Quản lý đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông chuyên trong bối cảnh đổi m

i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI -----  ----- ĐỖ VĂN HÀO QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Hà Nội, năm 2021 ii BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI -----  ----- ĐỖ VĂN HÀO QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC Mã số: 9.14 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Trần Kiểm TS. Nguyễn Văn Quốc Hà Nội, năm 2021 iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nêu trong luận án là trung thực và chƣa từng công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Đỗ Văn Hào iv LỜI CẢM ƠN Tôi xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và lời cảm ơn chân thành đến PGS.TS Trần Kiểm và TS Nguyễn Văn Quốc, những ngƣời thầy đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Quý lãnh đạo phòng Tổ chức cán bộ các Sở GD&ĐT của 10 tỉnh, thành phố là Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dƣơng, Hƣng Yên, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Thái Bình, Nam Định, Hà Nam, Ninh Bình đã nhiệt tình hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu các trƣờng THPT chuyên Nguyễn Trãi (Hải Dƣơng), THPT chuyên Hƣng Yên (Hƣng Yên), THPT chuyên Biên Hoà (Hà Nam), THPT chuyên Lƣơng Văn Tuỵ (Ninh Bình), THPT chuyên Thái Bình (Thái Bình), THPT chuyên Trần Phú (Hải Phòng), THPT chuyên Lê Hồng Phong (Nam Định), THPT chuyên Bắc Ninh (Bắc Ninh), THPT chuyên Vĩnh Phúc (Vĩnh Phúc), THPT Chu Văn An (Hà Nội), cùng toàn thể quý thầy giáo, cô giáo của các trƣờng tôi tiến hành nghiên cứu, khảo sát, thực nghiệm; và ngƣời thân, gia đình đã khuyến khích, động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Tác giả luận án Đỗ Văn Hào v MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Giới hạn nghiên cứu. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu. Luận điểm bảo vệ. Đóng góp mới của luận án.

Cấu trúc luận án. 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC. Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Những nghiên cứu về giáo viên trƣờng THPT.

Những nghiên cứu về GV trƣờng THPT chuyên. Những nghiên cứu về quản lý ĐNGV trƣờng THPT chuyên. Phân tích những vấn đề đặt ra cho nghiên cứu luận án. Đội ngũ giáo viên trƣờng THPT chuyên trong bối cảnh đổi mới giáo dục.

Khái niệm ĐNGV trƣờng THPT chuyên. Giáo viên dạy môn chuyên và Giáo viên dạy môn không chuyên tại trƣờng THPT chuyên. Khung năng lực của GV trƣờng THPT chuyên. Khái niệm về năng lực.

Chuẩn nghề nghiệp GV cơ sở giáo dục phổ thông. Năng lực của GV trƣờng THPT chuyên theo chuẩn nghề nghiệp GV cơ sở giáo dục phổ thông. Đổi mới giáo dục và những yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ và quản lý đội ngũ giáo viên trƣờng trung học phổ thông chuyên. Đặc điểm của Chƣơng trình giáo dục phổ thông mới (2018).

Đặc điểm giáo dục của trƣờng THPT chuyên trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Yêu cầu đặt ra đối với ĐNGV và quản lý ĐNGV trƣờng THPT chuyên trong đổi mới giáo dục. Quản lý ĐNGV trƣờng THPT chuyên trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Tiếp cận trong quản lý ĐNGV trƣờng THPT chuyên.

Khái niệm quản lý. Tiếp cận trong quản lý ĐNGV trƣờng THPT chuyên. Nội dung quản lý ĐNGV trƣờng THPT chuyên trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Quy hoạch đội ngũ giáo viên.

Tuyển dụng, tuyển chọn GV. Sử dụng, bổ nhiệm GV theo năng lực. Đào tạo, bồi dƣỡng GV. Thực hiện chính sách và tạo động lực cho GV phát triển năng lực.

Đánh giá GV dựa vào năng lực. Các chủ thể quản lý GV trƣờng THPT chuyên trong bối cảnh đổi mới giáo dục (trong nhà trƣờng THPT chuyên). Hiệu trƣởng trƣờng THPT chuyên. Tổ trƣởng chuyên môn trƣờng THPT chuyên.

Sự kết hợp trong quản lý ĐNGV của HT, Tổ trƣởng chuyên môn. Những yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý ĐNGV trƣờng THPT chuyên trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Nhóm yếu tố khách quan. Nhóm yếu tố chủ quan.

62 Kết luận chƣơng 1. 64 CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC. Tổ chức khảo sát. Mục đích khảo sát.

Nội dung khảo sát. Phƣơng pháp và công cụ khảo sát. Quy mô và địa bàn khảo sát. Thang đo và tiêu chí đánh giá.

Xử lý kết quả khảo sát. Thực trạng ĐNGV trƣờng THPT chuyên tại một số tỉnh đồng bằng sông Hồng. Thực trạng số lƣợng GV trƣờng THPT chuyên. Thực trạng cơ cấu GV trƣờng THPT chuyên.

Cơ cấu GV trƣờng THPT chuyên theo trình độ đào tạo. Cơ cấu GV trƣờng THPT chuyên theo thâm niên công tác. Thực trạng chất lƣợng ĐNGV trƣờng THPT chuyên. Năng lực theo Chuẩn nghề nghiệp của GV trƣờng THPT chuyên.

Năng lực sƣ phạm của GV trƣờng THPT chuyên. Năng lực chuyên môn của GV trƣờng THPT chuyên. Năng lực phát triển cá nhân của GV trƣờng THPT chuyên. Năng lực nghiên cứu khoa học công nghệ của GV trƣờng THPT chuyên.

