Luận án tiến sĩ: Phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay - Lê Huy Tuynh

BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ LÊ HUY TUYNH PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA GIỮ NƯỚC VIỆT NAM CỦA THANH NIÊN QUÂN ĐỘI HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC HÀ NỘI - 2021 BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ LÊ HUY TUYNH PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA GIỮ NƯỚC VIỆT NAM CỦA THANH NIÊN QUÂN ĐỘI HIỆN NAY Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Mã số : 922 90 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS Lê Trọng Tuyến 2. TS Nguyễn Hùng Oanh HÀ NỘI - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tác giả. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có xuất xứ rõ ràng.

Tác giả luận án Lê Huy Tuynh 6 MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 9 1. Tổng quan các công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến đề tài luận án 9 1. Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết 27 Chương 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA GIỮ NƯỚC VIỆT NAM CỦA THANH NIÊN QUÂN ĐỘI 31 2. Quan niệm giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội và phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội 31 2.

Nhân tố cơ bản quy định phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội 59 Chương 3 THỰC TRẠNG VÀ YÊU CẦU PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA GIỮ NƯỚC VIỆT NAM CỦA THANH NIÊN QUÂN ĐỘI HIỆN NAY 77 3. Thực trạng phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay 77 3. Yêu cầu phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay 107 Chương 4 GIẢI PHÁP CƠ BẢN PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA GIỮ NƯỚC VIỆT NAM CỦA THANH NIÊN QUÂN ĐỘI HIỆN NAY 119 4. Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục, bồi dưỡng giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam cho thanh niên quân đội hiện nay 119 4.

Tổ chức tốt hoạt động thực tiễn quân sự và phong trào hành động cách mạng của tuổi trẻ nhằm phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay 133 4. Tích cực hóa nhân tố chủ quan của thanh niên quân đội trong phát huy giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam hiện nay 145 KẾT LUẬN 160 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 162 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 163 PHỤ LỤC 176 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Văn hóa giữ nước Việt Nam là những giá trị tinh thần truyền thống được sáng tạo trong lịch sử đấu tranh giữ nước của dân tộc, được kế thừa, phát huy, phát triển từ thế hệ này sang thế hệ khác, là cầu nối gắn kết mỗi người Việt Nam yêu nước, khơi dậy mạch nguồn trí tuệ, tư tưởng, tình cảm và ý chí con người Việt Nam, tạo thành động lực nội sinh của dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Văn hóa giữ nước Việt Nam chứa đựng trong đó những giá trị cốt lõi của sức mạnh văn hóa tinh thần Việt Nam như: “lòng yêu nước nồng nàn”, “đoàn kết, gắn bó cộng đồng, trên dưới thuận hòa, cả nước một lòng, toàn dân đánh giặc”, “giữ nước từ khi nước chưa nguy”, “tính nhân văn, nhân đạo cao cả” và “nghệ thuật đánh giặc độc đáo”.

Những giá trị cốt lõi của văn hóa giữ nước Việt Nam vừa hiện hữu thông qua thực tiễn bảo vệ Tổ quốc của dân tộc, vừa tiềm ẩn bên trong mỗi người dân Việt Nam nói chung, thanh niên quân đội nói riêng. Khi được khơi dậy, phát huy thường xuyên sẽ tạo thành động lực tinh thần to lớn thúc đẩy thanh niên quân đội không ngừng phấn đấu vươn lên, cống hiến và trưởng thành. Trong chiến tranh giải phóng dân tộc, các thế hệ thanh niên quân đội đã kế thừa, phát huy cao độ giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam, chiến đấu và chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược. Ngày nay, phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội vẫn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và cấp thiết, không những tạo ra động lực tinh thần to lớn và mạnh mẽ thúc đẩy thanh niên quân đội sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao, mà còn góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp của quân đội, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Nhận thức sâu sắc vai trò, sức mạnh to lớn của văn hóa giữ nước Việt Nam, trong những năm qua, lãnh đạo, chỉ huy, chính ủy, chính trị viên và cơ quan chức năng các cấp trong quân đội luôn quan tâm đến quá trình phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội. Do đó, phần lớn thanh niên quân đội có nhận thức đúng đắn, có động cơ, ý chí quyết tâm cao, lan tỏa mạnh mẽ giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam trong 6 thực hiện các nhiệm vụ. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, việc phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay vẫn tồn tại những hạn chế, bất cập. Những hạn chế, bất cập đó được biểu hiện trên nhiều mặt, nhưng chủ yếu là nhận thức của một số chủ thể về phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay còn chưa thật sâu sắc và đầy đủ; cách thức, biện pháp phát huy còn chưa sáng tạo, hiệu quả; thái độ, động cơ, ý chí quyết tâm của một bộ phận thanh niên quân đội trong phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam hiện nay còn chưa cao.

Những hạn chế đó do nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng nguyên nhân cơ bản và chủ yếu nhất là do việc nghiên cứu chuyên sâu về phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay chưa được quan tâm đúng mức, chưa có giải pháp tối ưu để khắc phục những hạn chế, bất cập nêu trên. Sự nghiệp xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới đang đặt ra những yêu cầu mới, đòi hỏi thanh niên quân đội không chỉ vững vàng về bản lĩnh chính trị, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ quân sự mà còn phải tinh thông về văn hoá, tích cực giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa giữ nước của dân tộc, góp phần làm cho “Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc” [30, tr. Tình hình trên đã và đang đặt ra sự cần thiết phải nghiên cứu phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay một cách cơ bản, hệ thống nhằm tạo ra động lực tinh thần để thanh niên quân đội có ý chí, quyết tâm cao, khắc phục mọi khó khăn, thử thách, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Luận giải những vấn đề lý luận và thực trạng phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp cơ bản phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay.

7 Nhiệm vụ nghiên cứu Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Luận giải quan niệm và nhân tố cơ bản quy định phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội. Đánh giá thực trạng, xác định yêu cầu phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay. Đề xuất giải pháp cơ bản phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay.

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: Phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội. Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận, thực tiễn về phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Phạm vi khảo sát: Luận án khảo sát tập trung vào đối tượng thanh niên quân đội là sĩ quan trẻ, học viên đào tạo sĩ quan, hạ sĩ quan, binh sĩ ở một số đơn vị cơ sở bộ binh đủ quân và một số học viện, trường sĩ quan trong Quân đội Nhân dân Việt Nam (Sư đoàn 312, Quân đoàn 1; Sư đoàn 968, Quân khu 4; Sư đoàn 301, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội và Trường sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân 2, Học viện Kỹ thuật Quân sự). Thời gian: Từ năm 2016 đến nay.

Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận: Đề tài dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam; về giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng trong tình hình mới. Cơ sở thực tiễn: Tình hình phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội trong thời gian vừa qua. Các chỉ thị, nghị quyết của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị; báo cáo tổng kết, đánh giá của các cơ quan chức năng có liên quan; kết quả điều tra, khảo sát thực tế của tác giả. 8 Phương pháp nghiên cứu: Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, luận án sử dụng các phương pháp chuyên ngành và liên ngành như: phân tích và tổng hợp, lịch sử và logic, hệ thống và cấu trúc, khái quát hóa và trừu tượng hóa, phương pháp tiếp cận giá trị, điều tra xã hội học, thống kê, so sánh, xin ý kiến chuyên gia.

Những đóng góp mới của luận án Quan niệm phát huy giá trị văn hóa giữ Việt Nam của thanh niên quân đội. Nhân tố cơ bản quy định phát huy giá trị văn hóa giữ Việt Nam của thanh niên quân đội.