Phòng ngừa tình hình tội phạm về môi trường trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh - Luận án Tiến sĩ Luật

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN ĐÌNH LUẬN PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM VỀ MÔI TRƢỜNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC HÀ NỘI, 2021 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN ĐÌNH LUẬN PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM VỀ MÔI TRƢỜNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH Ngành: Tội phạm học và Phòng ngừa tội phạm Mã số : 9380105 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Đinh Thị Mai 2. Hồ Sỹ Sơn HÀ NỘI, 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng.

Các kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trên bất kỳ công trình khoa học nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam.

Nhận xét, đánh giá và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu .24 Tiểu kết Chƣơng 1 .27 Chƣơng 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM VỀ MÔI TRƢỜNG. Khái niệm và đặc điểm của phòng ngừa tình hình tội phạm về môi trường. Nguyên tắc và ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội phạm về môi trường. Cơ sở pháp lý của phòng ngừa tình hình tội phạm về môi trường.

Chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm về môi trường. Nội dung phòng ngừa tình hình tội phạm về môi trường. Biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm về môi trường. Các yếu tố ảnh hưởng tới phòng ngừa tình hình tội phạm về môi trường .55 Tiểu kết Chƣơng 2 .60 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM VỀ MÔI TRƢỜNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH.

Tình hình tội phạm về môi trường trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. Nhận thức về phòng ngừa tình hình tội phạm về môi trường trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. Thực trạng biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm về môi trường tại tỉnh Hà Tĩnh. Đánh giá kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế và nguyên nhân .101 Tiểu kết Chƣơng 3 .112 Chƣơng 4: DỰ BÁO VÀ CÁC GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM VỀ MÔI TRƢỜNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH.

Dự báo tình hình tội phạm về môi trường trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh thời gian tới. Quan điểm về phòng ngừa tình hình tội phạm về môi trường ở tỉnh Hà Tĩnh. Các giải pháp tăng cường phòng ngừa tình hình tôi phạm về môi trường trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh .155 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.158 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .167 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BVMT : Bảo vệ môi trường CAND : Công an nhân dân VKSND : Viện kiểm sát nhân dân TAND : Tòa án nhân dân HTX : Hợp tác xã NCS : Nghiên cứu sinh NĐ-CP : Nghị định - Chính phủ NN&PTNT : Nông nghiệp và phát triển nông thôn THTP : Tình hình tội phạm TNHH : Trách nhiệm hữu hạn UBND : Ủy ban nhân dân UBTVQH : Ủy ban thường vụ Quốc hội DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ PHỤ LỤC Danh mục bảng Bảng 1. Tổng số vụ án hình sự về môi trường và tổng số bị cáo phạm tội về môi trường so với tổng số vụ án hình sự và tổng số bị cáo phạm tội hình sự nói chung trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn từ năm 2010 - 2019.

Thống kê tổng số vụ, việc vi phạm pháp luật về môi trường trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh từ năm 2010 - 2019. Kết quả khảo sát chất lượng công tác tuyên truyền, phổ biến phòng ngừa THTP về môi trường. Kết quả khảo sát chất lượng phương tiện tuyên truyền phòng ngừa THTP về môi trường. Tương quan tỷ lệ số vụ án hình sự về môi trường với tổng số vụ án hình sự nói chung trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn từ năm 2010 - 2019.

Tương quan tỷ lệ số bị cáo phạm tội về môi trường với tổng số bị cáo phạm tội hình sự nói chung trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn từ năm 2010 - 2019. Diễn biến số vụ phạm tội về môi trường tại tỉnh Hà Tĩnh từ năm 2010 - 2019. Diễn biến số bị cáo phạm tội về môi trường tại tỉnh Hà Tĩnh từ năm 2010 - 2019. Cơ cấu theo tội danh tội phạm về môi trường năm 2019.

Cơ cấu theo hình phạt các bị cáo phạm tội về môi trường giai đoạn từ năm 2010 - 2019 trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. So sánh tương quan số vụ xử lý hành chính và số vụ xử lý hình sự về hành vi vi phạm pháp luật về môi trường tại tỉnh Hà Tĩnh từ năm 2010 - 2019. So sánh tương quan số vụ xử lý hành chính và số người bị xử lý hành chính về hành vi vi phạm pháp luật về môi trường tại tỉnh Hà Tĩnh từ năm 2010 - 2019. Tính cấp thiết của đề tài Sau hơn 35 năm đổi mới, Việt Nam đã gặt hái được nhiều thành tựu từ kinh tế, chính trị đến văn hoá, xã hội.