Năng lực hoạt động xã hội của GV trƣờng THPT chuyên. Thực trạng quản lý ĐNGV trƣờng THPT chuyên trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Thực trạng quy hoạch phát triển ĐNGV trƣờng THPT chuyên. Thực trạng tuyển dụng GV trƣờng THPT chuyên.

Thực trạng sử dụng GV trong trƣờng THPT chuyên. Thực trạng đào tạo, bồi dƣỡng GV trƣờng THPT chuyên. Thực trạng tạo động lực làm việc cho GV của HT trƣờng THPT chuyên. Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá GV trƣờng THPT chuyên.

Thực trạng phối hợp quản lý GV giữa HT và Tổ trƣởng chuyên môn. Thực trạng ảnh hƣởng của các yếu tố đến quản lý ĐNGV trƣờng THPT chuyên. Nhóm yếu tố khách quan. Nhóm yếu tố chủ quan.

Đánh giá chung về công tác quản lý ĐNGV trƣờng THPT chuyên trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Những kết quả đạt đƣợc. Những mặt hạn chế. Nguyên nhân của hạn chế.

102 Kết luận chƣơng 2. 103 CHƢƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC. Nguyên tắc đề xuất biện pháp. Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ.

Đảm bảo tính kế thừa và phát triển. Đảm bảo tính thực tiễn và khả thi. Đảm bảo tính hiệu quả. Biện pháp quản lý ĐNGV trƣờng THPT chuyên trong bối cảnh đổi mới giáo dục.

Tổ chức xây dựng Khung năng lực GV trƣờng THPT chuyên dựa theo Chuẩn nghề nghiệp. Lập kế hoạch, tuyển dụng GV trƣờng THPT chuyên trên cơ sở vị trí việc làm và yêu cầu công việc. Sử dụng, phát huy năng lực của GV cốt cán để phát triển thành chuyên gia trong nhà trƣờng. Tổ chức bồi dƣỡng GV trƣờng THPT chuyên theo yêu cầu khung năng lực và đổi mới giáo dục.

Xây dựng môi trƣờng, tạo động lực làm việc và tự phát triển cho ĐNGV trƣờng THPT chuyên. Thực hiện đánh giá, xếp loại GV theo Khung năng lực GV trƣờng THPT chuyên. Mối quan hệ giữa các biện pháp. Khảo nghiệm, thử nghiệm sƣ phạm.

Khảo sát tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất. Thử nghiệm sƣ phạm biện pháp đề xuất. 142 Kết luận chƣơng 3. 152 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.

155 CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ. 157 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 1 ix DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Ý nghĩa đầy đủ CBQL Cán bộ quản lý CNTT Công nghệ thông tin CNH – HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa CSVC Cơ sở vật chất ĐNGV Đội ngũ giáo viên GD&ĐT Giáo dục và đào tạo GDTC - QPAN Giáo dục thể chất – Quốc phòng an ninh GV Giáo viên HS Học sinh HSG Học sinh giỏi HT Hiệu trƣởng KTTT Kinh tế thị trƣờng KT-XH Kinh tế - xã hội NNL Nguồn nhân lực NCKH Nghiên cứu khoa học PHT Phó Hiệu trƣởng PPDH Phƣơng pháp dạy học PT Phát triển THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông UBND Ủy ban nhân dân x DANH MỤC BẢNG Stt Tên bảng Nội dung bảng Trang So sánh nhiệm vụ GV chuyên và GV không chuyên tại 1 Bảng 1.1 20 trƣờng THPT chuyên 2 Bảng 1.2 So sánh hai chƣơng trình và phƣơng pháp dạy học cũ và mới 34 3 Bảng 1. Ma trận quản lý ĐNGV trƣờng THPT chuyên 43 4 Bảng 1.4 Cấp độ NL cần có của GV trƣờng THPT chuyên 54 5 Bảng 2.1 Số lƣợng cán bộ, giáo viên trƣờng THPT chuyên 68 6 Bảng 2.2 Cơ cấu số lƣợng GV theo trình độ đào tạo 69 7 Bảng 2.3 Cơ cấu GV trƣờng THPT chuyên theo thâm niên công tác 70 Năng lực của GV trƣờng THPT chuyên theo chuẩn nghề 8 Bảng 2.5 Năng lực sƣ phạm của GV trƣờng THPT chuyên 73 10 Bảng 2.6 Thực trạng năng lực dạy chuyên sâu của ĐNGV 74 11 Bảng 2.7 Năng lực phát triển cá nhân của GV trƣờng THPT chuyên 76 Thực trạng năng lực nghiên cứu KHCN của GV trƣờng 12 Bảng 2.8 77 THPT chuyên Thực trạng năng lực hoạt động xã hội của GV trƣờng THPT 13 Bảng 2.10 Thực trạng việc lập kế hoạch phát triển GV trƣờng THPT chuyên 79 15 Bảng 2.11 Hoạt động tuyển dụng GV trƣờng THPT chuyên 82 16 Bảng 2.12 Thực trạng hoạt động sử dụng GV trƣờng THPT chuyên 84 17 Bảng 2.13 Thực trạng về hình thức bồi dƣỡng GV trƣờng THPT chuyên 86 Thực trạng hoạt động tổ chức bồi dƣỡng GV trƣờng THPT 18 Bảng 2.14 87 chuyên Thực trạng hoạt động tạo động lực làm việc GV của HT 19 Bảng 2.15 89 trƣờng THPT chuyên Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá GV trƣờng THPT 20 Bảng 2.16 90 chuyên Thực trạng về hoạt động phối hợp quản lý GV giữa HT và Tổ 21 Bảng 2.