Nghiên cứu Sinh trưởng & Chăm sóc Cây Gù Hương (Cinnamomum balansae) 3 năm tại Võ Nhai

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM -------------------- HOÀNG VĂN HƯNG “NGHIÊN CỨU SINH TRƯỞNG VÀ CHĂM SÓC CÂY GÙ HƯƠNG - CINAMOMUM BALANSAE TRỒNG NĂM THỨ 3 TẠI XÃ VŨ CHẤN, HUYỆN VÕ NHAI, TỈNH THÁI NGUYÊN” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên rừng Khoa : Lâm nghiệp Khóa học : 2015 - 2019 Thái Nguyên, năm 2019 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM -------------------- HOÀNG VĂN HƯNG “NGHIÊN CỨU SINH TRƯỞNG VÀ CHĂM SÓC CÂY GÙ HƯƠNG - CINAMOMUM BALANSAE TRỒNG NĂM THỨ 3 TẠI XÃ VŨ CHẤN, HUYỆN VÕ NHAI, TỈNH THÁI NGUYÊN” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên rừng Lớp : K47 - QLTNR Khoa : Lâm nghiệp Khóa học : 2015 - 2019 Giảng viên hướng dẫn : ThS. La Thu Phương Thái Nguyên, năm 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của bản thân tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu là quá trình điều tra trên thực địa hoàn toàn trung thực, chưa công bố trên các tài liệu, nếu có gì sai sót tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Thái Nguyên, ngày tháng năm 2019 Xác nhận của giáo viên hướng dẫn Người viết cam đoan Đồng ý cho bảo vệ kết quả trước (Ký, ghi rõ họ tên) Hội đồng khoa học (Ký, ghi rõ họ tên) ThS.

La Thu Phương Hoàng Văn Hưng XÁC NHẬN CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN Giáo viên chấm phản biện xác nhận sinh viên đã sửa sai sót sau khi hội đồng chấm yêu cầu (Ký, ghi rõ họ tên) ii LỜI CẢM ƠN Trong thời gian nghiên cứu đề tài sinh trưởng của cây Gù hương - Cinamomum balansae trồng năm thứ 3 tại xã Vũ Chấn huyện Võ Nhai, em đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ của các thầy cô, nhân dân địa phương nơi nghiên cứu đề tài. Trước hết em xin gửi đến quý thầy, cô giáo trong khoa Lâm nghiệp, trường Đại Học Nông Lâm lời cảm ơn chân thành. Đặc biệt, em xin gửi đến cô giáo La Thu Phương người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em hoàn thành chuyên đề báo cáo thực tập này lời cảm ơn sâu sắc nhất. Cuối cùng em xin cảm ơn các cán bộ công nhân viên của UBND xã Vũ Chấn và gia đình ông Triệu Phúc Kim khu xóm Khe Nọi xã Vũ Chấn đã giúp đỡ em trong suốt thời gian thực tập.

Vì kiến thức bản thân còn hạn chế, trong quá trình thực tập, hoàn thiện chuyên đề này em không tránh khỏi những sai sót, kính mong nhận được những ý kiến đóng góp từ thầy cô. Em xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, ngày tháng năm 2019 Sinh viên thực hiện Hoàng Văn Hưng iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

v DANH MỤC CÁC HÌNH. vi DANH MỤC CÁC BẢNG. Mục tiêu nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài.

Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Cơ sở khoa học.

Tình hình nghiên cứu trong nước và trên thế giới. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. Tình hình tự nhiên, kinh tế và xã hội khu vực nghiên cứu.

Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu. Điều kiện về kinh tế - xã hội. Điều kiện về giáo dục, y tế, du lịch. Những thuận lợi và khó khăn của khu vực nghiên cứu.

17 Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp kế thừa số liệu. Phương pháp bố trí thí nghiệm. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phương pháp theo dõi.

Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ. Kết quả chăm sóc cây trồng năm thứ 3. Theo dõi sinh trưởng của cây Gù hương.

