Nghiên cứu nồng độ hscrp và tnfα huyết thanh ở bệnh nhân bệnh mạch vành cĩ hay k

BỘ GIÁO DỤC VÀ ÐÀO TẠO ÐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ÐẠI HỌC Y DƯỢC. TRẦN VĂN THI NGHIÊN CỨU NỒNG ĐỘ hsCRP VÀ TNFα HUYẾT THANH Ở BỆNH NHÂN BỆNH MẠCH VÀNH CÓ HAY KHÔNG CÓ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HUẾ - 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ÐÀO TẠO ÐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ÐẠI HỌC Y DƯỢC. TRẦN VĂN THI NGHIÊN CỨU NỒNG ĐỘ hs-CRP VÀ TNF-α HUYẾT THANH Ở BỆNH NHÂN BỆNH MẠCH VÀNH CÓ HAY KHÔNG CÓ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH Chuyên ngành: NỘI – TIM MẠCH Mã số : 62.41 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS-TS. LÊ VĂN BÀNG PGS-TS HOÀNG THỊ THU HƯƠNG HUẾ - 2016 LỜI CẢM ƠN Qua luận án này, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến: - Ban Giám Đốc Đại học Huế, Ban Sau Đại học – Đại học Huế.

- Ban Giám Hiệu Trường Đại học Y Dược Huế, GS.TS Hoàng Khánh- Nguyên Trưởng phòng Đào tạo Sau Đại học, PGS.TS Hoàng Bùi Bảo-Trưởng Phòng Đào tạo Sau Đại học và Phòng Đào tạo Sau Đại học – Trường Đại học Y Dược Huế.TS Huỳnh văn Minh-Nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Nội, PGS.TS Trần văn Huy – Chủ nhiệm Bộ môn Nội, PGS.TS Nguyễn Anh Vũ- Phó Chủ nhiệm Bộ môn Nội, TS Lê văn Chi-Phó Chủ nhiệm Bộ môn Nội; PGS.TS Hoàng Anh Tiến-Giáo vụ Sau Đại học Bộ môn Nội cùng toàn thể các GS, PGS, TS và các giảng viên Bộ môn Nội – Trường Đại học Y Dược Huế đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi được học tập và nghiên cứu.TS Lê văn Bàng- Nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Nội, PGS.TS Hoàng thị Thu Hương- Nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Sinh hóaTrường Đại học Y Dược Huế là những người đã trực tiếp hướng dẫn, luôn động viên, tận tình chỉ dạy và dành nhiều công sức giúp tôi hoàn thành luận án. - Ban Giám Hiệu Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, PGS.TS Phạm Nguyễn Vinh-Phó Chủ nhiệm Bộ môn Nội, tập thể Bộ môn Nội cùng các Thầy Cô của Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch đã động viên và tạo thuận lợi cho tôi trong thời gian học tập. - Ban Giám Đốc Viện Tim thành phố Hồ Chí Minh, Ban Giám Đốc và Khoa Tim mạch can thiệp Bệnh viện Thống nhất thành phố Hồ Chí Minh, Ban Giám Đốc, Khoa Tim mạch can thiệp và Khoa Xét nghiệm Bệnh viện Nhân dân 115. - Ban Giám Đốc và Phòng xét nghiệm Trung tâm Chẩn đoán Y khoa Hòa Hảo thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện cho tôi được thực hiện luận án này.

- Thư viện Trường Đại học Y Dược Huế. - Thư viện Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch đã cung cấp nhiều tài liệu tham khảo quý giá cho luận án. - BS Nguyễn An Thắng-Trưởng Phòng Kế hoạch Tổng hợp Viện tim. - Ths-BS Lê Đức Sỹ-Phó khoa Tim mạch can thiệp-cấp cứu, BS Lê Công Vân Khoa Tim mạch can thiệp bệnh viện Thống Nhất.

- BS CKII Nguyễn Quang Minh-Phó Khoa Hô hấp, Ths.BS Lê Hà Hồng Thạnh Khoa Hô hấp bệnh viện Thống Nhất. - BS CKII Phạm Đức Đạt-Trưởng khoa Tim mạch can thiệp; Ths.BS Tạ Công Thành, BS Nguyễn Kim Phương, BS CKI Phan Công Thụy bệnh viện Nhân dân 115 đã hỗ trợ giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu nghiên cứu. - Xin chân thành biết ơn đến các bệnh nhân đã đồng ý tham gia nghiên cứu để tôi hoàn thành luận án. - Xin biết ơn bố mẹ, vợ và các con cùng các bạn bè luôn động viên giúp đỡ tôi trong thời gian học tập.

