Luận án: Nghiên cứu & Ứng dụng bài tập phát triển sức bền cho VĐV bóng đá nữ TP.HCM

GIỚI THIỆU LUẬN ÁN 1. Phần mở đầu Ở nước ta, bóng đá nữ phát triển mạnh trong những năm gần đây, hàng năm có giải vô địch bóng đá nữ quốc gia, tham gia thi đấu giải vô địch bóng đá nữ Đông Nam Á, Châu Á. Bóng đá nữ nước ta xếp loại đứng đầu Đông Nam Á và loại khá của Châu Á. Theo “Chiến lược phát triển bóng đá Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 ” bóng đá nữ đặt chỉ tiêu đứng thứ 6 Châu Á vào năm 2020.

Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) là một trong những địa phương góp phần quan trọng phát triển bóng đá nữ nước nhà; Luôn đóng góp tích cực của và cũng là “cái nôi” của bóng đá nữ nước nhà. Đội tuyển bóng đá nữ TP.HCM nhiều lần nằm trong top 3 và đoạt vô địch vào các năm 2002 và 2010. Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, đội tuyển bóng đá nữ TP.HCM không giữ được vị trí nhất, nhì toàn quốc mà rớt xuống hạng ba. Hiện nay điểm yếu nhất của đội bóng đá nữ TP.HCM về thể lực đặc biệt là về sức bền.

Chính vì vậy, phát triển sức bền đối với nữ VĐV đội tuyển bóng đá TP.HCM là vấn đề mang tính cấp thiết cần được nghiên cứu. Như vậy, nghiên cứu nâng cao thành tích thi đấu bóng đá nữ TP.HCM là một hướng nghiên cứu mới và cần thiết triển khai đề tài: “Nghiên cứu và ứng dụng các bài tập phát triển sức bền cho vận động viên đội tuyển bóng đá nữ thành phố Hồ Chí Minh”. Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở đánh giá thực trạng trình độ phát triển sức bền của vận động viên đội tuyển bóng đá nữ TP.HCM, xây dựng và ứng dụng các bài tập sức bền cho phù hợp với điều kiện thực tiễn, đặc điểm thể chất, nhằm nâng thành tích thi đấu cho nữ VĐV đội tuyển bóng đá TP. Mục tiêu nghiên cứu: Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng sức bền vận động viên đội tuyển bóng đá nữ thành phố Hồ Chí Minh.

22 Mục tiêu 2: Xây dựng và ứng dụng một số bài tập phát triển sức bền cho nữ VĐV đội tuyển bóng đá thành phố Hồ Chí Minh. Những đóng góp mới của luận án: Luận án đã xác định được 03 yêú tốchủ yếu ảnh hưởng đến phát triển sức bền nữ VĐV bóng đá là chức năng sinh lý, sinh hóa và thể lực. Đã lựa chọn được 05 chỉ số sinh lý, 04 chỉ số sinh hóa và 11 test đánh giá sức bền cho nữ VĐV đội tuyển bóng đá TP.HCM; Đánh giá được thực trạng sức bền của VĐV về chức năng sinh lý, sinh hóa đều không có sự khác biệt so với người bình thường khỏe mạnh. Xây dựng được bảng điểm và bảng tiêu chuẩn phân loại tổng hợp các test để đánh giá sức bền ở từng nữ VĐV Đội tuyển bóng đá TP.HCM đảm bảo tính logic, có tính khoa học và có tỷ lệ % phân loại.