Tỷ lệ cây sống Gù hương trồng năm thứ 3. Đặc điểm sinh trưởng của cây Gù hương trồng năm thứ 3. Kết quả tỷ lệ chất lượng Gù hương trồng năm thứ 3. Động thái ra lá non cây Gù hương trồng năm 3.

Tình hình sâu, bệnh hại và biện pháp phòng trừ cây Gù hương trồng năm thứ 3. Kết quả thành phần sâu hại và mức độ gây hại với cây Gù hương tuổi 3. Thành phần bệnh hại và mức độ gây hại với cây Gù hương tuổi 3. Đề xuất các biện pháp chăm sóc, phong trừ sâu bệnh hại cho cây Gù hương37 Phần 5.

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 40 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Các từ viết tắt Nội dung 1 NĐ-CP Nghị định Chính phủ 2 QĐ-TTg Quyết định Thủ tướng 3 NXB Nhà xuất bản 4 VQG - KBTTN Vườn quốc gia - khu bảo tồn thiên nhiên 5 OTC Ô tiêu chuẩn 6 BVTV Bảo vệ thực vật vi DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 4.1: Phát dọn dây leo, cỏ dại .2: Làm cỏ cho cây Gù hương .3: Phát dọn, tỉa thưa cho cây Gù hương .4: Bón thúc NPK cho Gù hương .5: Biểu đồ sinh trưởng đường kính gốc cây Gù hương.6: Biểu đồ sinh trưởng chiều cao cây Gù hương.7 : Biểu đồ động thái ra lá cây Gù hương .8: Lá non (A) và lá già (B) của cây Gù hương .9: Lá cây Gù hương bị sâu hại .10: Bệnh cháy lá trên cây Gù hương. 37 vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3.1: Phiếu đo đếm cây sống, sinh trưởng đường kính gốc, chiều cao vút ngọn, chất lượng và động thái ra lá cây Gù hương. Phiếu theo dõi sâu hại lá.

Phiếu theo dõi bệnh hại lá.1: Sinh trưởng đường kính gốc trung bình cây Gù hương trồng năm thứ 3 .2: Sinh trưởng chiều cao cây Gù hương .3: Chất lượng sinh trưởng cây Gù hương .4: Động thái ra lá cây Gù hương .5: Thành phần sâu hại .6: Tính R% mức độ hại của sâu .7: Thành phần bệnh hại .8: Tính R% mức độ bệnh hại lá. 36 1 Phần 1 MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Hệ thực vật rừng Việt nam là sự hội tụ của 3 dòng thực vật di cư từ Nam Trung Hoa, Ấn Độ - Himalaya và In-đô-nê-xia, Ma-lai-xia cho nên rất phong phú và đa dạng, có khoảng 11.000 loài thuộc trên 2. Hiện nay, nhiều loài bị khai thác quá mức đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.

Theo sách đỏ năm 1996 có 356 loài thực vật bị đe dọa ở các mức độ khác nhau; sau 11 năm danh sách này đã tăng lên hơn 100 loài bị đe dọa, có 462 loài trong sách đỏ năm 2007 theo Nguyễn Tiến Bân và Cs, (1996, 2007). Những loài có giá trị kinh tế phục vụ trồng rừng có khả năng cung cấp giống rất hạn chế. Cây Gù hương (Cinnamomum balansae) là loài cây lá rộng bản địa, đặc hữu của Việt Nam, phân bố ở Ba Vì, Ninh Bình, Thanh Hoá, Thái Nguyên, Phú Thọ, Yên Bái, Tuyên Quang. Trong tự nhiên Gù hương thường mọc rải rác trong rừng cùng một số loài cây khác như: Re gừng (Cinnamomum burmanii), Bứa (Garcicia sp), các loài Dẻ.

