Phát huy tính tích cực nhận thức cho sinh viên trường cao đẳng sơn la qua dạy ph

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM NGUYỄN THỊ THANH NGÀ PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC NHẬN THỨC CHO SINH VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG SƠN LA QUA DẠY PHẦN “CƠ HỌC” VẬT LÝ ĐẠI CƢƠNG VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA BẢN ĐỒ TƢ DUY LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC THÁI NGUYÊN – 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM NGUYỄN THỊ THANH NGÀ PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC NHẬN THỨC CHO SINH VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG SƠN LA QUA DẠY PHẦN “CƠ HỌC” VẬT LÝ ĐẠI CƢƠNG VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA BẢN ĐỒ TƢ DUY Chuyên ngành: LL & PPDH BỘ MÔN VẬT LÝ Mã số: 60. 11 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. TRẦN ĐỨC VƢỢNG THÁI NGUYÊN – 2014 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Tháii Nguyên http://www.vn/ LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn này là trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ một công trình nào khác. Tác giả luận văn Nguyễn Thị Thanh Ngà Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Tháii Nguyên http://www.vn/ LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn tốt nghiệp này, tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Khoa Sau đại học, Ban Chủ nhiệm, quý Thầy, Cô giáo khoa Vật lí trƣờng Đại học Sƣ phạm Thái Nguyên và quý Thầy, Cô giáo trực tiếp giảng dạy, giúp đỡ trong suốt quá trình học tập.

Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu cùng các thầy, cô giáo tổ Vật lí trƣờng Cao đẳng Sơn La đã tạo mọi điều kiện thuận lợi trong suốt thời gian tác giả thực hiện thực nghiệm sƣ phạm tại trƣờng. Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy hƣớng dẫn: Tiến sĩ Trần Đức Vƣợng đã hƣớng dẫn, giúp đỡ tận tình trong suốt thời gian nghiên cứu và hoàn thành luận văn này. Tác giả cảm ơn tập thể lớp Cao học Vật lý khóa 20 đã giúp đỡ, đóng góp nhiều ý kiến trong quá trình học tập và thực hiện luận văn. Cuối cùng xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình, ngƣời thân, bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên tác giả hoàn thành luận văn này.

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2014 Tác giả Nguyễn Thị Thanh Ngà Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái ii Nguyên http://www.vn/ MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. iv DANH MỤC CÁC BẢNG.

v DANH MỤC CÁC HÌNH. vi MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu.

Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Cấu trúc luận văn. 7 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC. 7 PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC NHẬN THỨC CHO SINH VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA BẢN ĐỒ TƢ DUY. Hoạt động nhận thức và tính tích cực hoạt động nhận thức của SV.

Hoạt động nhận thức của Sinh viên. Tính tích cực hoạt động nhận thức của Sinh viên. Các biện pháp chung phát huy tính tích cực nhận thức của Sinh viên. Vận dụng các phƣơng pháp, phƣơng tiện dạy học nhằm phát huy tính tích cực nhận thức của Sinh viên.

14 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái iii Nguyên http://www. Quan niệm về phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích cực .2 Những đặc trƣng của PPDH theo hƣớng tích cực. Một số phƣơng pháp dạy học tích cực. Phƣơng tiện dạy học.

Khái niệm bản đồ tƣ duy. Cách đọc bản đồ tƣ duy. Cách vẽ bản đồ tƣ duy. Các ứng dụng của bản đồ tƣ duy trong dạy học.

Ý nghĩa của BĐTD. Thực trạng của việc phát huy tính tích cực nhận thức cho SV với sự hỗ trợ của BĐTD ở trƣờng Cao đẳng Sơn La. Về phía Giảng viên. Về phía Sinh viên.

Khả năng ứng dụng BĐTD trong dạy học Vật lí. Kết luận chƣơng 1. 36 Chƣơng 2: PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC NHẬN THỨC CHO SINH VIÊN TRƢỜNG CAO ĐẲNG SƠN LA QUA XÂY DỰNG TIẾN TRÌNH DẠY HỌC PHẦN “ CƠ HỌC ”- VẬT LÍ ĐẠI CƢƠNG VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA BẢN ĐỒ TƢ DUY. Đặc điểm phần “Cơ học” Vật lý đại cƣơng.

Một số định hƣớng trong việc tổ chức hoạt động nhận thức với sự hỗ trợ bản đồ tƣ duy để phát huy tính tích cực nhận thức cho sinh viên .Chú ý hƣớng dẫn và rèn luyện kỹ năng xây dựng BĐTD cho SV. Lựa chọn đúng đắn chủ đề để có thể phát huy tính tích cực nhận thức của SV với sự hỗ trợ của BĐTD. Một số biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức của SV với sự hỗ trợ của BĐTD. 46 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái iv Nguyên http://www.

Những chú ý khi sử dụng BĐTD để hỗ trợ cho việc tổ chức hoạt động nhận thức của SV. Những điều cần tránh khi lập BĐTD. Tiến trình dạy học phần “Cơ học” Vật lí đại cƣơng với sự hỗ trợ của bản đồ tƣ duy. Đề xuất quy trình soạn thảo tiến trình dạy học phần “Cơ học ” Vật lí đại cƣơng học theo hƣớng phát huy tính tích cực nhận thức cho sinh viên với sự hỗ trợ của bản đồ tƣ duy.

