Luận án tiến sĩ: Quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội nhân dân Việt Nam

Tính cấp thiết của đề tài Xây dựng quân đội và nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội luôn là vấn đề trọng yếu, là yêu cầu khách quan của mỗi quốc gia, dân tộc trong quá trình tồn tại và phát triển. Đặc biệt, trong thời đại hiện nay, khi mà những cuộc “chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, xung đột dân tộc, tôn giáo, chạy đua vũ trang, hoạt động can thiệp lật đổ, khủng bố còn xảy ra ở nhiều nơi…” [25,14], với chính sách cường quyền ngày càng lộ rõ và chiến lược toàn cầu của chủ nghĩa đế quốc đứng đầu là Mỹ, vấn đề nâng cao sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay càng trở lên cấp thiết. Sức mạnh chiến đấu của đội quân cách mạng là sức mạnh tổng hợp do nhiều yếu tố tạo thành, đó là sự kết hợp biện chứng giữa yếu tố vật chất và yếu tố tinh thần, giữa con người và vũ khí, khoa học nghệ thuật quân sự và kỹ năng chiến đấu, sức khoẻ của bộ đội… Trong đó, con người giữ vai trò quyết định. Do vậy, để nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội phải giải quyết tốt yếu tố con người, trước hết là mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người, đây là hai mặt hợp thành yếu tố con người trong sức mạnh chiến đấu của quân đội.

Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc cũng như lịch sử xây dựng, trưởng thành và chiến thắng của quân đội ta đã khẳng định rằng, việc giải quyết tốt mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội là nhân tố hàng đầu tạo nên sức mạnh chiến đấu phi thường của quân đội, để đánh bại nhiều đội quân xâm lược có tiềm lực kinh tế, quân sự hùng mạnh, đặc biệt là hai đội quân đế quốc trong nửa cuối thế kỷ 20. Ngày nay, khi đất nước chuyển từ thời chiến sang thời bình, nhiệm vụ chủ yếu là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, với mục tiêu đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, thực hiện dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh đã và đang đặt ra những vấn đề cấp thiết về mô hình tổ chức quân đội trong thời bình, về giải quyết mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội ta hiện nay. Quán triệt quan điểm của Đảng ta về xây dựng quân đội với quân số hợp lý, chất lượng cao, lấy xây dựng chất lượng là chính, trong thời gian qua, quân đội ta đã có nhiều cố gắng giải quyết mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội. Tuy nhiên, so với yêu cầu mới hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập: số lượng con người có chỗ chưa hợp lý, cân đối, chất lượng con người có mặt chưa cao, làm ảnh hưởng đến nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội ta hiện nay.

Ngày nay, cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc chống sự xâm lược của “chủ nghĩa can thiệp mới” đang xuất hiện nhiều đặc điểm mới. Việc sản xuất và sử dụng các loại vũ khí công nghệ cao trong chiến tranh hiện đại đã tác động mạnh mẽ đến cơ cấu tổ chức, biên chế của quân đội, đến phương thức tác chiến, nghệ thuật chiến lược, chiến dịch…, đòi hỏi phải đổi mới trong nhận thức và vận dụng giải quyết mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của các đội quân chống xâm lược. Do vậy, việc giải quyết mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội ta không chỉ là một vấn đề lý luận, mà còn là một vấn đề thực tiễn cấp bách đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, sẵn sàng đánh bại mọi cuộc chiến tranh xâm lược, nhất là cuộc chiến tranh hiện đại, công nghệ cao. Từ góc độ lý luận chuyên ngành chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, vận dụng quy luật lượng - chất, tác giả muốn đi sâu nghiên cứu và làm rõ mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người nhằm góp phần hoàn thiện yếu tố con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội, xây dựng quân đội ta cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại.

Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Nghiên cứu nhân tố người trong sức mạnh chiến đấu của quân đội là một vấn đề cơ bản, có ý nghĩa thực tiễn đối với quá trình xây dựng quân đội. Từ trước đến nay, nó luôn thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều ngành khoa học, trong đó có Triết học. Với thế giới quan và phương pháp luận khoa học, khi nghiên cứu về chiến tranh và quân đội, C. Ăng ghen và V.Lê nin đã đã có nhiều tư tưởng sâu sắc về yếu tố con người trong sức mạnh chiến đấu quân đội.

