Nghiên cứu sinh khoáng và dự báo triển vọng khoáng sản vùng sông Ba - Bộ TN&MT

BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG VIỆN NGHIÊN CỨU ĐỊA CHẤT VÀ KHOÁNG SẢN ***** TÁC GIẢ CHÍNH: Nguyễn Quang Nương, Chu Văn Lam, Phùng Quang Đê, Nguyễn Chiến Đông, Nguyễn Đình Lụng, Nguyễn Đình Triệu, Nguyễn Thị Hoàng Linh, Bùi Minh Tâm, Mai Trọng Tú, Phạm Bình, Nguyễn Thứ Giáo, Tăng Đình Nam, Phan Trường Thị, Phan Văn Quýnh, Đào Văn Thịnh, Ngô Văn Minh, Nguyễn Quang Luật, Nguyễn Văn Thuấn, Nguyễn Thế Hùng BÁO CÁO NGHIÊN CỨU SINH KHOÁNG VÀ DỰ BÁO TRIỂN VỌNG KHOÁNG SẢN VÙNG SÔNG BA THUYẾT MINH 6138 18/10/2006 HÀ NỘI, 2006 Trang MỤC LỤC Từ Đến Quyết định phê chuẩn báo cáo của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, Quyết định mở nhiệm vụ của Bộ trưởng Bộ Công nghiệp, Quyết định phê duyệt đề án Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, Quyết định giao chủ nhiệm đề án của Viện trưởng Viện Nghiên cứu Địa chất 6 32 và Khoáng sản, Quyết định thành lập Hội đồng xét duyệt báo cáo của Viện trưởng Viện Nghiên cứu Địa chất và Khoáng sản, Biên bản của Hội đồng xét duyệt, Biên bản thẩm định và các bản nhận xét báo cáo LỜI NÓI ĐẦU 33 35 Phần thứ nhất KHÁI QUÁT CHUNG 36 CHƯƠNG I. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CHÍNH VỀ ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN, 37 40 KINH TẾ NHÂN VĂN VÀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU CHƯƠNG II. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU ĐỊA CHẤT, SINH KHOÁNG 41 VÙNG SÔNG BA II. Thời kỳ trước năm 1975 41 II.

Thời kỳ sau năm 1975 41 2. Công tác đo vẽ bản đồ địa chất 42 43 2. Công tác tìm kiếm khoáng sản 43 44 2. Công tác đo địa vật lý khu vực và lãnh thổ 44 2.

Công tác nghiên cứu chuyên đề 44 45 2. Một số vấn đề tồn tại 45 CHƯƠNG III. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ NGUỒN 46 TÀI LIỆU XÂY DỰNG BÁO CÁO III. Phương pháp nghiên cứu 46 1.

Phương pháp luận 46 1. Các phương pháp và kết quả nghiên cứu 46 49 III. Cơ sở tài liệu xây dựng báo cáo 49 50 Phần thứ hai CẤU TRÚC ĐỊA CHẤT 51 CHƯƠNG IV. CẤU TRÚC ĐỊA CHẤT VÙNG SÔNG BA 52 IV.

Khái quát vị trí kiến tạo 52 53 IV. Đặc điểm các tổ hợp đá 54 2. Giai đoạn Tiền Cambri 54 59 2. Giai đoạn Paleozoi sớm - giữa (Caledon) 59 60 3 2.

Giai đoạn Paleozoi muộn - Mezozoi sớm (Indosini) 60 76 2. Giai đoạn Mesozoi giữa - muộn (Yến Sơn) 76 82 2. Giai đoạn Cenozoi (Hymalaya) 82 85 IV. Hoạt động đứt gãy 85 3.

Các đứt gãy cấp II 86 87 3. Các đứt gãy thứ cấp 87 4. Các cấu trúc vòng 87 88 IV. Phân vùng cấu trúc 88 4.

Đới cấu trúc Sông Côn 88 4. Đới cấu trúc Kon Chro 88 90 4. Đới cấu trúc Tây Nam sông Ba 90 IV. Lịch sử phát triển địa chất - kiến tạo 90 5.

Giai đoạn Tiền Cambri 90 91 5. Giai đoạn Paleozoi sớm - giữa 91 5. Giai đoạn Paleozoi muộn - Mezozoi sớm 91 92 5. Giai đoạn Mesozoi giữa - muộn 92 93 5.

Giai đoạn Cenozoi 93 Phần thứ ba SINH KHOÁNG VÀ DỰ BÁO 94 CHƯƠNG V. KIỂU QUẶNG HOÁ 95 V. Nguyên tắc, tiêu chuẩn phân chia kiểu quặng hoá 95 V. Các kiểu quặng hoá 95 2.