Lựa chọn được 33 bài tập phù hợp và có thể sử dụng phát triển sức bền cho nữ VĐV đội tuyển bóng đá TP.HCM theo 3 nhóm: (1) Nhóm bài tập sức bền ưa khí (11 bài); (2) Nhóm bài tập sức bền yếm khí (19 bài); (3) Nhóm bài tập sức bền hỗn hợp (3 bài). Đánh giá được hiệu quả việc ứng dụng các bài tập cùng kế hoạch tập luyện để thực nghiệm, đã cho kết quả khi tăng trưởng các chỉ số chức năng sinh lý, sinh hóa với 7/9 chỉ số đều tăng trưởng có ý nghĩa thống kê với P<0.05; 11/11 test sức bền đều tăng trưởng rõ rệt và có ý nghĩa thống kê ở ngưỡng xác suất P<0. Cấu trúc của luận án Luận án được trình bày trong 146 trang giấy khổ A4, bao gồm: Phần mở đầu: 03 trang; Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu: 39 trang; Chương 2: Đối tượng, phương pháp và tổ chức nghiên cứu: 17 trang; Chương 3: Kết quả nghiên cứu và bàn luận: 75 trang; Kết luận và kiến nghị: 02 trang. Luận án có 26 bảng, 8 biểu đồ, 1 sơ đồ, 9 hình vẽ.

Luận án sử dụng 106 tài liệu tham khảo, trong đó có 92 tài liệu tiếng Việt, 14 tài liệu tiếng nước ngoài (Tiếng Anh) và phần phụ lục. NỘI DUNG CỦA LUẬN ÁN Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Trong chương này đề tài đề cập tới các vấn đề có liên quan đến hướng nghiên cứu làm cơ sở khoa học để phân tích và đánh giá các kết quả nghiên cứu của đề tài, cụ thể là: Cơ sở pháp lý, thể chế chính sách về phát triển thể thao thành tích cao và chuyên nghiệp hoá thể thao; Một số khái niệm và thuật ngữ liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu; Đặc điểm phát triển tâm ­ sinh lý phụ nữ; Cơ sở lý luận về bài tập sức bền và huấn luyện sức bền cho vận động viên nữ; Cơ sở lý luận huấn luyện sức bền cho VĐV bóng đá; Các công trình nghiên cứu liên quan. Qua cơ sở lý luận, cho thấy bóng đá nữ là một môn thể thao đang phát triển mạnh ở Việt Nam và đã gặt hái một số thành tích đáng khích lệ, tuy nhiên với đặc điểm môn thể thao đối kháng trực tiếp trên cùng sân, thời gian thi đấu dài; là môn thể thao đòi hỏi yếu tố thể lực đặc biệt là thể lực chuyên môn là rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến thành tích thi đấu bóng đá. Trong đó sức bền là tố chất thể lực đặc trưng hàng đầu của môn bóng đá.

Thực trạng sức bền bóng đá nữ TP.HCM cho thấy còn có những hạn chế ảnh hưởng đến kết quả thi đấu trong những năm gần đây. Vì thế việc quan tâm đến huấn luyện sức bền cho nữ VĐV bóng đá TP.HCM có ý nghĩa thiết thực để nâng cao thành tích. Đặc điểm sinh lý nữ VĐV, đó là cơ bắp của nữ nhỏ hơn so với nam. Nên ở nữ VĐV khi thực hiện những động tác đòi hỏi sức mạnh thì phái nữ tỏ ra yếu hẳn, nên rất cần chú ý khi huấn luyện sức mạnh cho nữ VĐV bóng đá.

Một đặc điểm riêng của nữ VĐV là huấn luyện trong thời kỳ kinh nguyệt trên cơ sở đảm bảo nguyên tắc thích ứng dần dần trên cơ sở tăng dần khả năng chịu đựng khối lượng huấn luyện ngay trong thời kỳ kinh nguyệt. Tuy nhiên cần giảm thiểu những bài tập ép bụng (tập cơ bụng), cũng cần tránh những bài tập có khối lượng lớn 44 cho nữ VĐV. Đặc điểm tâm lý nữ VĐV, sự khát khao chiến thắng của nữ thua nam, thiếu quyết đoán, kiên quyết và dễ bị tác động các yếu tố bên ngoài chi phối, tính linh hoạt và sáng tạo của nữ cũng kém hơn nam. Khả năng nhận thức, tư duy của nữ cũng hạn chế hơn nam.

