Pháp luật xuất bản ở việt nam quá trình thực hiện và đổi mới trong điều kiện cơ

Đề Tài: PHÁP LUẬT XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN VÀ ĐỔI MỚI TRONG ĐIỀU KIỆN CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Người thực hiện: Vũ Mạnh Chu Luận án: Phó Tiến sĩ Khoa học luật Chuyên ngành: Lý luận Nhà nước và Pháp quyền Mã số: 5.01 Người hướng dẫn: GS. Hoàng Văn Hảo Hà Nội – 1996 1 MỤC LỤC MỞ ĐẦU CHƯƠNG I – CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT VỀ XUẤT BẢN 1. Các đặc trưng cơ bản của quản lý nhà nước bằng pháp luật về xuất bản 1. Nhận thức chung về xuất bản 1.

Hiệu quả và các đặc trưng cơ bản của quản lý nhà nước 1. Vai trò của pháp luật trong quản lý Nhà nước về xuất bản 1. Pháp luật – Phương tiện quản lý nhà nước về xuất bản 1. Nội dung điều chỉnh bằng pháp luật đối với hoạt động xuất bản CHƯƠNG II – THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM VÀ NHỮNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI TRONG CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA.

Thực trạng pháp luật trong quản lý nhà nước về xuất bản ở Việt Nam 2. Sự hình thành hoạt động quản lý nhà nước bằng pháp luật về xuất bản ở Việt Nam 2. Pháp luật trong quản lý nhà nước về xuất bản và thực trạng 2. Những yêu cầu đổi mới, hoàn thiện pháp luật về xuất bản ở Việt Nam 2 2.

Về mặt lý luận 2. Về mặt thực tiễn CHƯƠNG III – ĐỔI MỚI VÀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT TRONG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XUẤT BẢN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY – PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP 3. Hệ thống các quan điểm cơ bản đổi mới và hoàn thiện 3. Phương hướng và giải pháp đổi mới, hoàn thiện pháp luật trong quản lý nhà nước về xuất bản 3.

Phương hướng đổi mới và hoàn thiện pháp luật trong quản lý nhà nước về xuất bản 3. Các giải pháp cơ bản nhằm đổi mới và hoàn thiện pháp luật trong quản lý nhà nước về xuất bản KẾT LUẬN PHỤ LỤC DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 3 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Xuất bản có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội nói chung, văn hoá nói riêng. Các quan hệ xã hội về xuất bản rất đa dạng, phong phú và phức tạp.

Nó đan xen giữa văn hoá - tư tưởng với kinh tế, giữa lao động sáng tạo của tư duy với lao động sản xuất vật chất, nó xuyên suốt quá trình sản xuất – lưu thông và tiêu dùng xuất bản phẩm. Trong cơ chế thị trường ngành xuất bản đã có nhiều chuyển biến tích cực, song cũng chịu sự tác động từ mặt trái của cơ chế thị trường. Khuynh hướng thương mại hoá hoạt động xuất bản đã có lúc làm cho thị trường xuất bản pảm phát triển không lành mạnh, gây ô nhiễm đời sống văn hoá. Trong điều kiện mở cửa và hoà nhập, xuất bản đã góp phần truyền bá tinh hoa văn hoá, khoa học thế giới.

Nhưng với chiến lược “diễn biến hoà bình”, các thế lực thù địch cũng đã lợi dụng xuất bản để “nhập khẩu” các khuynh hướng, trào lưu văn hoá, chính trị xa lạ với Việt Nam, nhằm gây mất ổn định chính trị, để chống phá cách mạng Việt Nam. Trong những năm qua, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp luật về xuất bản. Hoạt động quản lý nhà nước bằng pháp luật đã có bước tiến đáng kể. Nhưng vẫn chưa chuyển biến kịp với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền.

“Hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách chưa đồng bộ và nhất quán, thực hiện chưa nghiêm” {65. Trong tình hình hiện nay khi hoạt động xuất bản đang ngày càng trở nên sôi động và có nhiều diễn biến phức tạp mới, thì hệ thống quy phạm pháp luật về xuất bản đã bọc lộ nhiều nhược điểm, tồn tại cần được tổng kết, phân tích và đề xuất những phương hướng giải quyết để đổi mới và hoàn thiện nhằm tăng cường hiệu quả quản lý, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất bản phát triển và phát huy vai trò tích cực của nó trong cơ chế kinh tế thị trường. Đây là đòi hỏi khách quan, vừa có ý nghĩa cấp thiết vừa mang ý nghĩa cơ bản, lâu dài. Văn kiện Đại hội Đảng VIII đã chỉ rõ: “Ban hành một số Luật mới và sửa đổi, bổ sung một số Luật và Pháp lệnh hiện hành để tiếp tục thể chế hoá cưỡng lĩnh, chiến 4 lược và các chủ trương, chính sách của Đảng, hình thành khuôn khổ pháp lý đồng bộ, cần thiết cho các hoạt động kinh tế” [65, tr107].

Việc làm này nhằm “tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt nam. Quản lý xã hội bằng pháp luật…” [65. Vì vậy việc nghiên cứu đề tài “Pháp luật xuất bản ở Việt Nam, quá trình thực hiện và đổi mới trong điều kiện kinh tế thị trường và định hướng Xã hội chủ nghĩa” là đòi hỏi bức thiết cả về lý luận và thực tiễn. Tình hình nghiên cứu đề tài Trong thời gian qua, số công trình nghiên cứu được công bố về quản lý xuất bản không nhiều, đặc biệt là quản lý Nhà nước bằng pháp luật hầu như không có.