Trong đó, các Ông đã đề cập đến những tư tưởng cơ bản về mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người, đến sự chuyển hoá giữa số lượng và chất lượng con người trong quá trình tạo thành sức mạnh chiến đấu của quân đội. Đó là những tư tưởng lý luận quý báu, làm cơ sở khoa học để nâng cao sức mạnh chiến đấu, xây dựng quân đội kiểu mới của giai cấp vô sản. Trong những năm vừa qua, trên thế giới đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về yếu tố con người, nghiên cứu mối quan hệ giữa lượng và chất trong lĩnh vực quân sự. Đáng chú ý là: “Những biến đổi về lượng và chất trong lĩnh vực quân sự” của I.Gru-đi-nhin, trong cuốn: “Phép biện chứng và lĩnh vực quân sự hiện đại”, nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1976; Ở nước ta, thời gian gần đây, cũng có một số đề tài tập trung nghiên cứu về con người, về chất lượng con người trong sức mạnh chiến đấu của quân đội.

Cụ thể như: “Mối quan hệ biện chứng giữa con người và vũ khí trong sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay”, luận án phó tiến sĩ triết học của Phạm Thanh Sơn, Hà Nội, 1996. “Nâng cao chất lượng nhân tố con người trong sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay”, luận án phó tiến sĩ triết học của Hoàng Quang Đạt, 1996. “Xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới”, của Trần Danh Bích, Hà Nội, 1996. “Tích cực hoá nhân tố con người của đội ngũ sĩ quan trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay'', luận án tiến sĩ khoa học quân sự của Nguyễn Văn Tài, Hà Nội 1998.

“Quan hệ lượng - chất của nghệ thuật “lấy nhỏ thắng lớn”, “lấy ít địch nhiều” trong nghệ thuật quân sự Việt Nam”, luận án tiến sĩ triết học của Nguyễn Văn Thuỳ, Hà Nội, 2001. Dưới những khía cạnh khác nhau, các đề tài đều tập trung vào luận giải nhân tố con người, xác định vị trí vai trò của con người trong sức mạnh chiến đấu của quân đội. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một công trình khoa học chuyên biệt nào nghiên cứu yếu tố con người dưới góc độ: “Quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay”. Mục đích và nhiệm vụ của luận án * Mục đích của luận án Nghiên cứu một số vấn đề lý luận cơ bản và cấp bách về mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội; từ đó đề xuất một số giải pháp cơ bản giải quyết đúng đắn mối quan hệ đó nhằm nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội ta hiện nay.

* Nhiệm vụ của luận án + Làm rõ thực chất mối quan hệ số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội. + Phân tích thực trạng và những yêu cầu mới nhằm giải quyết mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội ta hiện nay. + Đề xuất một số giải pháp cơ bản để giải quyết mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội ta hiện nay. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận của luận án là hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, các chỉ thị, nghị quyết của Đảng uỷ quân sự Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị về xây dựng quân đội.

Luận án kế thừa các bài viết, bài nói của một số đồng chí lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và quân đội; các công trình nghiên cứu khoa học của nhiều tác giả trong và ngoài nước có liên quan trực tiếp đến đề tài nghiên cứu. Luận án xuất phát từ tình hình thực tiễn của các đơn vị trong quân đội, các hoạt động tổ chức và xây dựng lực lượng vũ trang hiện nay, từ thực trạng mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người, cũng như những mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình giải quyết mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong quân đội ta hiện nay. Luận án sử dụng hệ thống phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử như: lô gích - lịch sử; phân tích - tổng hợp, quy nạp - diễn dịch và một số phương pháp khác: khảo sát, điều tra xã hội, tổng kết thực tiễn. Những đóng góp mới về mặt khoa học của luận án - Luận án góp phần làm rõ các khái niệm số lượng, chất lượng con người và mối quan hệ biện chứng của nó trong sức mạnh chiến đấu của quân đội ta; bước đầu khái quát một số vấn đề có tính quy luật trong giải quyết mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội.

- Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm giải quyết mối quan hệ giữa số lượng và chất lượng con người trong nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội ta hiện nay.