Linnaeus, 1767) tại Quảng Ninh” là cần thiết, nhằm bổ sung cơ sở khoa học cho việc xây dựng thành công quy trình sản xuất giống nhân tạo sá sùng, giúp chủ động cung cấp nguồn giống ổn định và có chất lượng cho người nuôi, từ đó phát triển nghề nuôi thương phẩm sá sùng tại Quảng Ninh.

Đề tài được thực hiện nhằm mục tiêu nghiên cứu xây dựng qui trình sản xuất giống nhân tạo sá sùng tại Quảng Ninh từ kỹ thuật kích thích sá sùng bố mẹ sinh sản, tới các kỹ thuật ương nuôi ấu trùng từ giai đoạn trôi nổi đến giai đoạn sống đáy. Sá sùng bố mẹ được thu gom trực tiếp từ các bãi khai thác tự nhiên thuộc xã Minh Châu, xã Quan Lạn huyện Vân Đồn và xã Đại Bình, xã Tân Bình huyện Đầm Hà tỉnh Quảng Ninh. Trọng lượng cơ thể sá sùng bố mẹ 09 - 22 g/con, chiều dài trung bình từ 08 - 20 cm, không dị hình, dị dạng và hoàn toàn khỏe mạnh. Mức độ thành thục của sá sùng bố mẹ có sản phẩm sinh dục phát triển ở giai đoạn IV trở lên đối với sá sùng cái và mức độ III đối với sá sùng đực, sau khi vệ sinh sạch sẽ hôm sau sẽ tiến hành kích thích sinh sản.

Sá sùng được kích thích sinh sản bằng các phương pháp sốc nhiệt khô, sốc nhiệt ướt và sốc nhiệt bằng phương pháp kết hợp. Ở giai đoạn ấu trùng trôi nổi, 3 nghiệm thức thí nghiệm ảnh hưởng của thức ăn (tảo tươi, thức ăn công nghiệp và hỗn hợp tảo tươi kết hợp thức ăn công nghiệp) và 4 nghiệm thức mật độ ương (400, 600, 800 và 1000 con/lít) lên tăng trưởng về chiều dài và tỷ lệ sống của ấu trùng đã được thực hiện. Trong khi đó, ở giai đoạn ấu trùng sống đáy, sử dụng 4 loại thức ăn (tảo tươi, thức ăn công nghiệp, thức ăn chế biến và hỗn hợp tảo tươi kết hợp xi với thức ăn công nghiệp) và 4 mật độ ương khác nhau (1000, 2000, 3000 và 4000 con/m2) để đánh giá tăng trưởng về chiều dài và tỷ lệ sống của ấu trùng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, cả 3 phương pháp kích thích sinh sản bằng sốc nhiệt độ đều có hiệu quả đối với sá sùng, trong đó phương pháp kích thích bằng sốc nhiệt kết hợp cho sá sùng sinh sản nhanh, tỷ lệ thụ tinh và tỷ lệ nở lớn nhất (56 ± 10,6 phút; 87,8 ± 7,1% và 92,6 ± 0,8%).

Trong giai đoạn ương nuôi ấu trùng trôi nổi: Tảo tươi là thức ăn tốt nhất cho tăng trưởng về chiều dài (48,1 ± 0,5 µm/ngày) và tỷ lệ sống (88,6 ± 1,6 %). Mật độ ương thích hợp nhất từ 400 - 600 con/lít và cho tốc độ tăng trưởng tuyệt đối về chiều dài: (từ 48,1± 0,3 µm/ngày đến 48,2 ± 0,2 µm/ngày) và tỷ lệ sống cao nhất: (91,7 ± 0,9 %). Ở giai đoạn ấu trùng sống đáy: Thức ăn tốt nhất cho tăng trưởng về chiều dài và tỷ lệ sống của ấu trùng là tảo tươi kết hợp thức ăn chế biến (0,32 ± 0,004 mm/ngày, tỷ lệ sống: 30,3 ± 1,0 %). Mật độ ương thích hợp nhất là 1000 con/m2 (tốc độ sinh trưởng tuyệt đối về chiều dài: 0,33 ± 0,008 mm/ngày và tỷ lệ sống là: 30,6 ± 1,1 %).

Số lượng giống thu được trong các thí nghiệm nghiên cứu là: 12.069 con (vượt chỉ tiêu so với yêu cầu 2000 con), kích cỡ trung bình 1,8 cm/con. Tổng số sá sùng giống thu được của cả quá trình triển khai đề tài là 37. Từ khóa: Sá sùng, sản xuất giống, sipunculus nudus. xii MỜ ĐẦU Quảng Ninh có bờ biển dài 250 km, diện tích vùng nội thủy khoảng 6.