Các kiểu quặng hoá thành tạo trong giai đoạn Tiền Cambri 95 98 2. Các kiểu quặng hoá thành tạo trong giai đoạnPaleozoi sớm - giữa 98 2. Các kiểu quặng hoá thành tạo trong giai đoạn Paleozoi muộn - Mesozoi sớm 98 179 2. Các kiểu quặng hoá thành tạo trong giai đoạn Mesozoi giữa - muộn 179 188 2.

Các kiểu quặng hoá thành tạo trong giai đoạn Cenozoi 188 195 CHƯƠNG VI. PHÂN VÙNG SINH KHOÁNG VÀ DỰ BÁO 196 TRIỂN VỌNG KHOÁNG SẢN VÙNG SÔNG BA VI. Nguyên tắc thành lập bản đồ sinh khoáng 196 1. Nguyên tắc chung 196 1.

Cơ sở thành lập, nội dung bản đồ sinh khoáng 196 197 4 VI. Các yếu tố khống chế quặng hoá 197 198 2. Các yếu tố cấu trúc và phá huỷ kiến tạo 198 200 2. Yếu tố magma 200 209 2.

Yếu tố thạch địa tầng và đá biến đổi 209 212 VI. Quy luật phân bố khoáng sản 212 3. Giai đoạn sinh khoáng Tiền Cambri 212 3. Giai đoạn sinh khoáng Paleozoi sớm - giữa 212 213 3.

Giai đoạn sinh khoáng Paleozoi muộn - Mesozoi sớm 213 3. Giai đoạn sinh khoáng Mesozoi giữa - muộn 213 214 3. Giai đoạn Cenozoi 214 215 VI. Phân vùng sinh khoáng 215 4.

Nguyên tắc phân vùng sinh khoáng 215 216 4. Phân vùng sinh khoáng 216 224 VI. Phân vùng triển vọng 224 5. Tiêu chuẩn phân vùng 224 225 5.

Phân vùng triển vọng 225 233 CHƯƠNG VII. KINH TẾ 234 VII. Kinh phí được duyệt theo đề cương 234 VII. Tổ chức thực hiện 234 VII.

Kết quả thực hiện 234 263 VII. Đánh giá chung 263 264 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 265 266 TÀI LIỆU THAM KHẢO 267 274 CÁC BẢN VẼ KÈM THEO BÁO CÁO 275 CÁC PHỤ LỤC KÈM THEO BÁO CÁO (Đóng tập riêng) 275 DANH SÁCH TÀI LIỆU NGUYÊN THỦY NỘP Ở 276 277 VIỆN NGHIÊN CỨU ĐỊA CHẤT VÀ KHOÁNG SẢN 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 LỜI NÓI ĐẦU Diện tích vùng Sông Ba hiểu theo quan điểm địa lý - địa chất thuộc địa khối Kon Tum, phần lớn diện tích nghiên cứu nằm trên cao nguyên thuộc Tây Nguyên. Ranh giới phía nam là sông Ba chảy qua thị trấn Củng Sơn, gọi là sông Đà Rằng. Ranh giới phía bắc thuộc địa phận huyện Kon Plong (Kon Tum).

Ranh giới phía tây là thị tứ Đak Ruồng kéo xuống Ayun Pa (Krong Pa). Ranh giới phía đông từ Vĩnh Sơn kéo xuống địa phận các huyện: Vĩnh Thạnh, Tây Sơn và Vân Canh thuộc tỉnh Bình Định. Sông Ba bắt nguồn từ Kon Plong (Kon Tum). Như vậy, thực chất hệ thống sông Ba và các chi nhánh của nó nằm gần trọn vẹn trong diện tích nghiên cứu vùng Sông Ba.

Vùng Sông Ba đã được biết với khá nhiều loại hình khoáng sản, trong đó vàng được quan tâm nhiều nhất và một số khoáng sản không kim loại khác. Từ sau năm 1975 đến nay, các dạng công tác địa chất đã tiến hành ở miền Nam nói chung và Trung Trung Bộ nói riêng. Kết quả nổi bật của các công trình đó đã làm rõ được nhiều vấn đề về vị trí địa chất, đáng kể nhất là việc xác lập diện phân bố của các phức hệ đá biến chất, trong đó phức hệ gralunit Kan Nack được mô tả lần đầu tiên ở địa khối Kon Tum. Nhiều điểm quặng, điểm khoáng hóa đã lần lượt được đăng ký trên bản đồ khoáng sản.

