Luận án Tiến sĩ: Pháp luật về bảo đảm bí mật thông tin khách hàng ngân hàng tại Việt Nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT NGUYỄN THI KIM THOA PHÁP LUẬT VỀ BẢO ĐẢM BÍ MẬT THÔNG TIN KHÁCH HÀNG TRONG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC Tp. Hồ Chí Minh năm 2020 ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT NGUYỄN THI KIM THOA PHÁP LUẬT VỀ BẢO ĐẢM BÍ MẬT THÔNG TIN KHÁCH HÀNG TRONG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Luật Kinh tế Mã số chuyên ngành: 62.07 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. LÊ VŨ NAM Tp. Hồ Chí Minh năm 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan Luận án này là công trình do tôi thực hiện.

Mọi số liệu, kết quả nghiên cứu đã công bố được tham khảo trong Luận án đều trung thực và trích dẫn nguồn đúng quy định. Những kết quả nghiên cứu của Luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình của tác giả nào khác. Nghiên cứu sinh ` BẢNG VIẾT TẮT CÁC THUẬT NGỮ STT Từ viết tắt Nội dung diễn giải 1 ADPL Áp dụng pháp luật 2 BLDS Bộ luật dân sự 3 BLTTDS Bộ luật tố tụng dân sự 4 BLTTHS Bộ luật tố tụng hình sự 5 CNNHNNg Chi nhánh ngân hàng nước ngoài Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính Quốc tế 6 FATF (Financial Action Task Force) Đạo Luật về tuân thủ thuế đối với tài khoản nước ngoài 7 FATCA (Foreign Account Tax Compliance Act) 8 G-20 Nhóm các nước phát triển (G20 Nations) 9 HĐNH Hoạt động ngân hàng 10 HTKSNB Hệ thống kiểm soát nội bộ 11 KTNB Kiểm toán nội bộ 12 Luật NHNNVN Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 13 Luật các TCTD Luật Các tổ chức tín dụng 14 Luật TTHC Luật tố tụng hành chính năm 15 NHNN Ngân hàng Nhà nước Tổ chức Hợp tác Kinh tế và Phát triển (Organisation 16 OECD for Economic Cooperation and Development) 17 TAND Tòa án nhân dân 18 TCTD Tổ chức tín dụng 19 UN Liên Hợp Quốc (The United Nations) 20 VBQPPL Văn bản quy phạm pháp luật ` i MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU. Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Những điểm mới của luận án.

Cấu trúc của luận án. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Tổng quan về tình hình nghiên cứu. Công trình nghiên cứu liên quan đến lý luận về nghĩa vụ bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong ho ạt động ngân hàng.

Công trình nghiên cứu liên quan đến phạm vi, giới hạn của nghĩa vụ bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong ho ạt động ngân hàng. Các công trình nghiên c ứu liên quan đến việc bảo vệ quyền lợi của khách hàng khi ngân hàng cung c ấp thông tin khách hàng cho ch ủ thể thứ ba. Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu. Cơ sở lý thuyết của đề tài.

Lý thuyết nghiên cứu. Câu h ỏi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. 29 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.

LÝ LUẬN VỀ NGHĨA VỤ BẢO ĐẢM BÍ MẬT THÔNG TIN KHÁCH HÀNG TRONG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG. Khái quát về thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng. Khái ni ệm thông tin khách h àng trong ho ạt động ngân hàng. Đặc điểm thông tin khách hàng trong ho ạt động ngân hàng.

Cơ sở hình thành và phát sinh nghĩa vụ bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng. Quá trình hình thành nghĩa vụ bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng. Bản chất của nghĩa vụ bảo mật thông tin khách hàng trong ho ạt động ngân hàng. Cơ sở pháp lý làm phát sinh ngh ĩa bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng.

Phạm vi của nghĩa vụ bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng. Phạm vi thông tin c ủa khách hàng c ần được bảo đảm bí mật. Thời hạn thực hiện nghĩa vụ bảo đảm bí mật thông tin khách hàng. Sự cần thiết phải bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng.

59 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. GIỚI HẠN CỦA NGHĨA VỤ BẢO ĐẢM BÍ MẬT THÔNG TIN KHÁCH HÀNG TRONG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG. Nguyên tắc của nghĩa vụ bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng. Giới hạn của nghĩa vụ bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng theo pháp luật của một số nước trên thế giới.

Tổ chức tín dụng cung cấp thông tin c ủa khách hàng theo yêu c ầu của pháp lu ật.2 Tổ chức tín dụng cung cấp thông tin c ủa khách hàng khi được sự đồng ý của khách hàng. Tổ chức tín dụng cung cấp thông tin c ủa khách hàng vì l ợi ích của các t ổ chức tín dụng. Tổ chức tín dụng cung cấp thông tin của khách hàng vì l ợi ích công cộng 98 3. Giới hạn của nghĩa vụ bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng theo pháp luật Việt Nam.

