Luận án: Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý học viên trong các học viện, trường sĩ quan quân đội

BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ  TRẦN ĐÌNH HỒNG PH¸T TRIÓN §éI NGò C¸N Bé QU¶N Lý HäC VI£N TRONG C¸C HäC VIÖN, TR¦êNG SÜ QUAN QU¢N §éI HIÖN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2016 BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ  TRẦN ĐÌNH HỒNG PH¸T TRIÓN §éI NGò C¸N Bé QU¶N Lý HäC VI£N TRONG C¸C HäC VIÖN, TR¦êNG SÜ QUAN QU¢N §éI HIÖN NAY Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC Mã số : 62 14 01 14 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PGS, TS Mai Văn Hóa 2. TS Phan Văn Tỵ HÀ NỘI - 2016 LỜI CAM ĐOAN T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu vµ c¸c sè liÖu trong luËn ¸n lµ trung thùc, cã nguån gèc vµ xuÊt xø râ rµng.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Trần Đình Hồng MỤC LỤC Trang DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, ĐỒ THỊ MỞ ĐẦU 5 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ HỌC VIÊN TRONG CÁC HỌC VIỆN, TRƢỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI 13 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ HỌC VIÊN TRONG CÁC HỌC VIỆN, TRƢỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI 30 1. Những vấn đề lý luận về nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực giáo dục trong nhà trƣờng 30 1. Những vấn đề lý luận về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý học viên trong các học viện, trƣờng sĩ quan quân đội 38 Chƣơng 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ HỌC VIÊN TRONG CÁC HỌC VIỆN, TRƢỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI 60 2. Khái quát chung về các học viện, trƣờng sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam 60 2.

Thực trạng đội ngũ và thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý học viên trong các học viện, trƣờng sĩ quan quân đội 63 Chƣơng 3 YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ HỌC VIÊN TRONG CÁC HỌC VIỆN, TRƢỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI 95 3. Yêu cầu phát triển đội ngũ cán bộ quản lý học viên trong các học viện, trƣờng sĩ quan quân đội 95 3. Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý học viên trong các học viện, trƣờng sĩ quan quân đội hiện nay 98 3.3 Khảo nghiệm, thử nghiệm các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý học viên trong các học viện, trƣờng sĩ quan quân đội 129 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 145 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 149 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 151 PHỤ LỤC 161 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ CHỮ VIẾT TẮT Cán bộ quản lý giáo dục CBQLGD Cán bộ quản lý học viên CBQLHV Công nghiệp hoá, hiện đại hoá CNH, HĐH Công tác đảng, công tác chính trị CTĐ, CTCT Giáo dục và đào tạo GD&ĐT Học viện, trƣờng sĩ quan HV, TSQ Lớp đối chứng LĐC Lớp thử nghiệm LTN Nguồn nhân lực NNL Phƣơng pháp, tác phong PP, TP Quản lý giáo dục QLGD Quản lý học viên QLHV DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ TT TÊN BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Trang Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm sự cần thiết của các biện pháp phát 137 triển đội ngũ cán bộ quản lý học viên trong các học viện, trƣờng sĩ quan quân đội Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp phát 139 triển đội ngũ cán bộ quản lý học viên trong các học viện, trƣờng sĩ quan quân đội Bảng 3.3 Tƣơng quan giữa sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 143 Bảng 3.4 Mức độ phát triển năng lực quản lý của cán bộ quản lý học 147 viên sau thử nghiệm tác động Biểu đồ 2.1 Thực trạng năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý học viên 76 Biểu đồ 2.2 Thực trạng đánh giá phƣơng pháp, tác phong công tác của 77 cán bộ quản lý học viên Biểu đồ 2.3 Thực trạng phát triển về số lƣợng cán bộ quản lý học viên 79 Biểu đồ 2.4 Thực trạng phát triển về cơ cấu quân hàm cán bộ quản lý 79 học viên Biểu đồ 2.5 Thực trạng phát triển về cơ cấu độ tuổi cán bộ quản lý học viên 80 Biểu đồ 2.6 Thực trạng phát triển về cơ cấu tuổi quân cán bộ quản lý 80 học viên Biểu đồ 2.7 Thực trạng phát triển về trình độ học vấn của cán bộ quản 83 lý học viên Biểu đồ 2.8 Thực trạng phát triển về năng lực quản lý của cán bộ quản 84 lý học viên 3 Biểu đồ 2.9 Kết quả hoàn thành nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ quản lý 86 học viên Biểu đồ 2.10 Sự phát triển về chất lƣợng đội ngũ cán bộ quản lý học viên 87 Biểu đồ 3.1 Sự cần thiết của các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ 140 quản lý học viên trong các học viện, trƣờng sĩ quan quân đội Biểu đồ 3.2 Tính khả thi của các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ 142 quản lý học viên trong các học viện, trƣờng sĩ quan quân đội Biểu đồ 3.3 Tƣơng quan giữa sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 144 Biểu đồ 3.4 Mức độ phát triển năng lực quản lý của cán bộ quản lý học 147 viên sau thử nghiệm tác động Sơ đồ 1 Sơ đồ quản lý nguồn nhân lực 14 5 MỞ ĐẦU 1. Giới thiệu khái quát về luận án Quản lý là một hoạt động mang tính khoa học và nghệ thuật, có vị trí, vai trò rất quan trọng trong giáo dục nói chung và GD&ĐT ở các cơ sở giáo dục nói riêng.