Chưa phát hiện ở đâu có rừng Gù hương chiếm ưu thế. Gù hương được xếp vào loại hiếm (R) theo Sách đỏ Việt Nam (1996) [1]. Do bị khai thác quá mức, theo Sách đỏ Việt Nam (2007) [2] loài cây này đã được nâng lên mức độ phân hạng bảo tồn sẽ nguy cấp (VU). Đây là loài có giá trị kinh tế cao, gỗ Gù hương được bán với giá khoảng trên 20 triệu đồng/m3 gỗ cao hơn hẳn gỗ các loài cây bản địa khác.

Về tinh dầu thì tinh dầu Gù hương (còn gọi là dầu Xá xị, thường được chưng cất từ lá, cành, gốc, rễ) cách đây trên 10 năm được bán tại lò chưng cất với giá 1 triệu đồng/lít. Hiện nay Nhà nước đã cấm việc khai thác nhưng cây Gù hương vẫn đang bị khai thác mang tính tận diệt nên chỉ còn một số cá thể trong vườn hộ gia đình và rải rác trong rừng tự nhiên. 2 Xã Vũ Chấn huyện Võ Nhai tỉnh Thái Nguyên là một xã trung du miền núi phía bắc, là vùng có phân bố tự nhiên của cây Gù hương, có điều kiện tự nhiên, đất đai rất phù hợp với sinh trưởng và phát triển của cây Gù hương. Tuy nhiên, địa bàn xã thuộc vùng quy hoạch phát triển rừng phòng hộ của xã Vũ Chấn huyện Võ Nhai.

Diện tích rừng tự nhiên hiện trên địa bàn xã còn rất ít, chủ yếu tập trung ở vùng núi đá vôi trong diện tích bảo tồn của Khu bảo tồn thiên nhiên Thần Sa – Phương Hoàng. Tính đa dạng sinh học của các trạng thái rừng ở xã bị hạn chế, đa dạng nguồn gen của các loài cây bản địa bị suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt là các loài cây gỗ bản địa có giá trị cao về kinh tế, khoa học cũng như tính đặc hữu cao. Vì vậy để gìn giữ và phát triển nguồn gen một loài cây gỗ quý hiếm có giá trị đa dạng sinh học và kinh tế cao tại xã. Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên đã tạo điều kiện và cấp kinh phí để thực hiện nhiệm vụ Bảo tồn nguồn gen cây Gù hương (Cinamomum balansae) trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên (2016) [13] tại xã.

Trên cơ sở đó tôi tiến hành thực hiện Khoá luận “Nghiên cứu sinh trưởng và chăm sóc cây Gù hương - Cinamomum balansae trồng năm thứ 3 tại xã Vũ Chấn huyện Võ Nhai” Làm cơ sở bảo tồn nguồn gen thực vật quý hiếm. Mục tiêu nghiên cứu - Xác định các biện pháp kỹ thuật chăm sóc cây Gù hương tuổi 3 - Xác định được khả năng sinh trưởng và sự đe dọa của sâu, bệnh hại cũng như các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh hại cho cây Gù hương tuổi 3. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Trong quá trình thực hiện đề tài tạo cơ hội tiếp cận các phương pháp nghiên cứu khoa học, để giải quyết vấn đề khoa học ngoài thực tiễn; Làm quen với một số phương pháp được sử dụng trong nghiên cứu đề tài cụ thể; Học tập và hiểu biết thêm về kinh nghiệm, kỹ thuật trong thực tiễn tại địa bàn nghiên cứu.

Ý nghĩa thực tiễn Biết cách tiếp cận thực tiễn những vấn đề trong sản xuất, kinh doanh rừng, quản lý nguồn tài nguyên rừng, nâng cao tính bền vững của hệ sinh thái rừng hiện nay. Tìm ra được biện pháp kỹ thuật gây trồng tốt nhất mang lại hiệu quả hữu hiệu nhất cho bà con trong quá trình gây trồng cây Gù hương tại địa phương. 4 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.