Luận án tiến sĩ: Ổn định chính trị xã hội trong công cuộc đổi mới Việt Nam

NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT Công nghiệp hoá, hiện đại hoá CNH,HĐH Chủ nghĩa tư bản CNTB Chủ nghĩa xã hội CNXH Chính trị - xã hội CT-XH Lực lượng sản xuất LLSX Tư bản chủ nghĩa TBCN Xã hội chủ nghĩa XHCN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trước sự khủng hoảng, thoái trào nghiêm trọng của các nước XHCN, đặc biệt là sau khi các nước XHCN Đông Âu và Liên Xô sụp đổ, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động cho rằng chủ nghĩa cộng sản sẽ biến mất vào cuối thế kỷ XX và chậm nhất là đầu thế kỷ XXI còn chủ nghĩa tư bản thì sẽ tồn tại vĩnh hằng, chiến tranh lạnh chấm dứt và thế giới đi vào kỷ nguyên hoà bình, các dân tộc được sống trong bình yên, hạnh phúc. Nhưng điều đó đã không xảy ra. Từ khi thế giới trở thành “thế giới một siêu cường”, siêu cường ấy là Mỹ, thì nền hoà bình thế giới lại bị đe doạ, bị xâm phạm lớn hơn bao giờ hết, bởi chính vì đế quốc Mỹ đã có chủ trương mang tính chiến lược mới là : “Chớp lấy thời cơ trong thế giới một siêu cường”.

Chiến tranh cục bộ giữa các dân tộc nhỏ yếu, giữa các sắc tộc, các tôn giáo liên tục nổ ra hết nơi này đến nơi khác trên thế giới với quy mô càng rộng lớn, với tính chất quyết liệt hơn và hầu hết đều có vai trò, mưu đồ của chủ nghĩa đế quốc nhất là Mỹ vì lợi ích của họ. Ngay trong năm đầu tiên của thế kỷ XXI, cả thế giới tư bản hoảng loạn sau vụ khủng bố ở nước Mỹ (11/9/2001). Sự mất ổn định chính trị - xã hội đã đến gõ cửa “thánh đường” thiêng liêng nhất, được bảo vệ nghiêm ngặt nhất của thế giới tư bản. Sự mất ổn định chính trị - xã hội đâu chỉ là việc riêng của các nước nghèo, bị phụ thuộc mà có thể nói là việc đáng lo ngại của tất cả các nước trong tình hình thế giới ngày nay.

Đảng và nhân dân ta đã, đang và sẽ còn đặc biệt quan tâm đến vấn đề ổn định chính trị - xã hội. Ngay từ những ngày đầu đổi mới đất nước (1986), Đảng ta đã đề ra nhiệm vụ giữ vững ổn định chính trị - xã hội. Đảng ta xác định rõ có ổn định chính trị - xã hội mới có điều kiện để ổn định và phát triển tất cả các lĩnh vực khác của toàn bộ chế độ xã hội ta. Suốt 15 năm đổi mới đất nước, không khi nào Đảng ta lơi lỏng nhiệm vụ giữ vững ổn định chính trị - xã hội.

Do vậy công cuộc đổi mới của ta đã có những bước đi rất vững chắc, đạt được nhiều thành tựu quan trọng, thắng lợi sau to hơn thắng lợi trước. Sau 15 năm đổi mới đất nước, tình hình chính trị - xã hội của nước ta: “Cơ bản ổn định, quốc phòng và an ninh được tăng cường [14,tr. Nước ta được đánh giá là một trong những nước ổn định nhất trong khu vực và trên thế giới. Nhưng hiện nay nước ta cũng còn có những nhân tố tiềm ẩn gây ra mất ổn định chính trị - xã hội.

Nước ta nằm trong khu vực Đông Nam Á, châu Á Thái Bình Dương, một khu vực có nhiều nhân tố tiềm ẩn gây mất ổn định trong những năm tới. Ở trong nước, “bốn nguy cơ” mà Đảng ta đã chỉ rõ vẫn đang có nhiều tác động tiêu cực có thể gây rất mất ổn định chính trị - xã hội , trong đó nguy cơ tham nhũng đang là một mối đe doạ đến việc sống còn của chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Riêng về vấn đề tham nhũng nguyên Tổng Bí thư Đảng cộng sản Việt Nam Đỗ Mười đã chỉ rõ: Trong lịch sử thế giới xưa nay không ít trường hợp một Nhà nước, một chế độ mặc dù có quá khứ vẻ vang nhưng sụp đổ mau chóng một khi thoái hoá tham nhũng, quan liêu, xa rời nhân dân, đánh mất niềm tin và sự ủng hộ của nhân dân. Ở nước ta hiện nay cũng nổi lên một số vấn đề bức xúc mà nếu không ngăn chặn kịp thời cũng sẽ gây ra những hậu quả khôn lường thậm chí gây mất ổn định chính trị - xã hội.

Vì vậy, việc giữ vững ổn định chính trị - xã hội , hơn bao giờ hết, lại là vấn đề được đặt lên hàng đầu, là một mục tiêu có ý nghĩa sống còn mà toàn Đảng, toàn dân phải tập trung thực hiện trên thực tế đời sống xã hội nước ta. Trong lý luận cũng như trên thực tiễn hiện nay, việc nhận thức về “ổn định chính trị - xã hội” và hành động nhằm thực hiện giữ vững ổn định chính trị - xã hội cũng chưa được nghiên cứu một cách cơ bản, có hệ thống. Để thực hiện nhiệm vụ hàng đầu, sinh tử này trước hết đòi hỏi phải có sự thống nhất nhận thức về “ổn định chính trị - xã hội”, từ đó mới có thể có sự thống nhất hành động nhằm thực hiện thành công mục tiêu giữ vững ổn định chính trị - xã hội tạo điều kiện cơ bản cho phát triển mọi lĩnh vực của đất nước ta theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Đây là một yêu cầu khách quan và cấp thiết.

