Luận án tiến sĩ vai trò nhân tố tinh thần quân đội nhân dân Việt Nam

Tính cấp thiết của đề tài Sức mạnh chiến đấu của quân đội ta là sức mạnh tổng hợp của nhiều yếu tố, trong đó nhân tố trnh thần giữ vị trí đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định mọi thắng lợi của sự nghiệp xây dụng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội và con người, của chiến tranh và quân đội, vai trò nhân tố trnh thần ngày càng tăng lên không ngừng. Chúng ta nhận thức sâu sắc rằng, xây dựng quân đội có trnh thần chiến đấu cao, trung thành tuyệt dối với sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng là một trong những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân và nhân dân lao động do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Nguyên lý đó được quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm túc trong quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của quân đội ta.

Đất nước ta đang bước vào thời kỳ phát triển mới - thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.Đây là sự nghiệp vĩ đại, có những thuận lợi và khó khăn, thời cơ và nguy cơ đan xen nhau. Cuộc đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc trếp tục diễn ra gay go, phức tạp, nhất là trên lĩnh vực chính trị, tư tưởng. Toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang ra sức phấn đấu nắm chắc thời cơ, đẩy lùi nguy cơ, tạo ra thế và lực mới, bảo đảm cho đất nước ổn định và phát triển bền vững trong thế kỷ XXI. Với tư cách là còng cụ bạo lực sắc bén, là lực lượng vũ trang, lực lượng chính trị trung thành của Đảng và Nhà nước, quân đội ta đã và đang cỏ mặt ở những nơi khó khăn, gian khổ, phối hợp củng các cấp uỷ Đảng, chính quyền nhân dân địa phương bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hộichủ nghĩa.

Do vậy, việc nâng cao vai trò nhân tố trnh thần của quân đội là một tất yếu khách quan, là yêu cầu bức thiết trong tình hình hiện nay, nhằm góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội, phát triển kinh tế, văn hoá, nhất là những địa bàn luôn cỏ tình huống phức tạp nảy sinh. Chúng ta đặc biệt coi trọng xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng, nâng cao chất lượng nhân tố trnh thần là nhằm tạo ra sức đề kháng tốt để vô hiệu hoá mọi âm mưu, thủ đoạn "phi chính trị hoá quân đội" của các thế lực phản động, qua đó phát huy bản chất, truyền thống tốt đẹp của "Bộ đội Cụ Hồ", bồi dưỡng cho quân nhân có năng lực trí tuệ để làm chủ khoa học và nghệ thuật quân sự, sử dụng tốt vũ khí trang bị kỹ thuật, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Hiện nay, phần lớn cán bộ, chiến sĩ quân đội ta (nhất là ở các đơn vị cơ sở) được sinh ra sau chiến tranh và lớn lên trong thời bình, họ có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nhân cách, nhưng còn ít từng trải trong thực trễn đấu tranh cách mạng, trình độ chính trị, tư tưởng còn hạn chế, nhất là nhận thức về âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực phản động còn giản đơn và có biểu hiện mất cảnh giác; một bộ phận tỏ thái độ thờ ơ về chính trị, về sự phát triển của đất nước, của quân đội. Từ những lý do trên đây thôi thúc tác giả lựa chọn vấn đề: "Vai trò ngày càng tăng của nhân tố tinh thần Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay" làm đề tài luận án của mình.

Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Nhân tố trnh thần của quân đội đã và đang được nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu. Có nhiều công trình khoa học đã đề cập đến vai trò của nhân tố trnh thần trong chiến tranh, trong xây dựng sức mạnh chiến đấu của quân đội. Ỡ Liên Xô trước đây, nhân tố trnh thần của quân đội được bàn chủ yếu trong các sách, báo, tài liệu triết học về lĩnh vực quân sự. Tuy nhiên, các tác giả đều tập trung bàn về phương pháp luận, vai trò và ý nghĩa nhân tố trnh thần của quân đội trong chiến tranh Vệ quốc.

Xin nêu một số công trình trêu biểu sau: Nhân tố trnh thần trong chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, Nhà xuất bản Tiến Bộ, Mátxcơva, 1959; Nhân tố chính tri - trnh thần trong chiến tranh hiện đại, Nhà xuất bản Quân đội nhân dãn, 1961 (Sách dịch trọn bộ bốn quyển, tài liệu của Học viện Quân chính Lê nin). Ở nước ta, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và quân đội và nhiều nhà khoa học quân sự rất quan tâm nghiên cứu vấn đề trnh thần, nhất là trnh thần chiến đấu của quân đội. Nhiều cuộc hội thảo khoa học, nhiều bài nói, bài viết đăng trên các tạp chí, một số luận án đã đề cập đến vấn đề nhân tố trnh thần của quân đội trong sức mạnh chiến đấu. Nhìn chung, các công trình khoa học của các tác giả đã tập trung tìm hiểu bản chất, vai trò, thực trạng nhân tố trnh thần của bộ đội và đã nêu ra các giải pháp nhằm nâng cao vai trò nhân tố trnh thần chiến đấu của bộ đội.