Các nghiên cứu đã tiếp cận và sát thực hơn trong các mối liên quan giữa địa chất và khoáng sản. Văn bản giao nhiệm vụ theo Quyết định số 3457/QĐ-CNCL ngày 26/12/2002 của Bộ trưởng Bộ Công nghiệp và Quyết định số 1541/QĐ-BTNMT ngày 16/10/2003 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc phê duyệt đề án: "Nghiên cứu sinh khoáng và dự báo triển vọng khoáng sản vùng Sông Ba" cho Viện Nghiên cứu Địa chất và Khoáng sản với các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể như sau: - Nghiên cứu quy luật phân bố, làm rõ tiềm năng khoáng sản có trong vùng nghiên cứu; - Xác định các diện tích có triển vọng khoáng sản (vàng, đồng, sulphur đa kim, đá quý.) để tổ chức công tác tìm kiếm, đánh giá tiếp theo. Các mục tiêu, nhiệm vụ mặc dù không ghi trong Quyết định của Bộ, nhưng tập thể tác giả có thể hiểu, nghiên cứu sinh khoáng theo quan điểm kiến tạo mới. Tuy vậy, xem xét một cách khách quan, có thể nói rằng, các hiểu biết về cấu trúc - kiến tạo khu vực theo quan điểm mới, các vấn đề về địa sử, quy luật hình thành và tiềm năng, triển vọng khoáng sản, đặc biệt theo chiều sâu trong nghiên cứu sinh khoáng ở một diện tích cụ thể, nói chung chưa đáp ứng yêu cầu để có thể tìm ra được những mỏ khoáng sản mới.

Khó khăn lớn nhất của tập thể tác giả là phải kế thừa các tài liệu địa chất ở Nam Việt Nam theo quan điểm kiến tạo mới, cũng chỉ được nghiên cứu trong khoảng trên dưới hai mươi năm. Quan điểm của tập thể tác giả được áp dụng trong đề án này là kế thừa có chọn lọc các nghiên cứu đi trước, vận dụng chúng trong nghiên cứu ở một diện tích chỉ ở mức đới quặng, trong đó quan tâm đến các quá trình địa chất và sinh khoáng ở diện tích cụ thể như vùng Sông Ba. 33 Sau hơn hai năm thi công đề án, tập thể tác giả đã từng bước tiến hành khảo sát thực địa, thu thập các loại mẫu và các dạng tài liệu từ năm 1990 đến nay. Tiến hành xử lý, tổng hợp, xây dựng và thành lập các bản vẽ, viết báo cáo tổng kết đề án: “Nghiên cứu sinh khoáng và dự báo triển vọng khoáng sản vùng Sông Ba” với diện tích hơn 8.000 km2 nằm trong địa phận các tỉnh Bình Định, Phú Yên, Gia Lai và Kon Tum, giới hạn bởi toạ độ địa lý: ĐIỂM VĨ ĐỘ BẮC KINH ĐỘ ĐÔNG A 14°30′00″ 108°15′00″ B 14°30′00″ 108°40′00″ C 13°00′00″ 108°45′00″ D 13°00′00″ 109°15′00″ Được sự quan tâm của các chuyên viên các vụ chức năng Bộ Tài nguyên và Môi trường, sự lãnh đạo trực tiếp của ban Giám đốc, sự phối hợp của các phòng ban chức năng, các phòng chuyên môn của Viện Nghiên cứu Địa chất và Khoáng sản, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để đề án hoàn thành báo cáo đúng tiến độ.

Tham gia tổng kết, các thành viên được phân công như sau: 1. TS Nguyễn Quang Nương, chủ biên báo cáo, chịu trách nhiệm toàn bộ về nội dung khoa học và hình thức báo cáo. Trực tiếp viết: Mở đầu; Phần thứ nhất; Phần thứ hai; Phần thứ ba; Kết luận và đề nghị. Thành lập bản đồ sinh khoáng vùng Sông Ba, tỷ lệ 1: 200.000; Sơ đồ phân vùng sinh khoáng và dự báo triển vọng khoáng sản vùng Sông Ba, tỷ lệ 1: 200.000; Sơ đồ phân bố các kiểu quặng hoá vùng Kon ChRo - Đak Song, tỷ lệ 1: 50.000; Sơ đồ phân bố các kiểu quặng hoá vùng Sơn Phước - Sơn Nguyên, tỷ lệ 1: 50.

ThS Chu Văn Lam, số hoá bản đồ sinh khoáng vùng Sông Ba, các sơ đồ và bản vẽ minh hoạ; 3. TS Nguyễn Đình Lụng, cùng với KS Phùng Quang Đê viết chương kinh tế; 4. ThS Nguyễn Chiến Đông, tổng hợp và xử lý các số liệu trọng sa, địa hoá, địa vật lý và các số liệu phân tích; 5. KS Nguyễn Thị Hoàng Linh, vào máy tính các số liệu phân tích; 6.