Hai đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, do phân viện báo chí và tuyên truyền, thuộc học viên chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chù trì tiếp cận từ góc độ quản lý chung. Đó là đề tài “Đổi mới phương thức xuất bản sách trong điều kiện kinh tế thị trường” và đề tài “Nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước đối với hoạt động xuất bản sách ở nước ta hiện nay”. Luận án phó tiến sỹ của nghiên cứu sinh Đường Vinh Sường về “Đổi mới quản lý Nhà nước đối với hoạt động của các nhà xuất bản trong bước chuyển sang cơ chế thị trường”, của nghiên cứu sinh Khuất Duy Hải với đề tài “Một số vấn đề về hoàn thiện tổ chức, quản lý ở các nhà xuất bản nước ta hiện nay” được bảo vệ ở góc độ “kinh tế, quản lý và kế hoạch hoá nền kinh tế quốc dân”. Luận án này được tiếp cận từ góc độ khoa học pháp lý là đề tài đầu tiên trong ngành xuất bản, và trong lĩnh vực văn hoá thông tin.

Điều này chứng tỏ vấn đề đặt ra là cấp thiết, nhưng hết sức khó khăn, phức tạp. Trong những năm qua, tác giả đã nghiên cứu và công bố trên sách và các tạp chí : Dân chủ và pháp luật, Báo chí và tuyên truyền, Văn hoá nghệ thuật, Tài chính… về một số vấn đề liên quan đến dự án. Đó là những cơ sở, tiền đề rất quan trọng để từ đó tác giả đã nghiên cứu, hoàn thành luận án, đảm bảo chất lượng và thời gian. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của luận án 5 Từ góc độ lý luận, luận án phân tích và lý giải các đặc trưng, vai trò và nội dung quản lý Nhà nước bằng pháp luật đối với hoạt động xuất bản trong cơ chế thị trường.

Trên cơ sở đó đánh giá thực trạng pháp luật trong quản lý Nhà nước về xuất bản, từ đó đề ra phương hướng và giải pháp nhằm đổi mới và hoàn thiện pháp luật trong quản lý Nhà nước về xuất bản. Để đạt mục đích đặt ra, luận án có nhiệm vụ: - Trình bày một cách hệ thống những nhận thức chung về xuất bản với ý nghĩa là các quan hệ xã hội đặc biệt pháp luật phải điều chỉnh. Rút ra những đặc trưng cơ bản của việc quản lý Nhà nước bằng pháp luật đối với xuất bản, và vai trò của pháp luật trong quản lý Nhà nước ở lĩnh vực này. - Đánh giá thực trạng của Pháp luật trong quản lý Nhà nước về xuất bản, trên cơ sở trình bày sự hình thành hoạt động quản lý Nhà nước bằng pháp luật về xuất bản ở Việt nam.

- Phân tích các yêu cầu, đòi hỏi phải đổi mới và hoàn thiện pháp luật trong quản lý Nhà nước về xuất bản. Từ đó đề xuất những phương hướng, giải pháo đồng bộ nhằm đổi mới và hoàn thiện pháp luật trong quản lý Nhà nước vễ xuất bản ở Việt Nam. Giới hạn của luận án Đề tài pháp luật xuất bản ở Việt Nam, quá trình thực hiện và đổi mới trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghiã, được nghiên cứu và trình bày duới góc độ lý luận Nhà nước và pháp quyền. Luận án tập trung nghiên cứu đối tượng chính là vai trò của pháp luật với ý nghĩa là là phương tiện quan trọng hàng đầu trong quản lý Nhà nước về xuất bản, để từ đó đề ra phương hướng, giải pháp đổi mới và hoàn thiện pháp luật xuất bản.

Hoạt động xuất bản là hoạt động bao gồm ba lĩnh vực : xuất bản, in và phát hành. Mỗi lĩnh vực có vị trí và đặc trưng riêng song không thể tách rời nhau. Bởi thế luận án phải nghiên cứu việc quản lý Nhà nước bằng pháp luật 6 trên cả ba lĩnh vực. Nhưng lấy việc nghiên cứu vai trò pháp luật về lĩnh vực xuất bản, trong đó xuất bản sách là trọng tâm.

Luận án giới hạn việc nghiên cứu pháp luật xuất bản ở Việt Nam kể từ 194 trở lại đây. Phương pháp nghiên cứu Luận án được thực hiện trên cơ sở vận dụng tổng hợp các phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, các phương pháp phân tích, tổng hợp và phương pháp so sánh vào lĩnh vực Nhà nước và pháp luật về xuất bản. Trong quá trinh nghiên cứu, tác giả luận án có tiến hành khảo sát thực tiễn, tham khảo ý kiến của các nhà quản lý và hoạt động xuất bản. Đóng góp mới về mặt khoa học của luận án - Đây là luận án đầu tiên nghiên cứu một cách toàn diện những vấn đề cơ bản nhất về lý luận và thực tiễn của việc quản lý Nhà nước bằng pháp luật đối với hoạt động xuất bản.

- Trên cơ sở nhận thực chung về xuất bản, với ý nghĩa là các quan hệ xã hội mà pháp luật cần điều chỉnh phù hợp, lần đầu tiên luận án rút ra các đặc trưng cơ bản về quản lý Nhà nước bằng pháp luật trong hoạt động xuất bản và xác định những nội dung cụ thể cần có sự điều chỉnh bằng pháp luật. - Từ lý luận cơ bản về vai trò của pháp luật trong quản lý xã hội, luận án đã phân tích và lý giải một cách hệ thống vai trò của pháp luật với tính cách là phương tiện điều chỉnh các quan hệ xã hội, trong quản lý Nhà nước về xuất bản.