Phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững trên địa bàn tỉnh hà tĩnh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP VÕ THỊ PHƯƠNG NHUNG PHÁT TRIỂN LÂM NGHIỆP THEO HƯỚNG BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI, 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP Võ Thị Phương Nhung PHÁT TRIỂN LÂM NGHIỆP THEO HƯỚNG BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH Ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 9620115 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Nguyễn Văn Tuấn Hà Nội, 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận án được chỉ rõ nguồn gốc. Đồng thời tôi xin cam đoan rằng trong quá trình thực hiện đề tài tại địa phương, tôi luôn chấp hành đúng mọi quy định của địa phương nơi thực hiện đề tài.

Hà Nội, ngày … tháng…năm 2021 Tác giả luận án Võ Thị Phương Nhung ii LỜI CẢM ƠN Để thực hiện và hoàn thành luận án này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ nhiệt tình của các cá nhân, đơn vị, tổ chức trong và ngoài trường về nhiều mặt. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến: Ban Giám hiệu trường Đại học Lâm Nghiệp, Phòng Đào tạo sau đại học, tập thể các thầy cô giáo khoa Kinh tế & Quản trị kinh doanh, Bộ môn Kinh tế, Bộ môn Tài chính kế toán đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến thầy giáo PGS. Nguyễn Văn Tuấn, người đã trực tiếp tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của lãnh đạo và cán bộ công nhân viên làm việc tại các cơ quan, sở, ban ngành trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh: Sở NN&PTNT Hà Tĩnh, Chi cục Kiểm Lâm, Cục Thống kê, Sở Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp huyện Can Lộc, Hương Sơn, Kỳ Anh, các Ban quản lý rừng đặc dụng, phòng hộ, các công ty lâm nghiệp. Đồng thời tôi xin gửi lời cảm ơn đến các cá nhân, tổ chức là chủ rừng đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi cung cấp số liệu, tư liệu khách quan, nói lên những suy nghĩ của mình để giúp tôi hoàn thành luận án này. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Lâm Nghiệp, Khoa Kinh tế & Quản trị kinh doanh, bạn bè, đồng nghiệp, gia đình đã ủng hộ và giúp đỡ tôi nhiệt tình trong quá trình học tập và nghiên cứu của mình. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày … tháng…năm 2021 Nghiên cứu sinh Võ Thị Phương Nhung iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN LÂM NGHIỆP THEO HƯỚNG BỀN VỮNG. Cơ sở lý luận về phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững. Các khái niệm cơ bản.

Phát triển bền vững. Phát triển lâm nghiệp. Phát triển lâm nghiệp bền vững. Phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững.

Sự cần thiết và đặc điểm của phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững. Sự cần thiết của phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững. Đặc điểm của phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững. Nội dung nghiên cứu phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững.

Nâng cao tính hiệu quả về kinh tế trong phát triển lâm nghiệp. Đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu về bảo vệ và cải thiện môi trường, sinh thái. Giải quyết tốt hơn các vấn đề xã hội trong phát triển lâm nghiệp. Đánh giá tính bền vững trong phát triển lâm nghiệp.

Quan điểm về tính bền vững trong phát triển lâm nghiệp. Những trụ cột chính của tính bền vững trong phát triển lâm nghiệp. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững. Điều kiện tự nhiên.

Chính sách và pháp luật về phát triển lâm nghiệp. Hệ thống cơ sở hạ tầng. Nguồn nhân lực. Trình độ khoa học công nghệ.

Công tác tổ chức sản xuất kinh doanh lâm nghiệp. Nhận thức và sự tham gia của cộng đồng trong phát triển lâm nghiệp. Cơ sở thực tiễn về phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững. Kinh nghiệm phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững trên thế giới 28 1.

Kinh nghiệm của Trung Quốc. Kinh nghiệm của Indonesia. Kinh nghiệm của Malaysia. Kinh nghiệm phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững ở Việt nam.

Kinh nghiệm của tỉnh Thừa Thiên Huế. Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Trị. Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Hà Tĩnh. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan.

Trên thế giới. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đặc điểm cơ bản của tỉnh Hà Tĩnh. Điều kiện tự nhiên.

Điều kiện kinh tế xã hội. Những ảnh hưởng của đặc điểm cơ bản đến phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tiếp cận và khung phân tích.

Phương pháp thu thập thông tin, số liệu. Phương pháp xử lý thông tin, số liệu. Phương pháp phân tích thông tin, số liệu. Hệ thống chỉ tiêu sử dụng trong đánh giá tính bền vững của phát triển lâm nghiệp.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Hiện trạng ngành lâm nghiệp tỉnh Hà Tĩnh. Hiện trạng tài nguyên rừng tỉnh Hà Tĩnh. Diện tích, cơ cấu rừng và đất lâm nghiệp của tỉnh Hà Tĩnh.

