Nghiên cứu sinh trưởng cây chùm ngây Moringa Oleifera tại Lương Châu, Sông Công, Thái Nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TRẦN QUANG DŨNG NGHIÊN CỨU SINH TRƯỞNG CỦA CÂY CHÙM NGÂY (MORINGA OLEIFERA LAM.) TẠI PHƯỜNG LƯƠNG CHÂU, THỊ XÃ SÔNG CÔNG, TỈNH THÁI NGUYÊN KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghiệp Khoa : Lâm nghiệp Khoá : 2011 – 2015 Thái Nguyên, 2015 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TRẦN QUANG DŨNG NGHIÊN CỨU SINH TRƯỞNG CỦA CÂY CHÙM NGÂY (MORINGA OLEIFERA LAM.) TẠI PHƯỜNG LƯƠNG CHÂU, THỊ XÃ SÔNG CÔNG, TỈNH THÁI NGUYÊN KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Lâm nghiệp Lớp : LN – N01 Khoa : Lâm nghiệp Khoá : 2011 – 2015 Giảng viên HD : TS. Vũ Văn Thông Thái Nguyên, 2015 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của bản thân tôi. Các số liệu và kết quả nghiên là quá trình điều tra trên thực địa hoàn toàn trung thực, chưa công bố trên các tài liệu, nếu có gì sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Thái Nguyên, ngày 30 tháng 01 năm 2015 XÁC NHẬN CỦA GVHD Đồng ý cho bảo vệ kết quả Người viết cam đoan trước Hội đồng khoa học! TS: Vũ Văn Thông Trần Quang Dũng ii LỜI NÓI ĐẦU Sau một thời gian học tập và nghiên cứu tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, tôi đã trang bị cho mình kiến thức cơ bản về chuyên môn dưới sự giảng dạy và chỉ bảo tận tình của toàn thể thầy cô giáo.

Để củng cố lại những khiến thức đã học cũng như làm quen với công việc ngoài thực tế thì việc thực tập tốt nghiệp là một giai đoạn rất quan trọng, tạo điều kiện cho sinh viên cọ sát với thực tế nhằm củng cố lại kiến thức đã tích lũy được trong nhà trường đồng thời nâng cao tư duy hệ thống lý luận để nghiên cứu ứng dụng một cách có hiệu quả những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất. Xuất phát từ nguyện vọng của bản thân, được sự nhất trí của nhà trường, ban chủ nhiệm khoa Lâm Nghiệp và sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo TS. Vũ Văn Thông tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu sinh trưởng của cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.) tại phường Lương Châu thị xã Sông Công, tỉnh Thái Nguyên”. Để có được kết quả này em xin gửi lời cảm ơn UBND Phường Lương Châu cùng toàn thể nhân dân trong xã đã tạo mọi điều kiện tốt nhất cho em trong quá trình về địa phương.

Đặc biệt gửi lời cảm ơn chân thành tới thầy giáo TS. Vũ Văn Thông đã quan tâm giúp đỡ, hướng dẫn em hoàn thành một các tốt nhất khoá luận thực tập trong thời gian qua. Do trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế do vậy khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi kính mong nhận được sự giúp đỡ của các thầy cô giáo cùng toàn thể các bạn đồng nghiệp để khóa luận này được hoàn thiện hơn.

Tôi xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, ngày 30 tháng 01 năm 2015 Sinh viên Trần Quang Dũng iii DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 4.1: Sinh trưởng về đường kính cổ rễ cây Chùm ngây .2: Sắp xếp số liệu tính toán kết quả trung bình của các lần nhắc lại .3: Bảng sai dị từng cặp Xi − xj cho sự sinh trưởng về đường kính.4: Sinh trưởng về chiều cao vút ngọn của cây Chùm ngây .5: Sắp xếp số liệu tính toán kết quả trung bình của các lần nhắc lại Hvn .6: Bảng sai dị từng cặp Xi − Xj cho sự sinh trưởng về chiều cao vút ngọn. 37 iv DANH MỤC HÌNH Trang Hình 4.1: Biểu đồ thể hiện sự sinh trưởng về đường kính cây Chùm ngây ở các tháng tuổi khác nhau .2: Biểu đồ thể hiện sự sinh trưởng về chiều cao của cây Chùm ngây ở các tháng tuổi khác nhau. 35 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Viết tắt Chữ viết hoàn chỉnh 1 Hvn Chiều cao vút ngọn 2 CT1,2,3 Công thức mật độ 3 D00 Đường kính cổ rễ 4 STT Số thứ tự 5 N Số cây 6 TB Trung bình vi MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC BẢNG.