Xin gửi đến tất cả mọi người với lòng tri ân vô hạn. Trần văn Thi LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả Luận án Trần văn Thi MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình, biểu đồ và sơ đồ MỞ ĐẦU.

1 -Tính cấp thiết của đề tài. 1 -Mục tiêu nghiên cứu của luận án. 3 -Ý nghĩa khoa học và tính thực tiễn của luận án. 3 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN.1 Tổng quan về bệnh mạch vành .2 Tổng quan về bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính12 1.3 Mối liên quan giữa bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và bệnh mạch vành .4 Tổng quan về hs-CRP và TNF- .5 Các nghiên cứu liên quan đến đề tài.

41 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.2 Phương pháp nghiên cứu .3 Phương pháp xử lý số liệu. 63 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Đặc điểm của các nhóm nghiên cứu .2 Nồng độ hs-CRP và TNF- trong các nhóm nghiên cứu .3 Khảo sát mối liên quan và tương quan giữa nồng độ hs-CRP và TNF với các yếu tố nguy cơ, đặc điểm của bệnh mạch vành, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và bệnh mạch vành có bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. 77 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN .1 Đặc điểm của các nhóm nghiên cứu .2 Nồng độ hs-CRP và TNF- trong các nhóm nghiên cứu .3 Khảo sát mối liên quan và tương quan giữa nồng độ hs-CRP và TNF- với các yếu tố nguy cơ, đặc điểm của bệnh mạch vành có bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. 123 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng Anh Tiếng việt AHA: American Heart Association Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ BMI: Body mass index Chỉ số khối cơ thể BMV: Bệnh mạch vành bn: bệnh nhân BPTNMT: Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Bệnh mạch vành có bệnh phổi BMV+BPTNMT: tắc nghẽn mạn tính.

