Quyền lực mềm trong chính sách đối ngoại hoa kỳ dưới thời tổng thống barack obam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------------------ NGÔ THỊ BÍCH LAN QUYỀN LỰC MỀM TRONG CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI HOA KỲ DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG BARACK OBAMA (2008 -2016) LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Thành phố Hồ Chí Minh - năm 2020 ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN -------------------------- NGÔ THỊ BÍCH LAN QUYỀN LỰC MỀM TRONG CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI HOA KỲ DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG BARACK OBAMA (2008 -2016) Ngành: Lịch sử thế giới Mã số: 9229011 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. ĐÀO MINH HỒNG 2. LÊ PHỤNG HOÀNG PHẢN BIỆN ĐỘC LẬP: 1. NGUYỄN VĂN KIM PHẢN BIỆN: 1.

NGÔ MINH OANH 2. NGUYỄN TIẾN LỰC 3. TRẦN THANH NHÀN Thành phố Hồ Chí Minh - năm 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án “Quyền lực mềm trong chính sách đối ngoại Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Barack Obama (2008 – 2016)” là công trình nghiên cứu của tôi. Tất cả các nội dung nghiên cứu và kết quả được trình bày trong luận án là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Ngô Thị Bích Lan LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến TS. Đào Minh Hồng và TS. Lê Phụng Hoàng, cảm ơn hai Thầy/Cô đã tận tình giúp đỡ, định hướng và hỗ trợ trong suốt quá trình tôi hoàn thành Luận án. Tôi xin cảm ơn TS.

Đào Minh Hồng đã luôn bám sát và tạo điều kiện tốt nhất để tôi có thể hoàn thiện các Chuyên đề & Luận án tiến sĩ. Sự chỉ dạy tận tình và định hướng của các Thầy/Cô là cơ hội tốt nhất để tôi có thể mở rộng tầm hiểu biết, nâng cao năng lực nghiên cứu và đóng góp một phần nhỏ bé của mình vào sự phát triển chung của ngành Lịch sử thế giới tại Trường ĐH Khoa học Xã hội & Nhân văn TP. Tôi xin được cảm ơn Ban chủ nhiệm Khoa Quan hệ Quốc tế, Ban giám hiệu Trường Đại học Ngoại Ngữ - Tin học TP. HCM (HUFLIT) đã luôn quan tâm và tạo điều kiện giúp đỡ trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu, hoàn thành Luận án Tiến sĩ tại Trường ĐH Khoa học Xã hội & Nhân văn TP.

Bên cạnh đó, tôi cũng xin cảm ơn các thầy cô lãnh đạo, giảng viên, chuyên viên của Khoa Lịch sử và Phòng Sau đại học, Trường ĐH Khoa học Xã hội & Nhân văn TP. HCM đã tạo mọi điều kiện tốt nhất về học tập, nghiên cứu và thủ tục hành chính để nghiên cứu sinh có thể hoàn thành & bảo vệ Luận án. Đồng thời, tôi cảm ơn sự nhiệt tình ủng hộ, khích lệ, động viên của gia đình và bạn bè, đồng nghiệp đã luôn sát cánh và dành cho tôi sự quan tâm đặc biệt trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Tác giả luận án Ngô Thị Bích Lan MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

Lý do chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu.

Nguồn tài liệu. Đóng góp của đề tài .8 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Về quyền lực mềm Hoa Kỳ. Tài liệu nước ngoài.

Tài liệu trong nước. Về chính sách đối ngoại Hoa Kỳ. Tài liệu nước ngoài. Tài liệu trong nước.

34 Tiểu kết chương 1 .37 Chương 2: TỔNG QUAN VỀ QUYỀN LỰC MỀM VÀ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI HOA KỲ (2008 – 2016). Tổng quan về quyền lực mềm. Khái niệm quyền lực. Phân loại quyền lực.

Lý thuyết quyền lực mềm của Joseph S. Những nhân tố tác động đến chính sách đối ngoại Hoa Kỳ dưới thời Barack Obama (2008 – 2016). Bối cảnh quốc tế .Khủng hoảng kinh tế 2008 – 2009 .Suy giảm quyền lực lãnh đạo của Hoa Kỳ .Sự trỗi dậy của Trung Quốc .Tình hình trong nước .Chính trị. Những điểm chính trong chính sách đối ngoại của B.