iii DANH MỤC HÌNH. iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. vi PHẦN 1: MỞ ĐẦU. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Ý nghĩa của đề tài. 4 Phần 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.

Trên thế giới. Tại Việt Nam. Nghiên cứu về đặc điểm sinh lý, sinh thái. Tổng quan khu vực nghiên cứu.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Tình hình sản xuất. 17 PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian tiến hành. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp tiến hành.

Công tác chuẩn bị. Phương pháp ngoại nghiệp. Phương pháp nội nghiệp. 22 PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học cây Chùm ngây. Đặc điểm sinh vật học. Đặc điểm sinh thái học. Sinh trưởng về đường kính ở các công thức mật độ trồng.

Sinh trưởng về chiều cao vút ngọn ở các công thức mật độ trồng. Nghiên cứu về tình hình sâu bệnh hại cây Chùm ngây tại khu vực nghiên cứu. Đề xuất một số biện pháp cho cây Chùm ngây trên địa bàn. 38 PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

42 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 43 PHỤ LỤC 1 PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Việt Nam nằm ở vành đai khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, nhiệt độ trung bình năm khác nhau giữa các địa phương…. Nhờ có yếu tố về địa hình và khí hậu đa dạng, do vậy nước ta có thảm thực vật phong phú và nguồn cây làm thuốc dồi dào.

Ngay từ thuở nguyên sơ, khi còn ở thời đại đồ đá, trong quá trình đấu tranh với thiên nhiên, bệnh tật bảo vệ cuộc sống, người xưa đã biết dùng cây cỏ quanh mình để làm thuốc và biết sáng tạo ra những cách chữa bệnh không dùng thuốc. Trên cơ sở nhận thức tầm quan trọng về công dụng làm thuốc của các cây cỏ hiện có ở nước ta, chúng tôi chọn một loài cây có nhiều giá trị kinh tế, đặc biệt dùng làm thuốc, là cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.) trong họ Chùm ngây (Moringaceae R. Cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.) vừa là nguồn dược liệu vừa là nguồn thực phẩm phong phú và quý hiếm. Lá, hoa, trái, thân, vỏ, rễ của cây chứa chất khoáng, chất đạm, vitamin, beta-carotene, acid amin và nhiều hợp chất khác.

Ngoài khả năng thanh lọc nước và giá trị dinh dưỡng cao, cây Chùm ngây (Moringa Oleifera Lam.) còn là nguồn dược thảo quan trọng trong việc ngăn ngừa và điều trị rất nhiều căn bệnh, các bộ phận của cây có những hoạt tính như kích thích hoạt động của tim và hệ tuần hoàn, hoạt tính chống ung bướu, hạ nhiệt, chống kinh phong, chống sưng viêm, trị ung loét, chống co giật, lợi tiểu, hạ huyết áp, hạ cholesterol, chống oxy hóa, trị tiểu đường, bảo vệ gan, kháng sinh và chống nấm… Các nhà khoa học đã thống kê ở nước ta có 3.948 loài thực vật và phần lớn được dùng làm thuốc, thuộc 307 họ của chín ngành thực vật khác nhau. Trong đó có 52 loài tảo biển, 22 loài nấm, 4 loài rêu và 3.870 loài thực vật có 2 mạch. Mỗi loài lại có bộ gen đa dạng riêng của mình. Ðiều này làm cho kho tàng nguồn gen cây thuốc ở Việt Nam vô cùng đa dạng, từ cấp hệ sinh thái đến cấp loài và trong loài.

