Pháp luật về quản trị doanh nghiệp xã hội

_ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO _ TRUONG DAI HQC LUAT TP.HO CHi MINH 1996: TRUONG DAI HOC LUAT TP. HO CHI MINH LE NHAT BAO PHAP LUAT VE QUAN TRI DOANH NGHIEP XA HOI LUAN AN TIEN Si LUAT HOC TP.HO CHi MINH - 2025 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP.HÒ CHÍ MINH HO CHI MINH LE NHAT BAO PHAP LUAT VE QUAN TRI DOANH NGHIEP XA HOI Ngành: Luật Kinh tế Mã số: 9380107 LUẬN ÁN TIỀN SĨ LUẬT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Bùi Xuân Hải PGS. Phan Huy Hồng LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu nêu trong, luận án là trung thực và chính xác. Các kết quả nghiên cứu trong luận án chưa từng được. ai công bố trong bắt kỳ công trình nào khác. Tôi xin chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của Luận án này.

Tác giả luận án alr Lé Nhat Bao i Ị DANH MUC CHU VIET TAT ị Chữ viết tắt Nội dung BC Benefit Corporation (Công ty Lợi ích) cic Community Interest Company (Công ty vi lợi ích cộng đồng) DNXH Doanh nghiệp xã hội DN Doanh nghiệp ĐHĐCĐ. Đại hội đồng cỗ đông HĐTV Hội đồng thành viên HĐQT Hội đồng quản trị NCS Nghiên cứu sinh NQL Người quản lý OECD Organisation for Economic Cooperation and Development (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) QTCT Quản trị công ty PBC Public Benefit Corporation (công ty lợi ích công cộng) TNXH "Trách nhiệm xã hội SPC Social Purpose Corporation (Công ty mục đích xã hội) MỤC LỤC PHAN MG DAU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

3, Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 5. Các điểm mới của luận án. Kết cấu của luận án.

TÔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYÉT. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam.

Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu 1. Câu hỏi nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu. Lý thuyết nghiên cứu.

Dy kiến kết quả nghiên cin 1. Nội dung, kết cấu của luận án. Phương pháp luận, cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu KẾT LUẬN CHUONG l. LÝ LUẬN VẺ QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI VÀ PHÁP LUAT VE QUAN TRỊ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI.

Khái niệm và đặc điểm doanh nghiệp xã hội 2. Khái niệm doanh nghiệp xã hộ 2. Đặc điểm của doanh nghiệp xã hội lệm quản trị doanh nghiệ 2. Đặc điểm của quản trị doanh nghiệp xã hội 2.

Khái niệm và nội dung của pháp luật về quản trị doanh nghiệp xã hội. Khái niệm pháp luật về quản trị doanh nghiệp xã hội 2. Nội dung pháp luật về quản trị doanh nghiệp xã hội. Về kiểm soát tài sản trong quản trị doanh nghiệp xã hội 2.

Về minh bạch thông tin trong quản trị doanh nghiệp xã hị 2. Sự cần thiết điều chỉnh pháp luật đối với quản trị doanh nghiệp xã hội. KÉT LUẬN CHƯƠNG 2. PHÁP LUẬT VỀ QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP XÃ HỘI TẠI MỘT SÓ QUỐC GIA VÀ KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM.

Về mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp xã hội và trách nhiệm của người quản lý. Về mục tiêu hoạt động của đoanh nghiệp xã hội. Quy định pháp luật của Ý. Quy định pháp luật của Hàn Qui 3.

Quy định pháp luật của Vương quốc Anh 3. Về trách nhiệm của người quản lý trong đoanh nghiệp xã hội. Quy định pháp luật của Vương quốc Anh. Quy định pháp l lại một số bang ở Mỹ 3.

Kinh nghiệm cho Việt Nam. Về sự tham gia của các bên liên quan trong quản trị doanh nghiệp xã hội 3. Quy định pháp luật của Ý. Quy định pháp luật của Vương quốc Anh.