CRP: C- reactive protein Protein phản ứng C cs: cộng sự ĐMV: Động mạch vành Forced expiratory volume in Thể tích thở ra gắng sức trong FEV1: 1 second 1 giây FVC: Forced vital capacity Dung tích sống gắng sức High density lipoprotein Cholesterol của lipoprotein có HDL-c: Cholesterol tỉ trọng cao high sensitivity C reactive Protein phản ứng C độ nhạy hs-CRP: protein cao HTL: Hút thuốc lá IL: Interleukin LAD: Left artery decending Nhánh liên thất trước Nhánh mũ của động mạch LCx: Left circumflex vành Low density lipoprotein Cholesterol của lipoprotein có LDL-c: cholesterol tỉ trọng thấp Thân chung động mạch vành LM: Main left artery trái LT: Lymphotoxin OR Odds ratio Tỷ suất chênh RCA: Right coronary artery Động mạch vành phải TCYTTG: Tổ chức Y tế Thế giới. TNF-: Tumor necrosing factor alpha Yếu tố hoại tử u alpha XVĐM: Xơ vữa động mạch DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 Vị trí tổn thương ở phổi và sự hiện diện của các loại tế bào viêm .2 Đánh giá độ nặng của BPTNMT dựa theo hô hấp ký .1 Hệ số theo vị trí mạch vành tổn thương tính điểm Gensini.2 Phân chia giai đoạn bệnh của BPTNMT .1 Tỷ lệ % bệnh nhân trong các nhóm nghiên cứu .2 Tuổi trung bình của các đối tượng nghiên cứu .3 Tỷ lệ % giới tính của đối tượng nghiên cứu .4 Tình trạng hút thuốc lá trong nghiên cứu .5 Tương quan FEV1 với lượng thuốc lá hút (số gói-năm) .6 Liên quan hút thuốc lá giữa nam và nữ giới .7 BMI của các đối tượng nghiên cứu .8 Phân loại BMI của các nhóm nghiên cứu .9 Glucose huyết tương của các nhóm nghiên cứu .10 Kết quả lipid máu trong các nhóm nghiên cứu.11 Tỷ số TG/HDL-c trong các nhóm nghiên cứu.12 Tỷ số TG/HDL-c và BMV.13 FEV1 trong các nhóm nghiên cứu .14 Phân độ nặng của BPTNMT của nhóm BPTNMT thành 2 nhóm nhẹ-trung bình và nặng-rất nặng .15 Số mạch vành tổn thương 1 nhánh và nhiều nhánh ( 2 nhánh) trong nhóm BMV .16 Các nhánh mạch vành tổn thương trong nhóm BMV .17 Phân nhóm thang điểm Gensini trong nhóm BMV .18 Các giai đoạn bệnh của BPTNBMT trong nhóm BMV + BPTNMT .19 Vị trí động mạch vành tổn thương trong nhóm BMV + BPTNMT .20 Số mạch vành tổn thương 1 nhánh và nhiều nhánh ( 2 nhánh) trong nhóm BMV + BPTNMT.21 Thang điểm Gensini trong nhóm BMV + BPTNMT .22 Nồng độ hs-CRP trong các nhóm nghiên cứu .23 Nồng độ TNF- trong nhóm nghiên cứu .24 Liên quan nồng độ hs-CRP và TNF- với giới .25 Liên quan nồng độ hs-CRP và TNF- với hút thuốc lá .26 Tương quan hs-CRP và TNF- với FEV1 .27 Tương quan nồng độ hs-CRP và TNF- với độ nặng của BMV theo thang điểm Gensini của nhóm BMV .28 Tương quan hs-CRP và TNF- với thang điểm Gensini trong nhóm BMV + BPTNMT .29 Tương quan giữa nồng độ hs-CRP và nồng độ TNF- với FEV1 trong nhóm bệnh mạch vành có bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính .30 Tương quan giữa nồng độ hs-CRP và nồng độ TNF- với FEV1 trong nhóm bệnh mạch vành có bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính .31 Số điểm Gensini của nhóm BMV và nhóm BMV + BPTNMT .32 Phân tích đa biến với các yếu tố nguy cơ kinh điển của bệnh mạch vành và các yếu tố nghiên cứu (hs-CRP, TNF-, BPTNMT) với bệnh mạch vành .33 Liên quan giữa BPTNMT và nhánh mạch vành tổn thương .34 Liên quan BPTNMT với số mạch vành tổn thương (1 nhánh và nhiều nhánh). 85 DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1 Hình ảnh trên CT 3 chiều của ĐMC xuống và hệ mạch vành .2 Các thay đổi sinh lý bệnh của BPTNMT .3 Viêm trong BPTNMT góp phần gây các biến cố tim mạch .4 Cơ chế bệnh sinh chung của BPTNMT và BMV với trọng tâm là viêm hệ thống gây tổn thương và sửa chữa mô, dẫn đến hậu quả là làm tổn thương nhu mô và biểu hiện lâm sàng .5 Phân tử C Reactive Protein .6 Kích thích và sinh tổng hợp các protein phản ứng pha cấp trong viêm .7 CRP tham gia vào quá trình gây xơ vữa động mạch .8 CRP tham gia vào quá trình bệnh sinh mảng xơ vữa. 32 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1 Phân bố tuổi trong nghiên cứu.2 Tương quan giữa nồng độ hs-CRP với % FEV1 .3 Tương quan giữa nồng độ TNF- với % FEV1 .4 Tương quan nồng độ hs-CRP với độ nặng của tổn thương mạch vành theo thang điểm Gensini trong nhóm BMV .5 Tương quan nồng độ TNF- với độ nặng của tổn thương mạch vành theo thang điểm Gensini trong nhóm BMV .6 Tương quan giữa độ nặng tổn thương mạch vành với nồng độ hs-CRP trong nhóm BPTNMT+BMV .7 Tương quan giữa độ nặng của tổn thương mạch vành với nồng độ TNF- trong nhóm BPTNMT+BMV .8: Phân tích đa biến các yếu tố nguy cơ với bệnh mạch vành.

84 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2. 61 MỞ ĐẦU - Tính cấp thiết của đề tài Bệnh mạch vành là một trong các nguyên nhân hàng đầu gây tàn phế và tử vong ở các nước đã phát triển cũng như các nước đang phát triển.