Tình hình trữ lượng rừng của tỉnh Hà Tĩnh. Quản lý nhà nước về lâm nghiệp tỉnh Hà Tĩnh. Chính sách khuyến khích phát triển và đầu tư cho lâm nghiệp tại Hà Tĩnh. Thực trạng phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững tại Hà Tĩnh.

Đảm bảo và nâng cao tính hiệu quả về kinh tế trong phát triển lâm nghiệp. Sự phát triển ổn định và đa dạng của các nguồn thu nhập từ rừng và đất lâm nghiệp. Nâng cao hiệu quả sử dụng rừng và đất lâm nghiệp. Gia tăng mức đóng góp về kinh tế của lâm nghiệp cho phát triển KTXH của địa phương.

Đảm bảo yêu cầu về bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái. Đảm bảo vai trò phòng hộ của rừng. Duy trì, bảo vệ hệ sinh thái rừng và tính đa dạng sinh học của rừng. Đáp ứng yêu cầu chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Giải quyết các vấn đề xã hội trong phát triển lâm nghiệp. Đảm bảo bình đẳng và công bằng trong tiếp cận và hưởng lợi từ rừng. Thu hút và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng dân cư trong phát triển lâm nghiệp. Cải thiện sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.

Đánh giá tính bền vững trong phát triển lâm nghiệp tỉnh Hà Tĩnh98 3. Tính bền vững về kinh tế trong phát triển lâm nghiệp tỉnh Hà Tĩnh. Tính bền vững về xã hội trong phát triển lâm nghiệp tỉnh Hà Tĩnh. Tính bền vững về môi trường trong phát triển lâm nghiệp tỉnh Hà Tĩnh.

Đánh giá tổng hợp tính bền vững trong phát triển lâm nghiệp tỉnh Hà Tĩnh. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững của tỉnh Hà Tĩnh. Đặc điểm cơ bản của mẫu điều tra. Phân tích nhân tố khám phá các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững.

Phân tích hồi quy. Thảo luận về các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững tại Hà Tĩnh. Đánh giá chung về phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững tỉnh Hà Tĩnh. Định hướng và giải pháp phát triển lâm nghiệp tỉnh Hà Tĩnh theo hướng bền vững.

Định hướng phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững tỉnh Hà Tĩnh. Giải pháp phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững tỉnh Hà tĩnh. 128 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.142 DANH MỤC CÁC BÀI BÁO, CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ .144 TÀI LIỆU THAM KHẢO .151 vii DANH MỤC VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQL Ban quản lý BTTN Bảo tồn thiên nhiên BVTNR Bảo vệ tài nguyên rừng BV Bền vững DVMTR Dịch vụ môi trường rừng FSC Forest Stewardship Council – Hội đồng quản lý rừng GDP Tổng sản phẩm quốc nội GĐ Gia đình GĐGR Giao đất giao rừng GRDP Tổng sản phẩm của vùng GTSX Giá trị sản xuất GTSXLN Giá trị sản xuất ngành lâm nghiệp KT-XH-MT Kinh tế - Xã hội - Môi trường LĐ Lao động LN Lâm Nghiệp LNBV Lâm Nghiệp bền vững LSNG Lâm sản ngoài gỗ MTR Môi trường rừng NN Nông nghiệp NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NSNN Ngân sách nhà nước PT Phát triển PTBV Phát triển bền vững PTLN Phát triển lâm nghiệp PTNNBV Phát triển nông nghiệp bền vững PTLNBV Phát triển lâm nghiệp bền vững RĐD, RPH Rừng đặc dụng, rừng phòng hộ TNR Tài nguyên rừng TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên XK Xuất khẩu viii DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 2.1 Hiện trạng sử dụng đất tỉnh Hà Tĩnh 45 2.2 Tình hình dân số và lao động tỉnh Hà Tĩnh 47 2.3 Giá trị sản xuất và cơ cấu kinh tế tỉnh Hà tĩnh 48 2.4 Tổng hợp phương pháp thu thập thông tin, số liệu 53 2.5 Cơ cấu mẫu khảo sát bằng bảng hỏi 55 2.6 Tổng hợp phương pháp phân tích thông tin, số liệu 56 2.7 Thang điểm so sánh mức độ quan trọng của các tiêu chí 59 2.8 Chỉ số ngẫu nhiên RI 60 2.9 Xây dựng giải pháp bằng SWOT 63 3.1 Diện tích và cơ cấu đất lâm nghiệp tỉnh Hà Tĩnh (2019) 68 3.2 Tình hình trữ lượng rừng tỉnh Hà Tĩnh (2019) 71 Nguồn vốn ngân sách và vốn khác của ngành lâm nghiệp giai 3.3 76 đoạn 2017-2019 Sản lượng và giá trị một số sản phẩm chủ yếu khai thác từ rừng 3.4 79 tại tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2013-2019 Thu quỹ dịch vụ môi trường rừng tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2014- 3.6 Các loại hình chế biến lâm sản tỉnh Hà Tĩnh 84 3.