Kinh nghiệm cho Việt Nam. Về kiểm soát tài sản trong quản trị đoanh nghiệp xã hội. Quy định pháp luật của 3.2, Quy định pháp luật của Vương quốc Anh 3. Kinh nghiệm cho Việt Nam.

Về minh bạch thông tin trong quản trị doanh nghiệp xã hội. Quy định pháp luật của Vương quốc Anh. Quy định pháp luật tại một số bang của Mỹ. Kinh nghiệm cho Việt Nam.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. THY RẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ QUẢN TRỊ DOANH NGHIEP XA HOI VA CAC KIEN NGHI HOAN THIEN PHAP LUAT. Thực trạng pháp luật Việt Nam về mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp xã hội, trách nhiệm của người quản lý và các kiến nghị hoàn thiện. Thực trạng pháp luậ.

Kiến nghị hoàn thiện 129 4. Thực trạng pháp luật Việt Nam về sự tham gia của các bên liên quan trong quản trị doanh nghiệp xã hội và các kiến nghị hoàn thiện 135 4. Thực trạng pháp luật. Kiến nghị hoàn thiện 144 4.

Thực trạng pháp luật Việt Nam về kiểm soát tài sản trong quản trị đoanh nghiệp xã hội và các kiến nghị hoàn thiện. Thực trạng pháp luật. Kiến nghị hoàn thiện 156 4. Thực trạng pháp luật Việt Nam về minh bạch thông tin trong quản trị doanh nghiệp xã hội và các kiến nghị hoàn thiện.

Thực trạng pháp luật. Kiến nghị hoàn thiện .163 KÉT LUẬN CHƯƠNG 4.169 DANH MỤC 1 DANH MỤC CAC BAI BAO KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BO LIEN QUAN DEN DE TAI LUAN AN PHY LUC PHAN MO DAU 1. Tính cấp thiết của đề t¿ “Trong bối cảnh toàn cầu hóa, doanh nghiệp xã hội (DNXH) dần trở thành một mô hình tiên phong, kết hợp giữa mục tiêu kinh kế và mục tiêu giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường. Không giống như doanh nghiệp (DN) truyền thống vốn thường tập trung vào lợi nhuận, DNXH hướng đến các vấn đề cộng đồng như nghèo đói, thất nghiệp, ô nhiễm môi trường.

Nét độc đáo của mô hình này được thể hiện ở mục tiêu hoạt động, DNXH hướng quyết các vấn đề xã hội nhưng đồng thời phải đảm bảo việc kinh đoanh hiệu quả. Điều này một mặt có thể giúp DNXH đạt được các mục tiêu xã hội một cách bền vững hơn do ít lệ thuộc vào các khoản quyên góp từ các nhà hảo tâm, nhưng mặt khác DNXH phải đối mặt với những xung đột nảy sinh từ việc theo đuổi nhiều mục tiêu (mục tiêu kinh tế, mục và/hoặc môi trường). Trong đó, mục tiêu xã hội có thể làm suy giảm lợi nhuận, tài sản của DNXH hoặc vì quá chú trọng đến mục tiêu lợi nhuận mà ĐNXH bị “chệch hướng sứ mệnh” (mission drif}) - rời xa mục tiêu xã hội. Để chủ thể này có thể tồn tại và phát triển tốt, việc xây dựng các quy tắc quản trị phù hợp với đặc thù của DNXH là rất cân thiết.

Quản trị DNXH không đơn thuần là việc điều hành nội bộ mà còn liên quan đến trách nhiệm với cộng đồng, nhà đầu tư và các bên liên quan khác. Trong khi các DN truyền thống thường chú trọng vào tối đa hóa lợi nhuận, đảm bảo lợi ích của (các) chủ sở hữu thì DNXH phải cân bằng giữa mục tiêu kinh tế và các mục tiêu xã hội mà mình cam kết thực Điều này đặt ra những yêu lặc thù trong quản trị tổ chức, từ cơ chế ra quyết định, quản lý, điều hành đến trách nhiệm mỉnh bạch và giám sát hoạt động. để củng cố niềm tin từ cộng đồng. Nhiều nơi trên thế giới đã tiến hành “lai ghép” các quy tắc quản trị công ty (QTCT) với quân trị tổ chức phi lợi nhuận để tạo ra những loại thực thể pháp lý mới có khả năng tận dụng được các ưu điểm của mỗi mô hình, ví dụ: Hợp tác xã xã hội (Cooperativa Sociale) ở Ý vào năm 19911, Công ty vì lợi ích cộng.

