Nghiên cứu thực trạng phát triển rừng trồng Sa mộc (Cunninghamia lanceolata) tại Hoàng Su Phì, Hà Giang

i ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NGUYỄN NGỌC TUẤN NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN RỪNG TRỒNG SA MỘC (Cunninghamia lanceota Hook) TẠI HUYỆN HOÀNG SU PHÌ TỈNH HÀ GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP Chuyên ngành: Lâm học ii Thái Nguyên ­ 2016 iii ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NGUYỄN NGỌC TUẤN NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN RỪNG TRỒNG SA MỘC (Cunninghamia lanceota Hook) TẠI HUYỆN HOÀNG SU PHÌ TỈNH HÀ GIANG LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP Chuyên ngành: Lâm học Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Quốc Hưng iv Thái Nguyên ­ 2016 v LỜI CAM ĐOAN Tên tôi là: Nguyễn Ngọc Tuấn Học viên cao học khóa 22. Chuyên ngành: Lâm học. Tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

Đến nay tôi đã hoàn thành luận văn nghiên cứu cuối khóa học. Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực. Thái Nguyên, ngày tháng năm 2016 NGƯỜI LÀM CAM ĐOAN Nguyễn Ngọc Tuấn vi LỜI CẢM ƠN Luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp "Nghiên cứu thực trạng phát triển rừng trồng Sa mộc (Cunninghamia lanceolata Hook) tại huyện Hoàng Su Phì tỉnh Hà Giang” đã hoàn thành.

Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, quý thầy giáo, cô giáo trong và ngoài trường đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi trong quá trình học tập và thực tập làm luận văn tốt nghiệp. Nhân dịp này, cho phép tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với những sự giúp đỡ quý báu đó, đặc biệt tới PGS. TS Trần Quốc Hưng là người luôn tận tình chỉ bảo tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này. Bên cạnh đó, tôi cũng không quên gửi lời cảm ơn trân trọng nhất đến Ban lãnh đạo, cùng tập thể cán bộ Ban Quản lý rừng phòng hộ, phòng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, UBND xã Bản Péo, xã Nậm Ty huyện Hoàng Su Phì, Ban lãnh đạo Trường Cao đẳng nghề tỉnh Hà Giang và bạn bè đồng nghiệp đã động viên, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất trong thời gian học tập và hoàn thành luận văn.

Trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả luôn luôn cố gắng hết sức mình, nhưng chắc chắn những thiếu sót và hạn chế là điều không thể tránh khỏi, tôi rất mong nhận được sự góp ý quý báu từ phía các nhà khoa học cùng bạn bè đồng nghiệp để bản luận văn được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, ngày. năm 2016 TÁC GIẢ vii Nguyễn Ngọc Tuấn MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.VI DANH MỤC CÁC BẢNG.X DANH MỤC CÁC HÌNH .XI MỞ ĐẦU. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.

ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN TIẾN HÀNH.1 Địa điểm tiến hành nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. 4 CHƯƠNG II. 25 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. Đánh giá thực trạng trồng rừng Sa mộc tại huyện Hoàng Su Phì. Đánh giá sinh trưởng và chất lượng rừng trồng Sa mộc tại địa bàn nghiên cứu. Đánh giá ảnh hưởng của chính sách và thị trường tới phát triển rừng trồng Sa mộc tại địa phương.

Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của trồng rừng Sa mộc. Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển trồng rừng Sa mộc tại địa phương. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. 26 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.35 - Hạt giống phải lấy giống ở rừng giống chuyển hóa đã được công nhận.

Những cây được chọn giống phải đủ từ 10 năm trở lên. Hạt giống đảm bảo tiêu chuẩn có độ sạch 85-95%, mỗi kg hạt có từ 120.000 hạt, tỷ lệ nảy mầm trên 30-40%. 41 - Nơi dốc trên 25o phát băng theo đường đồng mức, băng chừa rộng 1m, băng phát để trồng rộng 1,5-2m song song với đường đồng mức, thực bì phát sạch, dọn xếp vào băng chừa. Trên băng để lại những cây có giá trị kinh tế, cây gỗ có mục đích.

