Phát triển sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường ở vùng tây bắc việt n

HỌC VIEN NÔNG NGHIỆP VIET NAM ĐỖ VĂN NGỌC PHAT TRIEN SAN XUAT NGO HANG HOA GÁN VỚI BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VÙNG TÂY BÁC VIỆT NAM LUẬN ÁN TIÊN SĨ NHÀ XUÁT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2015 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM DO VĂN NGỌC PHAT TRIEN SAN XUAT NGO HANG HOA GAN VOI BAO VE MOI TRUONG O VUNG TAY BAC VIET NAM CHUYEN NGANH : KINH TE PHAT TRIEN MA SO :62 310105 NGƯỜI HƯỚNG DÂN KHOA HQC: PGS. TRÀN ĐÌNH THAO HÀ NỘI, NĂM 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng bảo vệ đề lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 20 tháng 10 năm 2015 Tác giả luận án Đỗ Văn Ngọc LOI CAM ON Để hoàn thành đề tài này tôi đã nhận được sự giúp đỡ của nhiều co quan, cá nhân, cán bộ quản lý các địa phương, các thầy cô giáo và bạn bè.

Tôi xin chân thành cảm ơn: - Có GS.TS Trần Đình Đằng, thầy đã định hướng và giúp đỡ tôi ngay từ ngày đầu bắt tay vào nghiên cứu thực hiện đề tài.TS Trần Đình Thao đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tận tình đề giúp tôi có thê hoàn thành đề tài này. - Ban chỉ đạo Tây Bắc; Ủy ban nhân dân, Sở Nông nghiệp và PTNT, Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh Tây Bắc; Ủy ban nhân dân, phòng Nông nghiệp và PTNT, phòng Tài nguyên và Môi trường. các huyện; Ủy ban nhân dân, Hợp tác xã và các hộ sản xuất trên địa bàn tỉnh Hòa Bình, tỉnh Sơn La đã hỗ trợ và giúp đỡ cung cấp thông tin điều tra trong quá trình thực hiện đề tài. - Các cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triên Nông thôn: Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường, Cục Trồng trọt, Tông cục Lâm nghiệp, Trung tâm Khuyến nông Quốc Gia, Cục Chăn nuôi; Lãnh đạo Viện Nghiên cứu Ngô, các bộ môn, phòng chức năng, các nhà khoa học, chuyên gia về cây ngô - Viện Nghiên cứu Ngô.

~- Tôi xin chân thành cảm ơn Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Ban Quản lý Đào tạo, tập thể các thầy cô giáo Bộ môn Phân tích định lượng; Bộ môn Kế hoạch và Đầu tư; các thầy cô giáo Khoa Kinh tế và PTNT đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và hoàn thành luận án. Cuối cùng, tôi xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến bố, mẹ, anh, chị, em, vợ và các con đã luôn ở bên tôi, kịp thời động viên, ủng hộ về vật chất và tỉnh thần, tạo điều kiện thuận lợi về thời gian đề tôi dồn tâm sức vào nghiên cứu và hoàn thiện luận án này. Một lần nữa xin chân thành cảm ơn đến tất cả mọi người, sự giúp đỡ đóng góp đó tạo nên sự thành công của đề tài. Hà Nội, ngày 20 tháng 10 năm 2015 Tác giả luận án Đỗ Văn Ngọc ii MỤC LỤC Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục sơ đỗ Danh mục chữ viết tắt Trích yếu luận án tiền sĩ Thesis Extract PHAN 1.4 t5 Tính cấp thiết của đề tài Mục tiêu nghiên cứu Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Câu hỏi nghiên cứu Những đóng góp mới của luận án PHAN 2.