Từ những lý do trên, việc nghiên cứu một cách cơ bản, có thệ thống vấn đề ổn định chính trị - xã hội ở nước ta là việc làm cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn. Tình hình nghiên cứu đề tài - Các văn kiện của Đảng, chủ trương chính sách của Nhà nước trong thời kỳ đổi mới đất nước ít hay nhiều đều đề cập đến vấn đề ổn định chính trị - xã hội. Để định ra đường lối đúng đắn lãnh đạo đất nước, Đảng ta đều phân tích sâu sắc tình hình chính trị - xã hội trên thế giới và trong nước, đánh giá thực trạng của việc giữ vững ổn định chính trị - xã hội, từ đó nêu ra những quyết sách chính trị lớn cho đất nước. Các chủ trương, chính sách của Nhà nước đều hướng tới mục tiêu đảm bảo cho đất nước giữ vững ổn định chính trị - xã hội để đất nước từng bước phát triển.

Đường lối chính trị của Đảng, chủ trương chính sách của Nhà nước, vì vậy trở thành căn cứ lý luận trong việc nghiên cứu ổn định chính trị - xã hội. -Trên lĩnh vực nghiên cứu, trước đây và hiện nay đã có nhiều công trình khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ giành sự chú ý cần thiết để phân tích, lý giải ý nghĩa vai trò của ổn định chính trị - xã hội đối với sự nghiệp đổi mới. Thí dụ như đề tài KX 05. “Đổi mới và tăng cường hệ thống chính trị của nước ta trong giai đoạn mới”.

Đề tài này đã nghiên cứu một cách hệ thống lý luận về hệ thống chính trị, thực trạng của hệ thống chính trị và những giải pháp tiếp tục đổi mới hệ thống chính trị ở nước ta. Tuy không trực tiếp đặt ra vấn đề ổn định chính trị - xã hội nhưng đề tài này cũng đưa ra sự liên quan giữa việc đổi mới hệ thống chính trị với việc giữ vững ổn định chính trị - xã hội. Đề tài KX 09-04: “Chiến lược diễn biến hoà bình, bạo loạn, lật đổ và đối sách của ta”; đề tài KX04-14 “Đổi mới chính sách xã hội nhằm đảm bảo an ninh xã hội” đều đề cập đến mối quan hệ giữa giữ vững ổn định chính trị - xã hội với việc chống lại chiến lược “diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch, quan hệ mật thiết giữa giữ vững ổn định chính trị - xã hội với việc thực hiện các chính sách xã hội. Nhiều nhà nghiên cứu cũng đã đề cập đến vấn đề ổn định chính trị - xã hội trong các tác phẩm của mình.

Chẳng hạn các tác giả như Nguyễn Đức Bách- Lê Văn Yên- Nhị Lê đã viết: “Một số vấn đề về định hướng XHCN ở Việt Nam”, Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội, 1998; Phạm Xuân Nam: “Quản lý sự phát triển xã hội trên nguyên tắc tiến bộ và công bằng”, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001; Vũ Thị Phùng: “Tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và vấn đề xoá đói giảm nghèo ở Việt Nam”, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Hà Nội1999; Lương Xuân Quỳ: “Cơ cấu thành phần kinh tế ở nước ta hiện nay, lý luận thực trạng và giải pháp”, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Hà Nội, 2001; Trần Xuân Sầm: “Xác định cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong hệ thống chính trị đổi mới”, Nhà xuất bản Chính trị- quốc gia, Hà Nội, 1998… Trên các tạp chí nghiên cứu, một số tác giả cũng đã đề cập đến trạng thái ổn định chính trị - xã hội với những góc độ khác nhau. Chẳng hạn các tác giả như Lê Hữu Nghĩa đã bàn về: “ Vai trò của chính trị trong việc đảm bảo định hướng XHCN”, Tạp chí Cộng sản số 5/1996; Văn Tạo: “Cải cách, đổi mới và cách mạng - những phạm trù lịch sử và biện chứng”, Tạp chí Cộng sản số 3 (2-1999); Đường Vinh Sường; “Một số vấn đề xã hội nổi cộm, nguyên nhân và giải pháp khắc phục”, Tạp chí Cộng sản số 6 (3- 2000). Nguyễn Trọng Chuẩn; Mối quan hệ biện chứng giữa đổi mới chính sách kinh tế và đổi mới chính sách xã hội”, Tạp chí Triết học, số 6/1996. Như vậy, vấn đề ổn định chính trị - xã hội đối với sự nghiệp đổi mới đất nước đã được nhiều tác giả nghiên cứu quan tâm.

Nhưng cho đến nay chưa có một công trình chuyên sâu nào bàn đến vấn đề ổn định chính trị - xã hội đối với công cuộc đổi mới đất nước. Luận án “Ổn định chính trị - xã hội trong công cuộc đổi mới đất nước” sẽ nghiên cứu cơ bản, hệ thống cả về lý luận và thực tiễn vấn đề ổn định chính trị - xã hội trong công cuộc đổi mới đất nước. Mục đích và nhiệm vụ của luận án 3. Mục đích: Nghiên cứu một cách cơ bản, có hệ thống vấn đề ổn định chính trị - xã hội ở nước ta cơ bản về mặt lý luận và thực tiễn từ đó đưa ra một số giải pháp để giữ vững ổn định chính trị - xã hội nhằm đẩy mạnh CNH, HĐH trong công cuộc đổi mới đất nước ta theo định hướng XHCN.