Luận án: Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

MỤC LỤC MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu.

Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu.

Những luận điểm cần bảo vệ. Đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án. 8 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ.

Tổng quan nghiên cứu vấn đề. Các nghiên cứu về phát triển đội ngũ CBQL trƣờng THCS. Các khái niệm cơ bản của đề tài. Đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THCS.

Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THCS. Giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THCS. Đổi mới giáo dục phổ thông và những yêu cầu đối với CBQL trƣờng THCS. Đổi mới giáo dục phổ thông.

Vai trò của ngƣời cán bộ quản lý trƣờng THCS trƣớc yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông. Đặc trƣng lao động của ngƣời cán bộ quản lý trƣờng THCS. Mô hình nhân cách ngƣời cán bộ quản lý trƣờng THCS trƣớc yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông. Những thách thức đối với ngƣời cán bộ quản lý trƣờng THCS.

Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông. Sự cần thiết phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông. Định hƣớng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THCS. Nội dung phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trƣờng THCS.

Chủ thể quản lý phát triển đội ngũ CBQL trƣờng THCS. Các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác phát triển đội ngũ CBQL trƣờng THCS. 54 Kết luận chƣơng 1. 61 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN.

61 ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ. Khái quát về khảo sát thực trạng. Khái quát tình hình kinh tế xã hội và giáo dục THCS ở các tỉnh thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Khái quát về khảo sát thực trạng.

Thực trạng đội ngũ CBQL trƣờng THCS các tỉnh Vùng KTTĐPN. 66 Các tỉnh Vùng KTTĐPN chúng tôi khảo sát có 547 trƣờng THCS, số cán bộ quản lý là 1340 đƣợc cơ cấu nhƣ sau: (chỉ tính riêng địa bàn chọn mẫu khảo sát). Thực trạng công tác phát triển đội ngũ CBQL trƣờng THCS Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Đánh giá chung về thực trạng đội ngũ CBQL trƣờng THCS và phát triển đội ngũ CBQL trƣờng THCS các tỉnh Vùng KTTĐPN.

Mặt hạn chế. 109 Kết luận chƣơng 2. 113 GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ. 113 TRƢỜNG THCS ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC PHỔ THÔNG.

Nguyên tắc đề xuất giải pháp. Nguyên tắc mục tiêu. Nguyên tắc toàn diện. Nguyên tắc hiệu quả.

Nguyên tắc thực tiễn. Nguyên tắc khả thi. Giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trƣờng THCS. Xây dựng quy hoạch, tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm, sử dụng, luân chuyển cán bộ quản lý.

Xây dựng bộ tiêu chuẩn CBQL trƣờng THCS phù hợp với đặc điểm Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Đào tạo, bồi dƣỡng nâng cao năng lực quản lý, lãnh đạo cho đội ngũ CBQL trƣờng THCS, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục. Đổi mới công tác đánh giá đội ngũ CBQL trƣờng THCS. Tạo động lực làm việc để phát huy vai trò của đội ngũ CBQL trƣờng THCS trong sự nghiệp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.

Khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất. Mục đích khảo sát. Nội dung khảo sát. Phƣơng pháp khảo sát.

Đối tƣợng khảo sát. Kết quả khảo sát sự cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất. Tổ chức thực nghiệm giải pháp. Mục đích thực nghiệm.

Nội dung, đối tƣợng và thời gian thực nghiệm. Tiêu chuẩn và thang đánh giá thực nghiệm. Đánh giá kết quả thực nghiệm. 150 Kết luận chƣơng 3.

152 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 154 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ. 156 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Lý do chọn đề tài 1.

Giáo dục (GD) nƣớc ta đang phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đã trở thành xu thế tất yếu. Cách mạng khoa học công nghệ, thông tin và truyền thông, kinh tế tri thức ngày càng phát triển mạnh mẽ đã tạo ra nhiều cơ hội to lớn, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức đối với sự nghiệp phát triển GD. Muố n GD thƣ̣c hiê ̣n tố t sƣ́ mê ̣nh của miǹ h , bên ca ̣nh viê ̣c đổ i mới toàn diê ̣n tấ t cả các khâu tƣ̀ qu ản lý , đào ta ̣o (ĐT) đến cơ sở vật chất , phƣơng tiê ̣n da ̣y ho ̣c , mô ̣t trong nhƣ̃ng điề u quan tro ̣ng cầ n phải làm chính là xây dƣ̣ng đô ̣i ngũ cán b ộ quản lý (CBQL), giáo viên (GV) đủ về số lƣơ ̣ng , đồ ng bô,̣ hơ ̣p lý về cơ cấ u, có trình độ chuyên môn và phẩm chất đạo đức tốt. Chính vì vậy, cùng với đội ngũ GV, phát triển đội ngũ CBQL là một trong những nhiệm vụ đƣợc Đảng, Chính phủ, Bộ Giáo dục - Đào tạo (GD&ĐT) đặc biệt quan tâm.