Thực trạng quy định pháp lu ật về giới hạn bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong ho ạt động ngân hàng ở Việt Nam. Đánh giá pháp luật Việt Nam về giới hạn của nghĩa vụ bảo mật thông tin khách hàng trong ho ạt động ngân hàng trong m ối liên hệ với pháp lu ật một số quốc gia. Hoàn thi ện pháp lu ật Việt Nam về giới hạn của nghĩa vụ bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong ho ạt động ngân hàng. 116 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

119 ` iii CHƯƠNG 4. BẢO ĐẢM THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ BẢO MẬT THÔNG TIN KHÁCH HÀNG TRONG HOẠT ĐỘNG NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM120 4. Khái luận thực thi pháp luật về bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng. Khái ni ệm thực thi pháp lu ật về bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng.

Nội dung thực thi pháp lu ật về bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng. Chủ thể và phương thức thực thi pháp lu ật về bảo mật thông tin c ủa khách hàng. Biện pháp b ảo đảm thực thi pháp lu ật về bảo mật thông tin khách hàng 124 4.3 Các y ếu tố ảnh hưởng đến việc thực thi pháp lu ật về bảo mật thông tin khách hàng trong ho ạt động ngân hàng. Thực trạng thực thi pháp luật về bảo mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng.

Thực thi pháp lu ật về bảo đảm bí mật thông tin khách hàng c ủa cơ quan quản lý nhà n ước về tiền tệ và ho ạt động ngân hàng. Thể chế hóa quy định pháp lu ật về bảo đảm bí mật thông tin kh ách hàng trong hoạt động ngân hàng. Thực hiện hoạt động thanh tra, giám sát c ủa Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Thực thi pháp lu ật về bảo đảm bí mật thông tin khách hàng chủ thể trực tiếp nắm giữ bí mật thông tin khách hàng.

TCTD phải tuân th ủ nghĩa vụ bảo đảm bí mật thông tin khách hàng 132 4. TCTD phải chấp hành ngh ĩa vụ cung cấp thông tin khách hàng trong những trường hợp luật định. Thực thi pháp lu ật về bảo đảm bí mật thông tin của chính khách hàng 144 4. Đánh giá thực trạng thực thi pháp luật về bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng.

Những ưu điểm trong thực thi pháp lu ật về bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong ho ạt động ngân hàng. Bất cập, hạn chế trong thực thi pháp lu ật về bảo đảm bí mật thông tin khách hàng trong ho ạt động ngân hàng. Định hướng và giải pháp bảo đảm thực thi pháp luật về bảo mật thông tin khách hàng trong hoạt động ngân hàng ở Việt Nam. Định hướng liên quan đến bảo đảm thực thi pháp lu ật về bảo mật thông tin khách hàng.

Giải pháp b ảo đảm thực thi pháp lu ật về bảo mật thông tin khách hàng 163 4. Tiếp tục xây d ựng và hoàn thi ện pháp lu ật về bảo mật thông tin khách hàng. Xây d ựng cơ chế bảo vệ quyền lợi của khách hàng khi thông tin c ủa họ bị cung cấp không đúng quy định của pháp lu ật. Tăng cường các ho ạt động kiểm soát n ội bộ nhằm bảo đảm bí mật thông tin khách hàng.

Tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà n ước trong việc thanh tra, kiểm tra, giám sát vi ệc thực thi pháp lu ật về bảo mật thông tin khác h hàng. Các gi ải pháp khác nh ằm bảo đảm thực thi pháp lu ật về bảo mật thông tin khách hàng.168 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 171 PHẦN KẾT LUẬN. 174 NHỮNG CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ CÔNG BỐ.

xvi DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. xxiii ` 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu Thông tin là “tài sản” quan trọng, quý giá đối với mỗi tổ chức, cá nhân. Xã hội ngày càng phát triển, các yêu cầu được bảo đảm bí mật (bảo mật) thông tin của con người ngày càng được coi trọng, đặc biệt trong các hoạt động kinh tế nói chung và hoạt động ngân hàng (HĐNH) nói riêng bởi các giao dịch của khách hàng tại các tổ chức tín 1 dụng (TCTD), chi nhánh ngân hàng nước ngoài (CNNHNNg) phản ánh trực tiếp nhu cầu, lối sống, sở thích cá nhân, hội nhóm mà họ là thành viên, những vấn đề liên quan đến hoạt động tài chính, đến quá trình hoạt động, sản xuất, kinh doanh của khách hàng… Các thông tin riêng tư, cá biệt này của khách hàng được TCTD thu thập và lưu giữ nhằm phục vụ hoạt động kinh doanh của mình.

Với tư cách là một bên trong quan hệ pháp luật, khi TCTD yêu cầu khách hàng cung cấp các thông tin để phục vụ cho hoạt động kinh doanh của mình, phải có nghĩa vụ bảo đảm bí mật thông tin khách hàng mà họ có được, đây là nghĩa vụ mà TCTD cần triệt để tuân thủ. Tại Việt Nam, thời gian qua, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của của khoa học công nghệ và truyền thông, nhiều dịch vụ ngân hàng mới đã được triển khai, đang dần đi vào cuộc sống, phù hợp với xu thế thanh toán của các nước trong khu vực và trên thế giới. Sự phát triển các dịch vụ đó làm cho các hành vi khai thác thông tin cũng tinh vi hơn, các nguy cơ xâm phạm bí mật thông tin của khách hàng trong HĐNH càng trở nên phổ biến và đe dọa đến việc bảo mật thông tin khách hàng.