Để thực hiện tốt các hoạt động quản lý, đòi hỏi các cơ sở giáo dục phải có đội ngũ cán bộ quản lý có đầy đủ phẩm chất, năng lực toàn diện, có số lƣợng và cơ cấu hợp lý. Đối với các HV, TSQ quân đội, QLHV là một nội dung chủ yếu trong quản lý nhà trƣờng, có vai trò đặc biệt quan trọng góp phần đào tạo những cán bộ quân đội có đầy đủ phẩm chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong môi trƣờng sƣ phạm quân sự đặc thù. Để nâng cao chất lƣợng, hiệu quả QLHV hiện nay, một trong những vấn đề quan trọng là cần có đội ngũ cán bộ quản lý đơn vị học viên (sau đây gọi chung là đội ngũ CBQLHV) có đủ về số lƣợng, hợp lý về cơ cấu, có chất lƣợng cao; đây là vấn đề cấp thiết, mang tính cơ bản, lâu dài. Phát triển đội ngũ CBQLHV trong các HV, TSQ quân đội thực chất để đội ngũ này có đủ về số lƣợng, hợp lý về cơ cấu, tăng lên về chất lƣợng, đáp ứng yêu cầu “chuẩn hoá” đội ngũ, góp phần xây dựng và phát triển NNL QLGD, QLHV hiện nay.

Do vậy, việc nghiên cứu vấn đề: Phát triển đội ngũ CBQLHV trong các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Luận án đi sâu nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển đội ngũ CBQLHV ở các HV, TSQ quân đội. Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn vấn đề phát triển đội ngũ CBQLHV; đề xuất những biện pháp cơ bản để phát triển đội ngũ CBQLHV trong các HV, TSQ, nâng cao chất lƣợng GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong quân đội và phát triển đội ngũ CBQLHV hiện nay. Luận án sẽ góp phần bổ sung, phát triển lý luận QLGD; đồng thời là tài liệu tham khảo phục vụ QLGD, nghiên cứu khoa học và phát triển đội ngũ CBQLHV trong các nhà trƣờng quân đội.

Lý do lựa chọn đề tài luận án Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [63, tr. Điều này đến nay vẫn còn nguyên giá trị và có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc đối với mọi hoạt động, mọi lĩnh vực, trong đó có hoạt động QLGD. Theo tinh thần đó, Kết luận số 242-TB/TW của Bộ Chính trị (khoá X) đã xác định: “…xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đủ về số lƣợng, đáp ứng yêu cầu về chất lƣợng…; đẩy mạnh đào tạo, bồi dƣỡng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở tất cả các cấp học, bậc học đủ về số lƣợng, đồng bộ về cơ cấu, giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ” [8, tr. Hiện nay, trƣớc yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, vấn đề phát triển NNL trong nhà trƣờng có ý nghĩa quyết định đến nâng cao chất lƣợng GD&ĐT.

Trong đó, một trong những yếu tố căn bản, mấu chốt cần đột phá đó là phải chú trọng nâng cao chất lƣợng NNL giáo dục trong nhà trƣờng, nhất là chất lƣợng đội ngũ CBQLGD. Chiến lƣợc phát triển giáo dục 2011 - 2020 đã xác định: “Quản lý giáo dục vẫn còn nhiều bất cập, còn mang tính bao cấp, ôm đồm, sự vụ và chồng chéo, phân tán; trách nhiệm và quyền hạn quản lý chuyên môn chƣa đi đôi với trách nhiệm, quyền hạn quản lý về nhân sự… Thực hiện quản lý theo chiến lƣợc, quy hoạch, kế hoạch phát triển giáo dục và quy hoạch phát triển nhân lực của từng ngành, địa phƣơng trong từng giai đoạn phù hợp tình hình phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh. Chuẩn hoá trong đào tạo, tuyển chọn, sử dụng và đánh giá nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục” [18, tr. Đối với các HV, TSQ quân đội, đội ngũ CBQLHV là bộ phận quan trọng trong đội ngũ CBQLGD của từng trƣờng.

Đội ngũ CBQLHV vừa là nhà quản lý, nhà giáo dục, nhà sƣ phạm, có ảnh hƣởng rất lớn đến kết quả học tập, rèn luyện học viên. Phát triển đội ngũ CBQLGD nói chung, đội ngũ CBQLHV nói riêng là một vấn đề hết sức quan trọng, vừa cấp thiết, vừa mang tính lâu dài. Chiến lƣợc phát triển GD&ĐT trong quân đội giai đoạn 2011 - 2020 xác định mục tiêu (nhiệm vụ): “Đào tạo, cán bộ quản lý giáo dục đạt chuẩn của Chính phủ quy định, 7 nâng cao chất lƣợng, đảm bảo đúng về số lƣợng theo biên chế và dự trữ 10% của các học viện, trƣờng” [13, tr. Phát triển đội ngũ CBQLHV trong các HV, TSQ là tổng thể các tác động của các chủ thể quản lý đến đội ngũ CBQLGD; làm cho đội ngũ đảm bảo đủ số lƣợng, từng bƣớc nâng cao chất lƣợng, hợp lý về cơ cấu; tạo đƣợc sự đồng thuận cao và đạt yêu cầu chuẩn hoá về phẩm chất, năng lực và kỹ năng quản lý.