TONG QUAN CO SO LY LUAN VA THUC TIEN PHAT TRIEN SAN 251 2.4 225 XUẤT NGÔ HÀNG HOA GẮN VỚI BẢO VỆ MOI TRUONG Lý luận về phát triển sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường Một số khái niệm cơ bản Phát triển sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường Cơ sở thực tiễn sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường Tổng quan tình hình sản xuất ngô trên thể giới Sản xuất ngô và vấn đề môi trường ở một số nước trên thế giới Sản xuất, tiêu thụ ngô ở Việt Nam và một số vân đề về môi trường Bài học kinh nghiệm rút ra từ phát triển sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường ở một số nước trên thé giới và Việt Nam Một số chính sách về phát triển sản xuất ngô ở Việt Nam PHÂN 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU iii ii iii vi xi xiii XV + + WwW G2 CoN NN 19 19 22 28 34 36 39 3.5 Khái quát về điều kiện tự nhiên, xã hội vùng Tây Bắc Điều kiện tự nhiên Đặc điểm xã hội Phương pháp nghiên cứu Khung phân tích Phương pháp tiếp cận Phương pháp thu thập dữ liệu Phương pháp phân tích dữ liệu Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu PHAN 4. THUC TRANG PHAT TRIEN SAN XUAT NGO HANG HOA GAN VOI 4.8 BAO VE MOI TRUONG O VUNG TAY BAC Thực trạng phát triển sản xuất và tiêu thụ ngô hàng hóa ở vùng Tây Bắc Tình hình sản xuất ngô hàng hóa ở vùng Tây Bắc Tình hình phát triển sản xuất ngô hàng hóa của các hộ ở vùng Tây Bắc Thực trạng môi trường và bảo vệ môi trường trong sản xuất ngô hàng hóa ở vùng Tây Bắc Thực trạng môi trường trong sản xuất ngô hàng hóa ở vùng Tây Bắc Tình hình bảo vệ môi trường trong sản xuất ngô hàng hóa ở vùng Tây Bắc Kết quả và hiệu quả của mô hình sản xuất ngô gắn với bảo vệ môi trường ở vùng Tây Bắc Kết quả của các mô hình chống xói mòn đất trong sản xuất ngô Hiệu quả sản xuất ngô trong việc áp dụng các biện pháp chóng xói mòn Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường ở vùng Tây Bắc Điều kiện tự nhiên Trình độ học vấn và nhận thức của người sản xuất Các yếu tô ảnh hưởng đến năng suất ngô Nguồn lực của hộ Tiến bộ khoa học kỹ thuật Sự phát triển của hệ thống dịch vụ sản xuất Cơ sở hạ tầng Hệ thống thông tin iv 39 39 41 42 42 44 44 47 49 51 51 51 54 73 73 78 86 86 88 89 89 91 96 98 99 102 107 108 4.5 Chính sách của Nhà nước Đánh giá những thuận lợi và khó khăn trong phát triển sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường ở vùng Tây Bắc PHAN 5. GIAI PHAP PHAT TRIEN SAN XUAT NGO HANG HOA GAN VOI 5.6 BAO VE MOI TRUONG O VUNG TAY BAC Định hướng phát triển sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường Quan điểm chung Mục tiêu phát triên sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường Định hướng phát triển sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường ở vùng Tây Bắc Một số căn cứ đưa ra giải pháp trong phát triển sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường ở vùng Tây Bắc Giải pháp phát triển sản xuất ngô hàng hóa gắn với bảo vệ môi trường ở vùng Tây Bắc Quy hoạch, mở rộng diện tích sản xuất ngô Nâng cao năng suất ngô Chế biến và bảo quản sản phẩm sau thu hoạch Tổ chức sản xuất và thị trường tiêu thụ sản phẩm Chính sách Giải pháp bảo vệ môi trường trong phát triển sản xuất ngô PHAN 6.

KET LUAN VA KIEN NGHI 6.2 Kết luận Kiến nghị Danh mục các công trình đã công bồ liên quan đến luận án Tài liệu tham khảo Phụ lục 109 114 118 118 118 118 118 120 123 123 124 126 127 129 132 137 137 138 140 141 146 STT 2.20 DANH MUC BANG Tén bang San xuat ngô của một số nước trong khu vực năm 2013 Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam giai đoạn 1975 - 2013 Tình hình sản xuất và nhập khẩu ngô năm 2005 - 2013 Tình hình dân só, dân tộc và giáo dục vùng Tây Bắc Số lượng mẫu đại diện thực hiện điều tra Thu thập thông tin thứ cấp Diện tích, năng suất, sản lượng ngô vùng Tây Bắc (2009 - 2013) Một số công thức luân canh cây trồng chính có ngô vùng Tây Bắc Tình hình sử dụng đất của các hộ điều tra Thông tin cơ bản của các hộ điều tra Các công thức luân canh cây trồng có ngô của hộ điều tra Biến động diện tích, năng suất, sản lượng ngô bình quân của hộ Tình hình thực hiện các biện pháp kỹ thuật canh tác của hộ Tỷ lệ hộ áp dụng các hình thức sấy ngô Tỷ lệ hao hụt trong sản xuất ngô của các hộ điều tra Thời điểm bán và lý do chọn thời điểm bán ngô của hộ Diện tích ngô và tỷ lệ sản phẩm bán ra thị trường của hộ Chủ định bán sản phẩm của hộ trong quá trình sản xuất Mức chuyên môn hóa của lao động trong sản xuất ngô So sánh mức độ sản xuất ngô hàng hóa ở 2 nhóm hộ Kết quả và hiệu quả kinh tế sản xuất ngô theo thời vụ Kết quả và hiệu quả kinh tế sản xuất ngô của nhóm hộ theo quy mô diện tích (tính bình quân cho 1 ha gieo trồng) Diễn biến diện tích đất lâm nghiệp và diện tích ngô vùng Tây Bắc giai đoạn 2005-2013 Danh mục thuốc bảo vệ thực vật sử dụng pho biến ở vùng Tây Bắc Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và thuốc trừ cỏ của hộ Những biện pháp chống xói mòn đang được áp dụng vi Trang 21 29 4I 46 46 51 52 54 55 58 60 62 64 66 68 69 69 70 71 75 11 78 79 4.