đồng ở Vương quốc Anh (Community Interest Company - CIC) vao nim 2005”, Công ty phic igi chung (Benefit Corporation - B Corp) tai mot s6 bang & My (Delaware’, 1 Luật số 381/991 của Ý về Hợp tác xã xã hội (Legge 8 novembre 1991, n, 381), nguồn tại: bitps:/www bosettiegatt-ew/info/norme/statali/1991_0381 htm, truy cp ngay 12/8/2024 2 Luật Công ty nim 2004 (Companies (Audit, Investigations and Community Enterprise) Act 2004), nguồn tại: hntps:/www legislation gov.uk/okpga/2004/27inotes, truy cập ngày 12/8/2024 (sau đây gọi tắt là "Luật Công ty năm 2004 của Vương quốc Anh”) 3 Luật của Bang Delaware, nguồn tại: htps:/đelcode.gov/ttlel/itle8pdf, truy cập ngày 12/8/2024 (sau đây gọi tắt là “Luật của Bang Delaware”) , DNXH ở Hàn Quốc (2| Z}7]$] - Sahoejeok Gi-eop) vào năm 2007. Các mô hình này đều có điểm chung là thiết lập hệ thống quản trị chuyên biệt, trong đó nhấn mạnh các yếu tố cốt lõi: trách nhiệm của người quản lý - đảm bảo DNXH không xa rời sứ mệnh; vai trò của các bên liên quan - để DNXH không bị chỉ phối bởi lợi ích cá nhân; kiểm soát tài sản và mình bạch thông tin - đảm bảo tài sản của DNXH luôn phục vụ lợi ích cộng đồng. DNXH được kỳ vọng có thể giải quyết các vấn đề xã hội một cách bền vững hơn theo chính cơ chế của thị trường. Tại Việt Nam, DNXH lần đầu tiên được quy định trong Luật DN năm 2014, các quy định này tiếp tục được kế thừa trong Luật DN năm 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Theo các quy định này, DNXH được đăng ký thành lập theo một trong các loại hình DN truyền thống (doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh, công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần). Pháp luật có quy định một số vấn đề liên quan đến quản trị DNXH, nhưng các quy định này còn rất sơ khai, nhiều vấn đề quan trọng chưa được điều chỉnh hoặc không phù hợp, chẳng hạn như: thiếu những quy định làm rõ trách nhiệm của người quản lý (NQL), cơ chế tham gia quản trị của các bên liên quan hay vấn đề kiểm soát tài sản và những yêu cầu đặc thù về minh bạch thông tin của DNXH chưa được hoàn thiện. Khung pháp luật về quản trị DNXH hiện nay không đủ để giải quyết hay điều hoà được những xung đột lợi ích giữa mục tiêu xã hội và mục tiêu kinh tế, DNXH có thể bị “chệch hướng sứ mệnh” khỏi mục tiêu hoạt động của mình. Thực tế cho thấy, nhiều DNXH tại Việt Nam đã và đang gặp những khó khăn trong việc xây dựng khung quản trị nội bộ, một phần do các quy định pháp luật hiện hành chưa phù hợp.

Điều này không chỉ gây trở ngại trong hoạt động mà còn làm giảm sức hấp dẫn của DNXH đối với các nhà đầu tư và đối tác. Theo khảo sát của Tổ chức DNXH Vương quốc Anh và Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương trong “Báo cáo nghiên cứu Hiện trạng doanh nghiệp xã hội tại Việt Nam”, tính đến cuối tháng 4 năm 2020 nước ta có khoảng 114 DNXH được đăng ký, thấp hơn rất nhiều so với thực tế tiềm năng.