Nhiệm kỳ thứ nhất .Giải quyết chiến tranh và đảm bảo an ninh .Củng cố trật tự thế giới do Hoa Kỳ lãnh đạo .Tăng cường vị thế ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương .Nhân rộng các giá trị Mỹ .Nhiệm kỳ thứ hai .84 Tiểu kết chương 2 .90 Chương 3: QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI QUYỀN LỰC MỀM TRONG .91 CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI HOA KỲ DƯỚI THỜI BARACK OBAMA (2008 – 2016). Quyền lực mềm trong chính sách đối ngoại Hoa Kỳ (2008 – 2016) .Sử dụng quyền lực mềm của Hoa Kỳ trong lịch sử. Obama và định hướng sử dụng quyền lực mềm .Định hướng của Barack Obama .Hoạt động của Hillary Clinton .Các nguồn lực và biện pháp thực hiện .Nguồn lực quyền lực mềm .Biện pháp thực hiện. Triển khai quyền lực mềm trong chính sách đối ngoại Hoa Kỳ (2008 – 2016) .Giải quyết chiến tranh bằng con đường hòa bình .Rút quân và hỗ trợ tái thiết Iraq .Nỗ lực kết thúc chiến tranh tại Afghanistan .Tăng cường liên kết kinh tế khu vực và quốc tế.

Hợp tác với các quốc gia .Thiết lập chương trình hợp tác với APEC .Xây dựng TPP .Phổ biến các giá trị Mỹ trên phạm vi toàn cầu .Thúc đẩy dân chủ, nhân quyền .Trao đổi văn hóa – giáo dục .Xây dựng nền ngoại giao công chúng .Mở rộng phạm vi hợp tác an ninh – quốc phòng.Tăng cường hiện diện quân sự.Hỗ trợ nhân đạo và thiên tai .158 Chương 4: KẾT QUẢ VÀ HẠN CHẾ CỦA VIỆC SỬ DỤNG QUYỀN .164 LỰC MỀM TRONG CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI HOA KỲ (2008 -. Những kết quả nổi bật .Sự đối đầu giữa sức mạnh cứng Trung Quốc và sức mạnh mềm Hoa Kỳ .Những hạn chế khác. Một số nhận xét về việc sử dụng quyền lực mềm trong chính sách đối ngoại Hoa Kỳ dưới thời B.Quy mô rộng lớn, bao trùm nhiều lĩnh vực .Tập trung chủ yếu vào các quốc gia, khu vực bất ổn và kém phát triển .Sử dụng kết hợp sức mạnh mềm với sức mạnh cứng .Kế thừa lịch sử ngoại giao Hoa Kỳ .191 Tiểu kết chương 4 .194 TÀI LIỆU THAM KHẢO.198 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Ký tự viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt Tiếng Việt ANQG An ninh quốc gia CSĐN Chính sách đối ngoại KHKT Khoa học kỹ thuật QHQT Quan hệ quốc tế Tiếng Anh Bureau of Educational and Cục Giáo dục & Văn hóa Hoa ECA Cultural Affairs Kỳ FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài Foreign Military Financing Quỹ Tài chính quân sự nước FMF ngoài G2 Group of two Hoa Kỳ & Trung Quốc Group of twenty Nhóm các nền kinh tế lớn thế G20 giới IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế The International Security Lực lượng hỗ trợ an ninh quốc ISAF tế Assistance Force ISF Iraq Security Forces Lực lượng an ninh Iraq ITEF Iraq Training & Equip Fund Quỹ Trang bị & Đào tạo Iraq HRDF Human Rights Defenders Fund Quỹ bảo vệ Nhân quyền Middle East Partnership Sáng kiến Quan hệ Đối tác MEPI Initiative Trung Đông North Atlantic Treaty Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương NATO Organization National Council for Peace and Hội đồng Hòa bình và Trật tự NCPO Order Quốc gia Thái Lan Non-governmental Các tổ chức phi chính phủ NGOs Organizations OWS Occupy Wall Street Phong trào chiếm phố Wall The State Peace and Hội đồng Hòa bình và Phát SPDC triển Liên bang Myanmar Development Council Trans-Pacific Hiệp định Đối tác xuyên Thái TPP Partnership Agreement Bình Dương United Nations High Cao ủy Liên Hiệp Quốc về UNHCR người tị nạn Commissioner for Refugees U. Agency for International Cơ quan Phát triển Quốc tế USAID Development Hoa Kỳ WB World Bank Ngân hàng thế giới WTO World Trade Organiztion Tổ chức Thương mại thế giới Young Southeast Asian Leaders Sáng kiến Lãnh đạo trẻ Đông YSEALI Initiative Nam Á DANH MỤC BẢNG BIỂU STT Bảng Nội dung 1 2.