Phần lớn số loài cây thuốc ở nước ta được ghi nhận dựa trên tri thức và kinh nghiệm sử dụng của cộng đồng dân tộc ở khắp các địa phương trên toàn quốc. Mặc dù có nguồn tài nguyên thực vật phong phú và kinh nghiệm sử dụng dược liệu làm thuốc từ xa xưa, nhưng hiện tại hệ thống bảo tồn, gìn giữ, xây dựng và phát triển nguồn gen và giống cây thuốc mới phát hiện chưa được quản lý chặt chẽ, đa số các cây thuốc quý hiếm lại đang có nguy cơ tuyệt chủng. Trong khi đó, theo số liệu của các cơ quan chức năng, thì trên 50% nguyên dược liệu của nước ta nhập về từ nước ngoài. Cây Chùm ngây (Moringa Oleifera Lam.) hiện được 80 quốc gia trên thế giới, những quốc gia tiên tiến sử dụng rộng rãi và đa dạng trong công nghệ dược phẩm, mỹ phẩm, nước giải khát dinh dưỡng và thực phẩm chức năng.

Mỹ: Hiện nay là nước nhập nguyên liệu Moringa thô nhiều nhất, sử dụng trong công nghê mỹ phẩm cao cấp, nước uống và quan trong hơn là chiết suất thành nguyên liệu tinh cung ứng cho công nghiệp dược phẩm, hóa chất. Ấn Độ: Chùm ngây được gọi là sainjna, mungna (Hindi, Asam, Bengal.) Phạn ngữ: Shobhanjana. Là một trong những cây thuốc “dân gian” rất thông dụng tại Ấn Độ. Vỏ thân được dùng trị nóng sốt, đau bao tử, đau bụng khi có kinh, sâu răng, làm thuốc thoa trị hói tóc, trị đau trong cổ họng (dùng chung với hoa của cây nghệ, hạt tiêu đen, rễ củ Dioscorea oppositifolia), trị kinh phong (dùng chung với thuốc phiện).

3 Pakistan: Cây được gọi là Sajana, Sigru. Cũng như tại Ấn, Chùm ngây được dùng rất nhiều để làm các phương thuốc trị bệnh trong dân gian. Ngoài các cách sử dụng như tại Ấn độ, các thành phần của cây còn được dùng như: Lá giã nát đắp lên vết thương, trị sưng và nhọt, đắp và bọng dịch hoàn để trị sưng, trộn với mật ong đắp lên mắt để trị mắt sưng đỏ. Trung Mỹ: Hạt Chùm ngây được dùng trị táo bón, mụn cóc và giun sán.

Saudi Arabia : Hạt được dùng trị đau bụng, ăn không tiêu, nóng sốt, sưng tấy ngoài da, tiểu đường và đau thắt ngang hông… Không chỉ được nghiên cứu và phát triển trên thế giới mà ngày nay cây Chùm ngây còn được trồng rất nhiều ở Việt Nam. Rễ Chùm ngây được cho là có tính kích thích, giúp lưu thông máu huyết, làm dễ tiêu hóa, tác dụng trên hệ thần kinh, làm dịu đau. Hoa có tính kích dục. Hạt làm giảm đau.

Nhựa (gomme) từ thân có tác dụng làm dịu đau. Cây Chùm ngây (Moringa oleifera Lam.) có khả năng sống từ vùng rừng ẩm, cận nhiệt đới khô hay ẩm cho đến vùng nhiệt đới rất khô, chịu lượng mưa từ 480 - 4000 mm/năm, nhiệt độ 18,7 - 28,50C và độ pH 4,5 – 8, chịu được hạn và có thể sinh trưởng tốt trên đất cát khô (rất phù hợp với khí hậu nước Việt Nam ta). Chùm ngây phân bố chủ yếu ở các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận và Đồng Nai, An Giang.