Luận án: Các nhân tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế Duyên hải Trung Bộ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN -------- -------- PHẠM VIỆT BÌNH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH KHU VỰC DUYÊN HẢI TRUNG BỘ LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KINH TẾ HỌC \ HÀ NỘI - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN -------- -------- PHẠM VIỆT BÌNH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH KHU VỰC DUYÊN HẢI TRUNG BỘ Chuyên ngành: KINH TẾ HỌC Mã số: 9310101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: 1. ĐẶNG HOÀNG LINH 2. NGUYỄN KẾ TUẤN HÀ NỘI - 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này, này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận án Phạm Việt Bình ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến PGS. Đặng Hoàng Linh và GS. Nguyễn Kế Tuấn vì những hướng dẫn, góp ý về mặt học thuật bên cạnh việc chia sẻ kinh nghiệm, tạo động lực cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện bài luận án. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến PGS.

Hồ Đình Bảo, những lời khuyên của thầy giúp tôi tự tin hơn bên cạnh việc hoàn thiện luận án đúng tiến độ và đảm bảo chất lượng về mặt học thuật. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình: bố mẹ tôi - người luôn đứng sau, hỗ trợ về mặt tinh thần để tôi có được quyết tâm cao nhất trong quá trình học tập và trải nghiệm nghiên cứu khoa học; em trai tôi - người hỗ trợ tôi trong đời sống, giúp tôi có nhiều thời gian hơn để tập trung vào hoàn thiện bài nghiên cứu. Tôi cũng xin gửi lời tri ân đến các đồng nghiệp của tôi tại Khoa Kinh tế & Quản lý, Đoàn Thanh Niên, Trung tâm Hỗ trợ việc làm & Khởi nghiệp của trường Đại học Điện lực bên cạnh các thầy cô trong Khoa Kinh tế học và Viện Đào tạo Sau đại học của trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận án. Xin chân thành và trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận án Phạm Việt Bình iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH.

viii PHẦN MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Các nghiên cứu về tác động của các nhân tố nguồn lực đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế. Các nghiên cứu ngoài nước.

Các nghiên cứu trong nước. Các nghiên cứu về tác động của thể chế đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế. Các nghiên cứu ngoài nước. Các nghiên cứu trong nước.

Các nghiên cứu về tác động của liên kết vùng đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế. Các nghiên cứu ngoài nước. Các nghiên cứu trong nước. Các nghiên cứu về tác động của chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế đến tăng trưởng kinh tế.

Các nghiên cứu ngoài nước. Các nghiên cứu trong nước. Kết luận rút ra từ tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án. Kết luận rút ra.

Hướng nghiên cứu trọng tâm của luận án. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ ĐẾN CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH. Các khái niệm cơ bản. Cơ cấu ngành kinh tế.

Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế. Các xu hướng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế. Cơ sở lý thuyết các nhân tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế. Một số lý thuyết về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế.

Các nhân tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trên địa bàn tỉnh 41 2. Khung phân tích của nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu chung. THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ CÁC TỈNH DUYÊN HẢI TRUNG BỘ.

Khái quát về các tỉnh trong khu vực duyên hải Trung Bộ. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của các tỉnh trong khu vực. Chính sách chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của các tỉnh trong khu vực. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế các tỉnh duyên hải Trung Bộ.

Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của các địa phương giai đoạn 1995-2005. Chuyển dịch cơ cấu GDRP ngành kinh tế của các địa phương giai đoạn 2006-2017 60 3. Chuyển dịch cơ cấu lao động giữa các ngành kinh tế của các địa phương giai đoạn 2006-2017. Đánh giá chuyển dịch cơ cấu GDRP ngành kinh tế của các địa phương thông qua chỉ số chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế.

Đánh giá khái quát về thực trạng của liên kết vùng trong khu vực. Tình hình chung về liên kết vùng trong khu vực. Điển hình liên kết vùng Thừa Thiên Huế - Đà Nẵng - Quảng Nam. Đánh giá khái quát về thể chế chính sách của các địa phương thông qua chỉ số PCI và các chỉ số thành phần.

Đánh giá khái quát về các nhân tố nguồn lực của các địa phương trong khu vực. Thực trạng về vốn đầu tư trên địa bàn. Thực trạng về chất lượng lao động trên địa bàn. Thực trạng về quy mô nền kinh tế và xu hướng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của các địa phương.