Nền kinh tế tăng trưởng nhanh, thu hút đầu tư nước ngoài mạnh, đời sống người dân không ngừng được cải thiện và vị thế quốc gia không ngừng được nâng cao trên trường quốc tế. Tuy nhiên, cũng chính quá trình phát triển đó đã tạo ra nhiều hệ lụy về môi trường. Kết quả ngày nay, Việt Nam đang phải đối mặt với hàng loạt vấn đề môi trường tiêu cực như: suy thoái đa dạng sinh học và mất cân bằng sinh thái; chất lượng rừng tiếp tục suy giảm và mất chức năng phòng hộ; gia tăng chất thải, ô nhiễm môi trường và vấn đề an toàn thực phẩm; gia tăng rủi ro và sự cố môi trường; gia tăng hạn hán, xâm nhập mặn và ảnh hưởng của thiên tai; cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên và vấn đề an ninh nguồn nước; xâm lược sinh thái và an ninh môi trường xuyên biên giới; ô nhiễm không khí và biến đổi khí hậu; suy giảm chất lượng đất và đe dọa đến nền nông nghiệp; tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn phổ biến… Những vấn đề môi trường đang ngày càng trở nên trầm trọng và tất yếu đe dọa đến mục tiêu phát triển bền vững của đất nước. Ngoài những nguyên nhân tự nhiên làm biến đổi và suy thoái chất lượng môi trường toàn cầu, các vấn đề và xu hướng môi trường tiêu cực mà Việt Nam đang đối mặt phần lớn đều xuất phát từ những mặt trái của kinh tế thị trường, khiến con người chạy theo lợi ích cá nhân và tác động tiêu cực lên môi trường tự nhiên.

Nói cách khác, nguyên nhân cơ bản của các vấn đề môi trường hiện nay là nhân tạo. Sự tăng trưởng làm cho nền kinh tế trở nên sôi động, cũng làm cho các hành vi xâm hại môi trường ngày càng phổ biến. THTP về môi trường theo thời gian cũng trở nên phức tạp và luôn có xu hướng gia tăng trong nhiều lĩnh vực kinh tế, xã hội, ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển kinh tế của đất nước, xâm phạm trực tiếp đến quyền lợi của nhân dân như gây ô nhiễm nguồn nước, không khí, lo lắng về thực phẩm kém an toàn. tại một số địa phương đã trở thành mầm mống mất an ninh trật tự.

Điều này đồng thời cũng đặt ra đòi hỏi bức thiết về công tác đấu tranh phòng chống tội phạm về môi trường. Trong đó, phòng ngừa THTP về môi trường là một công tác chính yếu và là tư tưởng chủ đạo trong phòng chống tội phạm về môi trường. Phòng ngừa THTP về môi trường mặc dù được triển khai thực hiện và mang đến những kết quả đáng ghi nhận như THTP về môi trường ở một số lĩnh vực nhất định có xu hướng giảm; một số nhóm THTP về môi trường cơ bản được kiểm soát; 1 THTP về môi trường ở một số địa phương cũng đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, tựu chung lại công tác phòng ngừa vẫn chưa đạt được mục tiêu vì xét đến cùng các vấn đề về môi trường ở nước ta luôn duy trì xu hướng ngày càng tiêu cực.

Nguyên nhân của sự chưa hiệu quả của phòng ngừa THTP về môi trường đến từ cả yếu tố khách quan và chủ quan như: sự tác động của kinh tế thị trường; các vấn đề tiêu cực của kinh tế toàn cầu; hệ thống pháp luật về BVMT chưa hoàn thiện; chất lượng đội ngũ thực thi còn hạn chế; các biện pháp phòng ngừa thiếu đa dạng; nhận thức của xã hội về phòng ngừa THTP về môi trường chưa phổ biến… Thực tế đó đặt ra đòi hỏi phải có sự nghiên cứu, phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa trong tương lai. Tỉnh Hà Tĩnh được xem là một hình ảnh thu nhỏ của Việt Nam về những vấn đề môi trường tiêu cực đang phải đối mặt như: quy mô rừng tự nhiên giảm 1/3 sau 10 năm; nền nhiệt độ gia tăng 2 độ C sau 8 năm; hoạt động săn bắt động vật hoang dã và khai thác thực vật hoang dã, khai thác tài nguyên tiếp tục diễn biến phức tạp làm suy thoái tài nguyên, một số chủng loại đã cạn kiệt; tình trạng xâm nhập mặn tính đến năm 2019 làm 17.000 ha đất nông nghiệp mất khả năng canh tác; Nồng độ carbon dioxide trong khí quyển ở mức cảnh báo từ 180 - 300ppm; đa dạng sinh thái bị đe dọa, ước tính 82% sinh khối động vật có vú hoang dã đã bị mất; ô nhiễm môi trường, đặc biệt ô nhiễm môi trường nước ngày một diễn biến phức tạp, trong 03 năm 2017, 2018 và 2019 trung bình mỗi ngày có 7 tấn rác thải rắn từ đại dương dạt vào bờ; thiên tai đang có diễn biến nặng và xuất hiện đa thiên tai; tần suất và quy luật lũ lụt cũng thay đổi. So với giai đoạn từ năm 2000 - 2010, giai đoạn từ năm 2010 - 2020 có số lượng đợt lũ tăng gấp đôi từ 02 đợt/năm lên 04 đợt/năm… Hậu quả này có mối liên hệ mật thiết với THTP về môi trường trên địa bàn tỉnh khi trong 10 năm từ năm 2010 - 2019 tổng số vụ án về tội phạm môi trường từ 7 vụ năm 2010 đến 37 vụ năm 2019, tăng 81% trong 10 năm, tổng số bị cáo phạm tội về môi trường có xu hướng tăng cao từ 11 người năm 2010 lên 66 người năm 2019, với tốc độ tăng sau 10 năm là 83%.