Xin nêu một số công trình nghiên cứu có giá trị khoa học và ý nghĩa thực trễn như sau: Song Hào ( 1994), "Chính trị trnh thần - một nhân tố cơ bản để quân đội ta đánh thắng giặc Mỹ xâm lược (", Tạp chí Quốc phòng toàn dân, (số 12); Đoàn Khuê ( 1996), "Trếp thu trnh thần bất diệt của dân tộc để truyền lại muôn đời sau', Báo Quân đội nhân dàn, 13/12//996; Nguyễn Chí Thanh (1977), "Trếp tục nâng cao trnh thần chiến đấu của quân đội", Tuyển chọn những bài nói và viết, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội; Nguyễn Vĩnh Thắng (1991), Vai trò nhân tố trnh thần trong củng cố sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam, Luận án Phó Tiến .sĩ khoa học triết học, Mátxcơva; Chiến tranh trong thời dại hiện nay và việc chuẩn bị trnh thần cho quân đội trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa (Công trình khoa học cấp Bộ Quốc phòng, Mã số Kxb-98, PGS. TS Lê Văn Quang là chủ nhiệm đề tài) Trong các công trình nêu trên, một số tác giả đã tập trưng phân tích vai trò của yếu tố chính trị - trnh thần trong sức mạnh chiến đấu của quân đội ta; một số khác lại quan tâm phân tích những hạn chế, yếu kém, nêu ra những yêu cầu nâng cao trnh thẩn chiến đấu của bộ đội; số tác giả khác lại dành sự chú ý của mình cho việc tìm tòi truyền thống và sức mạnh của trnh thần chiến đấu của dân tộc với mong muốn kết hợp truyền thống với trnh thần chiến đấu để dựng nước, giữ nước của dân tộc với việc nâng cao trnh thần chiến đấu của bộ đội hiện nay. Nhìn chung, các tác giả đều trếp cận vấn đề ở góc độ triết học - xã hội học, do đó, đều tập trung vào giải quyết những vấn đề lý luận chung, những vấn đề mang tính khái quát và phổ biến. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình khoa học nào tập trung và trực trếp nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống dưới góc độ triết học - xã hội học về vai trò ngày càng tăng của nhân tố linh thần Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay, trong khi vấn đề này đang đặt ra vừa cơ bản, vừa bức thiết trên cả phương diện lý luận và thực trễn, cần được tích cực đầu tư nghiên cứu.

Mục đích và nhiệm vụ của luận án * Mục đích của luận án: Tập trung phân tích, luận chứng dưới góc độ triết học - xã hội học về vai trò ngày càng tăng của nhân tố trnh thần quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, qua đó đánh giá thực trạng, đề xuất các giải pháp cơ bản để xây dựng và phát huy vai trò nhân tố linh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trước những đòi hỏi mới của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay. * Nhiệm vụ của luận án: Để thực hiện được mục đích trên, luận án tập trung giải quyết ba nhiệm vu sau: 1 Làm rõ đặc điểm phát triển và tính tất yếu về vai trò ngày càng tăng của nhân tố trnh thần Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay. Phân tích thực trạng, chỉ ra mâu thuẫn và dự báo những yêu cầu mời về phát triển nhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay. Đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm xây dựng và phát huy vai trò nhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay.

C ơ sở lý luận, thực trễn và phương pháp nghiên cứu Luận án được thực hiện trên cơ sở thế giới quan, phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhất là những vấn đề lý luận về chiến tranh và quân đội, quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam, kinh nghiệm xây dựng lực lượng vũ trang trong lịch sử của dân tộc và kinh nghiệm rút ra từ quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của quân đội ta, bám sát những phát triển mới của lý luận và thực trễn quân sự. Luận án kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học trong và ngoài nước, các báo cáo chuyên đề, báo cáo tổng kết công tác hàng năm của các cơ quan, đơn vị và xử lý số liệu điều tra, khảo sát thực tế của người làm luận án. Luận án vận dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học như khái quát hoá, hệ thống, cấu trúc, phân tích, tổng hợp, kết hợp lôgic và lịch sử, các phương pháp điều tra xã hội học v. để thực hiện mục đích và nhiệm vụ của luận án.

Những đóng góp mới về khoa học của luận án - Góp phần làm rõ đặc điểm phát triển và tính tất yếu về vai trò ngày càng tăng của nhân tố trnh thán quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.