Đánh giá chung về thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của các địa phương trong khu vực. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUÁ TRÌNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU NGÀNH KINH TẾ CÁC TỈNH DUYÊN HẢI TRUNG BỘ. Phân tích ảnh hưởng của các nhân tố đến chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế các tỉnh duyên hải Trung Bộ. Mô hình lý thuyết.

Mô tả số liệu. Phương pháp ước lượng. Kết quả thực nghiệm. Đánh giá chung.

ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP KHAI THÁC CÁC NHÂN TỐ ĐỂ THÚC ĐẨY CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU CÁC TỈNH KHU VỰC DUYÊN HẢI MIỀN TRUNG. Bối cảnh về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế. Bối cảnh quốc tế và trong nước. Cơ hội và thách thức với quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành các tỉnh trong khu vực.

Định hướng hoàn thiện các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế của các địa phương trên địa bàn. Một số giải pháp đề xuất. Hoàn thiện thể chế. Phát triển các quan hệ liên kết nội vùng và liên vùng.

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cải thiện chất lượng vốn đầu tư, đẩy mạnh xây dựng hạ tầng khoa học và công nghệ. Xây dựng nền tảng đáp ứng với nhu cầu của thời đại kinh tế số. Khuyến nghị về chính sách.

137 DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ 139 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 140 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BRICS Nhóm các quốc gia có nền kinh tế mới nổi CDCCN Chuyển dịch cơ cấu ngành CECODES Trung tâm bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học Mặt trận tổ quốc Việt Nam CN Công nghiệp CNH Công nghiệp hoá DV Dịch vụ FDI Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FEM Mô hình tác động cố định FGLS Phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi GDP Tổng sản phẩm quốc nội GMM Phương pháp mô-men tổng quát GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn HĐH Hiện đại hoá ICOR Hệ số phản ánh hiệu quả của vốn đầu tư NL Nông lâm NSLĐ Năng suất lao động OLS Mô hình số liệu gộp PAPI Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh PCI Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh R&D Nghiên cứu và phát triển REM Mô hình tác động ngẫu nhiên SSA Phương pháp phân tích chuyển dịch tỷ trọng TCTK Tổng cục Thống kê UNDP Chương trình phát triển Liên hiệp quốc VCCI Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2. So sánh một số đặc trưng cơ bản của học thuyết tân cố điển và kinh tế học thể chế mới. Cơ cấu GDRP ngành kinh tế của các địa phương giai đoạn 1995-2005.

Thời gian lưu trú của khách du lịch. Các điểm tham quan có nhiều khách du lịch đến nhất trong khu vực. Các sản phẩm du lịch chính ở cấp vùng được xác định tiên phong - thông qua sự thống nhất giữa các cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Tóm tắt các biến trong mô hình hồi quy đánh giá các nhân tố tác động đến chuyển dịch cơ cấu GDP giữa ngành kinh tế.

Tóm tắt các biến trong mô hình hồi quy đánh giá các nhân tố tác động đến chuyển dịch cơ cấu lao động giữa các ngành kinh tế .3: Năng suất lao động của các tỉnh trên địa bàn giai đoạn 2008-2017. Quy trình lựa chọn mô hình. Thống kê mô tả các biến trong mô hình (1). Ma trận hệ số tương quan giữa các biến trong mô hình (1).

Thống kê mô tả các biến thuộc chỉ số thành phần trong chỉ số PCI trong mô hình nghiên cứu. Thống kê mô tả các biến trong mô hình (2). Ma trận hệ số tương quan giữa các biến trong mô hình (2). Kết quả ước lượng thực nghiệm mô hình (1).

Kết quả ước lượng thực nghiệm mô hình (2). Kết quả ước lượng thực nghiệm mô hình (1). Kết quả ước lượng thực nghiệm mô hình (1) với sự lựa chọn các chỉ số thành phần của chỉ số PCI. Kết quả ước lượng thực nghiệm mô hình (2).

Cơ cấu GDP theo ngành của Việt Nam giai đoạn 2000-2017. 122 viii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Mô hình đàn ngỗng bay. Khung phân tích của luận án.

Quy trình nghiên cứu của đề tài. Cơ cấu GRDP theo giá hiện hành phân theo ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản trên địa bàn các địa phương, từ năm 2006 - 2017. Cơ cấu GRDP theo giá hiện hành phân theo ngành công nghiệp và xây dựng trên các địa phương, từ năm 2006 - 2017. Cơ cấu GRDP theo giá hiện hành phân theo ngành dịch vụ trên địa bàn các địa phương, từ năm 2006 - 2017.

Cơ cấu lao động phân theo ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản trên địa bàn các địa phương, từ năm 2006 - 2017 .