So sánh nguồn lực tạo nên sức mạnh giữa các quốc gia 2 3.1a Chi phí hoạt động nhân quyền của Hoa Kỳ (2011 – 2016) 3 3.1b Viện trợ hoạt động nhân quyền của Hoa Kỳ tại Thái Lan (2011 – 2016) 4 3.1c Viện trợ hoạt động nhân quyền của Hoa Kỳ tại Myanmar (2011 – 2016) 5 3.1d Viện trợ hoạt động nhân quyền của Hoa Kỳ tại Trung Quốc (2011 – 2016) 6 3.1e So sánh mức viện trợ hoạt động nhân quyền của Hoa Kỳ tại một số nước châu Á (2011 – 2016) 7 3. Thống kê mức độ lan tỏa về văn hóa - giáo dục Hoa Kỳ sau các chương trình trao đổi (2015 – 2016) 8 3. Hỗ trợ nâng cao năng lực hàng hải của Hoa Kỳ tại Đông Nam Á 9 3.2a Hỗ trợ nhân đạo của Hoa Kỳ và các tổ chức quốc tế tại một số nước Hồi giáo năm 2013 10 3.2b So sánh chỉ tiêu và kết quả đạt được về tốc độ phản ứng trợ giúp thiên tai của USAID (2014 – 2016) 11 4.1a Thống kê tỉ lệ ủng hộ của thế giới đối với sự lãnh đạo của Hoa Kỳ (2008 – 2016) 12 4.1b Thống kê tỉ lệ ủng hộ của thế giới đối với sự lãnh đạo của một số cường quốc (2008 – 2016) 1 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Quyền lực mềm là quyền lực “khiến người khác muốn những thứ mà mình muốn thông qua hợp tác hơn là ép buộc”1.

Trong suốt tiến trình lịch sử nhân loại, quyền lực mềm là một công cụ được sử dụng trong chính sách đối ngoại của nhiều quốc gia từ thời cổ đại cho đến tận ngày nay. Tuy nhiên, để công cụ này trở thành một khái niệm mang tính khoa học và trở thành một lý thuyết độc lập thì Joseph S. Nye là người đầu tiên nghiên cứu, giải thích và kiểm nghiệm bằng thực tiễn. Trong lịch sử ngoại giao Hoa Kỳ, quyền lực mềm được sử dụng ở nhiều mức độ khác nhau.

Rõ nét nhất là từ sau chiến tranh thế giới thứ nhất, Hoa Kỳ bắt đầu sử dụng quyền lực mềm như một công cụ chiến lược trong ngoại giao nhằm thực hiện những mục tiêu quốc gia trên nhiều lĩnh vực. Năm 1919, Tổng thống Wilson đề xuất Chương trình 14 điểm tại Hội nghị Versailles. Đây là văn kiện lần đầu tiên thiết lập các nguyên tắc mới trong quan hệ quốc tế dựa trên các giá trị của Hoa Kỳ như dân chủ, quyền tự quyết, tự do thương mại, các thỏa thuận mở2. Về cơ bản, Hoa Kỳ muốn xác lập con đường ngoại giao hòa bình trong xử lý các vấn đề quốc tế với mong muốn thay đổi cách thức giải quyết tranh chấp và xung đột bằng bạo lực và chiến tranh truyền thống.

Hoa Kỳ chủ trương xác lập các nguyên tắc trong quan hệ quốc tế bằng cách thuyết phục các quốc gia khác chia sẻ, theo đuổi các giá trị của Hoa Kỳ.