Thiết kế tiến trình dạy học một số bài cụ thể phần “ Cơ học ” Vật lý đại cƣơng theo hƣớng nghiên cứu của đề tài. Kết luận chƣơng 2. THỰC NGHIỆP SƢ PHẠM. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm sƣ phạm.

Đối tƣợng và nội dung TNSP. Phƣơng pháp TNSP. Đánh giá thực nghiệm sƣ phạm (TNSP). Phƣơng pháp đánh giá kết quả TNSP.

Kết quả và xử lí kết quả TNSP. Kết luận chƣơng 3. 87 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 90 PHỤ LỤC Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái v Nguyên http://www.vn/ DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ BĐTD Bản đồ tƣ duy CĐSPCN Cao đẳng Sƣ phạm Công nghệ CĐCNTT Cao đẳng Công nghệ thông tin ĐC Đối chứng GV Giáo viên HS Học sinh PPDH Phƣơng pháp dạy học PPDHTC Phƣơng pháp dạy học tích cực PTDH Phƣơng tiện dạy học SGK Sách giáo khoa SV Sinh viên THPT Trung học phổ thông THCS Trung học cơ sở TNSP Thực nghiệm sƣ phạm TTC Tính tích cực TTCNT Tính tích cực nhận thức TN Thực nghiệm Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái iv Nguyên http://www.vn/ DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.

Ý kiến về sử dụng các PPDH trong dạy học vật lí của giáo viên. Hứng thú của SV với môn Vật lí đại cƣơng. Khả năng nhận thức, mức độ tích cực của sinh viên. Bảng mục tiêu nhận thức chi tiết phần Cơ học.1: Số liệu SV đƣợc chọn làm mẫu TNSP.

Thống kê các biểu hiện của tính tích cực của SV. Ý kiến của GV sau khi dự giờ tiết học có sử dụng BĐTD. Ý kiến của SV sau khi học giờ Vật lý có sử dụng BĐTD. Bảng thống kê kết quả bài kiểm tra:.

Bảng xếp loại bài kiểm tra. Bảng phân phối tần suất kết quả kiểm tra. Bảng tần số lũy tích hội tụ lùi. Bảng tổng hợp các tham số thống kê .84 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái v Nguyên http://www.vn/ DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 1.

Sơ đồ cấu trúc hoạt động học tập. Sơ đồ hƣớng dẫn cách đọc bản đồ tƣ duy .3 Sơ đồ hƣớng dẫn cách vẽ bản đồ tƣ duy. BĐTD chƣơng 1: Động học chất điểm. BĐTD chƣơng 2: Động lực học chất điểm.

BĐTD chƣơng 3: Công - Năng lƣợng. BĐTD chƣơng 4: Động lực học vật rắn. BĐTD nhánh của chuyển động thẳng. BĐTD nhánh của chuyển động tròn.

BĐTD nhánh của chuyển động trong trƣờng trọng lực.8 BĐTD bài “một số dạng chuyển động đơn giản” .: Đồ thị đƣờng phân bố tần suất .3 Đồ thị tần số lũy tích hội tụ lùi. 84 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái vi Nguyên http://www.vn/ MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Bƣớc vào thế kỷ XXI - thế kỷ mà tri thức và kỹ năng của con ngƣời đƣợc coi là yếu tố quyết định sự phát triển xã hội. Với sự bùng nổ của thông tin, khoa học, kỹ thuật và công nghệ, lƣợng kiến thức cần cập nhật ngày càng nhiều.

Song chúng ta không thể nhồi nhét tất cả các tri thức đó cho học sinh mà cần phải dạy học sinh phƣơng pháp học và lĩnh hội tri thức mới có thể theo kịp sự phát triển của xã hội. Trƣớc những yêu cầu và thách thức đó đòi hỏi giáo dục nƣớc ta phải không ngừng đổi mới một cách sâu sắc và toàn diện; trong đó đổi mới phƣơng pháp dạy học (PPDH) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lƣợng giáo dục. Quan điểm xuyên suốt của việc đổi mới PPDH là “dạy học lấy học sinh làm trung tâm”, tức là dạy học sao cho HS phải tích cực, tự lực để chiếm lĩnh tri thức, từ đó phát triển năng lực sáng tạo, hình thành kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, bồi dƣỡng tình cảm, thái độ cho HS. Nghị quyết Trung ƣơng 2, khoá VIII đã chỉ rõ: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học, từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến và hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh,…” 13.

Vấn đề tự học tập và chiếm lĩnh kiến thức của ngƣời học đã đƣợc Đảng, Nhà nƣớc quan tâm quán triệt sâu sắc từ nhiều năm. Nghị quyết Trung ƣơng 5 khóa VIII từng nêu rõ: “Tập trung sức nâng cao chất lượng dạy và học, tạo ra năng lực tự học, tự sáng tạo của học sinh. Bảo đảm mọi điều kiện và thời gian tự học cho học sinh, phát triển mạnh mẽ phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân”[14]. Do yêu cầu của đổi mới phƣơng pháp dạy học, các phƣơng pháp tích cực đã đƣợc vận dụng vào quá trình dạy học và bƣớc đầu phát huy đƣợc tính tích cực nhận thức, chủ động sáng tạo của SV trong dạy học, các phƣơng pháp dạy 1 học tích cực đã đƣợc vận dụng vào quá trình dạy học ví dụ nhƣ: Dạy học theo nhóm, dạy học nêu vấn đề, dạy học theo dự án.