Mặt khác, tính cách của nữ VĐV có tinh thần trách nhiệm cao, biết nghe lời, chịu đựng được tập luyện các động tác kém hấp dẫn, tuy nhiên tình cảm của nữ tương đối mềm yếu, rất nhạy cảm và dễ bị xúc cảm mạnh. Vì thế trong huấn luyện cần huấn luyện thêm tinh thần chịu khó, chịu khổ, dũng cảm vượt khó để đạt vinh quang. Chương 2 ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 2. Phương pháp nghiên cứu Để giải quyết các mục tiêu đề ra, đề tài sử dụng 07 phương pháp nghiên cứu sau: Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu; phỏng vấn; kiểm tra y sinh; kiểm tra huyết học; kiểm tra sư phạm; thực nghiệm sư phạm và phương pháp toán học thống kê.

Tổ chức nghiên cứu: 2. Đối tượng nghiên cứu: các bài tập phát triển sức bền của nữ VĐV Đội tuyển bóng đá TP. Khách thể nghiên cứu: + Đối tượng khảo sát: gồm 22 nữ VĐV Đội tuyển bóng đá TP.HCM, có trình độ chuyên môn cao, đã được huấn luyện và thi đấu từ 7 đến trên 10 năm, được tuyển chọn từ các lớp VĐV trẻ của TP. + Đối tượng phỏng vấn: 35 chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên, huấn luyện viên bóng đá có kinh nghiệm và trình độ chuyên môn cao.

Địa điểm nghiên cứu 5 Các địa điểm tập luyện, thi đấu của đội tuyển bóng đá nữ TP.HCM tại trung tâm Tao Đàn Quận I, TP.HCM và Trường Đại học TDTT TP. Thời gian nghiên cứu: Đề tài được triển khai từ tháng 1/2014 đến tháng 12/2017 về chi tiết mời hội đồng xem trong luận án. 66 Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 3. Đánh giá thực trạng sức bền VĐV đội tuyển bóng đá nữ TP.

Xác định những yếu tố cần thiết đánh giá sức bền cho nữ VĐV đội tuyển bóng đá TP.HCM Cơ sở xác định những yếu tố cần thiết đánh giá sức bền VĐV bóng đá nữ, tiến hành khảo sát ý kiến chuyên gia. Đối tượng phỏng vấn là 25 người, gồm các nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên đang giảng dạy tại các trường đại học TDTT, cụ thể là: 6 phó giáo sư, tiến sĩ 6 người (48%), cán bộ giảng dạy trình độ thạc sĩ, 13 người (52%). Nội dung phỏng vấn để lựa chọn các nhân tố cần thiết đánh giá sức bền bóng đá gồm: (1) Chức năng sinh lý; (2) Một số chỉ số sinh hóa; (3) Cấu trúc sợi cơ; (4) Kỹ thuật động tác; (5) Tố chất thể lực; (6) Tâm lý. Các chuyên gia sẽ cho ý kiến lựa chọn các nhân tố cần thiết theo 3 phương án: Rất quan trọng, quan trọng và không quan trọng.

Với 25 phiếu phát ra, thu về 25 phiếu đạt tỷ lệ 100%, kết quả tính toán trình bày bảng 3. Kêt́ quả khảo sát vềyêu ́ tốcần thiêt́ đanh ́ giásức bền nữ vận động viên Đội tuyển bóng đá TP.HCM (n = 25) TT Nội dung Tần suất Tỷ lệ % Rất quan trọng 21 84 1 Chức năng sinh lý Quan trọng 4 16 Không quan trọng 0 0 Rất quan trọng 21 84 2 Sinh hóa Quan trọng 4 16 Không quan trọng 0 0 Rất quan trọng 19 76 3 Cấu trúc sợi cơ Quan trọng 6 24 Không quan trọng 0 0 Rất quan trọng 16 64 4 Kỹ thuật Quan trọng 9 36 Không quan trọng 0 0 5 Rất quan trọng 22 88 7 Quan trọng 3 12 Thể lực Không quan trọng 0 0 Rất quan trọng 14 56 6 Tâm lý Quan trọng 9 36 Không quan trọng 2 8 Kết quả bảng 3.