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc làn thứ X của Đảng khẳng định: “Giải pháp then chốt là đổi mới và nâng cao năng lực quản lý nhà nƣớc trong giáo dục - đào tạo” [25]. Điề u này mô ̣t lầ n nƣ̃a la ̣i đƣơ ̣c nhấ n ma ̣nh ở Chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020: “Đổ i mới toàn diê ̣n nề n giáo dục Việt Nam theo hƣớng chuẩn hóa , hiê ̣n đa ̣i hóa , xã hội hóa , dân chủ hóa và hô ̣i nhâ ̣p quố c tế , trong đó, đổ i mới cơ chế quản lý giáo du ̣c , phát triển đô ̣i ngũ giáo viên và cán bô ̣ quản lý giá o du ̣c là khâu then chố t” [13]. Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa X tại Đại hộiđa ̣i biể u toàn quố c lầ n thƣ́ XI của Đảng cũng đề ra phƣơng hƣớng phát triể nGD&ĐT tƣ̀ nay đến năm 2020 là: “Phát triể n nguồ n nhân lƣ̣c chấ t lƣơ ̣ng cao , đă ̣c biê ̣t là đô ̣i ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý giỏi” [26]. Trong hệ thống GD quốc dân ở nƣớc ta, cấp THCS có vai trò rấ t quan trọng.

Điều 27, Luật Giáo dục ghi rõ: “Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả giáo dục tiểu học, có hiểu biết ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hƣớng nghiệp để tiếp tục học THPT, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động” [68]. Trong bối cảnh mới, GD THCS phải có trách nhiệm cùng với nền GD quốc dân đổi mới toàn diện nền GD Việt Nam, đƣa GD nƣớc ta hội nhập cùng thế giới. Để thực hiện đƣợc những nhiệm vụ GD quan trọng đó, bên cạnh yêu cầu 1 về xây dựng, kiện toàn cơ sở vật chất, sử dụng đội ngũ GV có đầy đủ phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn, công tác quản lý trƣờng học cũng phải đƣợc đặc biệt coi trọng. Một trong những nhân tố quyết định đến hiệu quả của công tác quản lý trƣờng học chính là chất lƣợng của đội ngũ CBQL.

CBQL trƣờng THCS vừa là nhà lãnh đạo, nhà quản lý, nhà giáo, nhà hoạt động xã hội nên đòi hỏi họ phải đạt những yêu cầu cao về phẩm chất và năng lực để quản lý nhà trƣờng, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Tuy đội ngũ CBQL GD nói chung và đội ngũ CBQL trƣờng THCS nói riêng có vai trò quan trọng, góp phần quyết định đến chất lƣợng GD của nhà trƣờng nhƣng hiện nay, đội ngũ CBQL GD chƣa thực sự đáp ứng những yêu cầu về phẩm chất, năng lực trong bối cảnh GD đang đổi mới và hội nhập quốc tế. Trƣớc yêu cầu phát triể n GD và những thay đổi nhanh chóng của môi trƣờng kinh tế - xã hội, đội ngũ CBQL các trƣờng THCS còn nhiều bất cập về trình độ ĐT, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ quản lý, đặc biệt là khả năng thích ứng với việc đổi mới GD,… Chiến lƣợc Phát triển giáo dục 2011 - 2020 của Chính phủ cũng đã chỉ rõ: “Một bộ phận nhà giáo và cán bộ quản lý chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục trong thời kỳ mới. Đội ngũ nhà giáo vừa thừa, vừa thiếu cục bộ, vừa không đồng bộ về cơ cấu chuyên môn.

Vẫn còn một bộ phận nhỏ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục có biểu hiện thiếu trách nhiệm và tâm huyết với nghề, vi phạm đạo đức và lối sống, ảnh hƣởng không tốt tới uy tín của nhà giáo trong xã hội. Năng lực của một bộ phận nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục còn thấp”. “Nguyên nhân của những yếu kém bất cập trƣớc hết là do yếu tố chủ quan, trình độ quản lý giáo dục chƣa theo kịp với thực tiễn và nhu cầu phát triển khi nền kinh tế đang chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Tƣ duy về giáo dục chậm đổi mới.

Một số vấn đề lý luận mới về phát triển giáo dục trong điều kiện kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế chƣa đƣợc nghiên cứu đầy đủ. Chƣa nhận thức đúng vai trò quyết định của đội ngũ nhà giáo và sự cần thiết phải tập trung đổi mới quản lý nhà nƣớc về giáo dục. Chƣa nhận thức đầy đủ và thiếu chiến lƣợc, quy hoạch phát triển nhân lực của cả nƣớc, của các bộ ngành, địa phƣơng. Năng lực của cán bộ quản lý giáo dục các cấp chƣa đƣợc chú trọng nâng cao” [6], [13].

2 Điều này bắt nguồn từ khâu quy hoạch, đào ta ̣o, bồ i dƣỡng, tuyển du ̣ng, bổ nhiệm, chính sách đaĩ ngô ̣. đối với CBQL các trƣờng THCS chƣa đƣợc nghiên cứu, áp dụng m ột cách có cơ sở và có tầm nhìn dài hạn. Ban Bí thƣ Trung ƣơng Đảng đã ban hành Chỉ thị số 40 - CT/TW ngày 15/06/2004 về việc xây dựng, nâng cao chất lƣợng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục. Chỉ thị nêu rõ: “năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục chƣa ngang tầm với nhu cầu phát triển của sự nghiệp giáo dục.