Xử lý thực bì xong trước khi trồng 1 tháng. Hiệu quả xã hội. Mục tiêu trồng rừng Sa mộc. Hiệu quả xã hội.

72 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 77 viii DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT D1.3 max: Giá trị đường kính thân cây tại vị trí 1,3m lớn nhất D1.3 min: Giá trị đường kính thân cây tại vị trí 1,3m nhỏ nhất D1.3: Đường kính thân cây tại vị trí 1,3m FAO: Tổ chức nông lương quốc tế Hvn min: Giá trị chiều cao vút ngọn nhỏ nhất ix Hvn max: Giá trị chiều cao vút ngọn lớn nhất Hvn: Chiều cao vút ngọn M: Mật độ NĐ­ CP: Nghị định của chính phủ NQ ­ HĐND: Nghị quyết hội đồng nhân dân OTC: Ô tiêu chuẩn QĐ­ TTg: Quyết định của Thủ tướng Chính phủ QĐ: Quyết định RSX: Rừng sản xuất UBND: Ủy ban nhân dân x DANH MỤC CÁC BẢNG Biểu 2.1: Biểu điều tra đánh giá sinh trưởng 30 Biểu điều tra đánh giá độ dốc và thành phần cơ Biểu 2.2: 30 giới đất Biểu 2.3: Biểu điều tra, đánh giá độ tàn che và độ che phủ 31 Bảng 2.4: Thang điểm độ dốc và thành phần cơ giới đất 32 Thang điểm về độ tàn che và độ che phủ của rừng Bảng 2.5: 32 trồng Sa mộc Bảng 2.6: Tổng hợp điểm cấp phòng hộ rừng trồng 32 Nguồn vốn đầu tư trồng rừng ở huyện Hoàng Su Bảng 3.1: 38 Phì Biện pháp kỹ thuật lâm sinh được áp dụng trong Bảng 3.2: 40 các mô hình Sinh trưởng về đường kính, chiều cao của Sa mộc Bảng 3.3: 46 tại khu vực nghiên cứu Sinh trưởng về đường kính, chiều cao bình quân Bảng 3.4: 48 từng năm của Sa mộc tại khu vực nghiên cứu Bảng 3.5: Cấp độ phòng hộ của Sa mộc 52 Bảng 3.6: Trữ lượng của Sa mộc ở 2 độ tuổi 54 Bảng 3.7: Chi phí sản xuất cho 1 ha Sa mộc ( 1000đ ) 56 Bảng 3.8: Lợi nhuận kinh tế từ 1 ha Sa mộc Bán theo m3 57 Bảng 3.9: Lợi nhuận kinh tế từ 1 ha Sa mộc bán theo cây 58 xi DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1: Bản đồ hành chính huyện Hoàng Su Phì tỉnh Hà Giang 22 Hình 2.1: Sơ đồ các bước nghiên cứu của đề tài 27 Mô hình trồng rừng cây Sa mộc tại xã Nậm Dịch Bảng 3.1: 50 huyện Hoàng Su Phì tỉnh Hà Giang 1 MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Hiện nay cả nước có 10.816 ha là rừng tự nhiên trong đó rừng tự nhiên là rừng sản xuất là 4. Những năm trước đây do kế hoạch sản lượng khai thác lớn nên rừng tự nhiên đã bị khai thác quá mức làm cho chất lượng rừng bị suy thoái.

Hiện nay chất lượng rừng sản xuất là rừng tự nhiên rất thấp, diện tích rừng giàu và trung bình chỉ chiếm khoảng 8%, trong khi đó trạng thái rừng phục hồi, rừng chưa có trữ lượng chiếm khoảng 61% diện tích có rừng tự nhiên của cả nước. Trong khi đó, nhu cầu của người dân địa phương đặc biệt là người dân miền núi về gỗ từ rừng tự nhiên để làm nhà, đồ mộc dân dụng rất lớn, do vậy hiện nay người dân vẫn khai thác gỗ rừng tự nhiên để sử dụng, nhưng Nhà nước không kiểm soát được. Đa số các chủ rừng nhà nước được giao kế hoạch khai thác rừng không có sự phối kết hợp với chính quyền địa phương trong việc kiểm tra giám sát. Bên cạnh đó việc thiếu các biện pháp đồng bộ, thiếu sự phối hợp của các cơ quan quản lý nhà nước để ngăn chặn, kiểm soát gỗ và sản phẩm gỗ từ khi khai thác đến chế biến và tiêu thụ cũng là một nguyên nhân dẫn đến mất rừng và suy thoái rừng tự nhiên trong những năm qua.

Trước tình hình đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã xây dựng "Đề án Tái cơ cấu ngành Lâm nghiệp" với mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững cả về kinh tế, xã hội và môi trường; từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả, năng lực cạnh tranh. Từng bước đáp ứng nhu cầu gỗ, lâm sản cho tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, góp phần xóa đói giảm nghèo cải thiện sinh kế… 2 Hiện nay công tác phát triển rừng kinh tế trên địa bàn Hà Giang nói riêng v à các tỉnh miền núi phía bắc nói chung vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn v à tồn tại, ảnh hưởng đến quá trình phát triển rừng kinh tế. Chưa có định hướng phát triển và kế hoạch cụ thể. Việc xác định các mục tiêu và các yếu tố kỹ thuật phù hợp cho khu vực còn chưa rõ ràng, từ đó dẫn đến chất lượng rừng trồng còn thấp nên chưa thể mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực.

Bên cạnh đó, công tác lựa chọn loài cây cho một số rừng trồng chưa thật phù hợp với thổ nhưỡng và tiểu vùng khí hậu dẫn đến rừng phát triển kém. Các cơ quan chuyên môn chưa làm tốt công tác tư vấn cho người dân và nhà đầu tư trong việc lựa chọn loài cây trồng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và tiểu vùng khí hậu của từng vùng sinh thái, dẫn đến nhiều diện tích rừng sau khi trồng 3 – 5 năm không phát triển được, gây thiệt hại về kinh tế và giảm lòng tin của các nhà đầu tư. Cơ cấu cây trồng của rừng kinh tế chưa đa dạng, bên cạnh đó tình trạng sử dụng đất của các hộ gia đình trong quá trình trồng rừng kinh tế còn manh mún, nhỏ lẻ không theo quy hoạch. Tình trạng trồng rừng manh mún, nhỏ lẻ không theo quy hoạch chung sẽ gây nhiều khó khăn cho quá trình khai thác rừng sau này.

Chế biến lâm sản trên địa bàn của tỉnh tuy phát triển nhưng chủ yếu là tự phát, chưa bền vững, thiếu quy hoạch và tầm nhìn chiến lược; các doanh nghiệp chế biến lâm sản chưa xây dựng được thương hiệu của các sản phẩm từ rừng trồng. Trong những năm qua công tác lâm nghiệp của tỉnh Hà Giang không ngừng phát triển, diện tích rừng không ngừng tăng lên qua từng năm nâng độ che phủ rừng từ 29,7% năm 1993 lên 54,3% năm 2014 chủ yếu được thực hiện qua các chương trình, dự án như: Chương trình 327, Dự án 661, Dự án phát triển nông thôn miền núi, Dự án chia sẻ, 135, Dự án DPPR, kế 3 hoạch bảo vệ và phát triển rừng. hỗ trợ người dân trồng rừng, bảo vệ rừng. Trong đó 3 chương trình lớn hỗ trợ phát triển lâm nghiệp xuyên suốt giai đoạn là Chương trình 327, dự án 661 và hiện nay là Kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng giai đoạn 2011­2020.