Luận án: Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học & kỹ thuật trồng lan Đai Châu ở Miền Bắc Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ------------------------------- ĐINH THỊ DINH NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRỒNG, CHĂM SÓC HOA LAN ĐAI CHÂU (RHYNCHOSTYLIS GIGANTEA (LINDLEY) RIDLEY) Ở MIỀN BẮC VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Hà Nội - 2015 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ------------------------------- ĐINH THỊ DINH NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC VÀ CÁC BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRỒNG, CHĂM SÓC HOA LAN ĐAI CHÂU (RHYNCHOSTYLIS GIGANTEA (LINDLEY) RIDLEY) Ở MIỀN BẮC VIỆT NAM Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 62.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. TS Đặng Văn Đông 2.TSKH Trần Duy Quý Hà Nội - 2015 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi với sự chỉ bảo của các thầy hƣớng dẫn và sự giúp đỡ của tập thể cán bộ nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, cây cảnh - Viện Nghiên cứu Rau quả. Các số liệu và kết quả nêu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những số liệu trong luận án này.

Hà Nội, ngày 15 tháng 7 năm 2015 Tác giả Đinh Thị Dinh ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành bản luận án này, tôi đã nhận đƣợc sự giúp đỡ về nhiều mặt của các cấp lãnh đạo, các tập thể và cá nhân. Trƣớc hết tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và kính trọng tới hai thầy hƣớng dẫn là TS Đặng Văn Đông và GS.TSKH Trần Duy Quý đã tận tình chỉ bảo, hƣớng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Đề tài luận án đƣợc thực hiện tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, cây cảnh - Viện Nghiên cứu Rau quả. Tại đây, tôi đã nhận đƣợc sự giúp đỡ của Ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu Rau quả, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa cây cảnh, đã tạo điều kiện về thời gian, kinh phí và cơ sở vật chất, vật tƣ trong suốt quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu.

Tôi xin chân thành cảm ơn những sự giúp đỡ quý báu đó. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới tập thể các cán bộ công nhân viên Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa cây cảnh đã phối hợp, tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô giáo trong Bộ môn Thực vật - Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện và hƣớng dẫn tôi thực hiện các thí nghiệm về giải phẫu cây trồng. Tôi xin cảm ơn các cán bộ và thành viên HTX.

Hoa Xuân Quan (Văn Giang, Hƣng Yên), HTX. Hoa Trƣờng Xuân (xã La Phù, Hoài Đức, Hà Nội), HTX. Hoa Mộc Châu (Mộc Châu, Sơn La), Trung tâm Cây Ôn Đới (Thị trấn Sa Pa, Lào Cai) đã phối hợp và tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới lãnh đạo Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, tập thể các cán bộ và các thầy cô trong Ban Đào tạo Sau đại học, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam đã tạo môi trƣờng học tập tốt, tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án.

Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới gia đình, ngƣời thân và toàn thể bạn bè, đồng nghiệp đã cổ vũ, động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Hà Nội, ngày 15 tháng 7 năm 2015 Tác giả Đinh Thị Dinh iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT.

vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC CÁC HÌNH. ix MỞ ĐẦU .1 Tính cấp thiết của đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu.3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn .1 Ý nghĩa khoa học .2 Ý nghĩa thực tiễn .4 Tính mới của đề tài.5 Phạm vi nghiên cứu. TỔNG QUAN TÀI LIỆU .1 Giới thiệu chung về hoa lan Đai Châu (Rhynchostylis gigantea (Lindley) Ridley) .1 Vị trí phân loại, phân bố và giá trị kinh tế của lan Đai Châu.2 Đặc điểm thực vật học của lan Đai Châu .3 Yêu cầu điều kiện ngoại cảnh của lan Đai Châu.2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa lan Đai Châu trên thế giới và ở Việt Nam .1 Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa lan Đai Châu trên thế giới .2 Tình hình sản xuất và tiêu thụ hoa lan Đai Châu ở Việt Nam .3 Kết quả điều tra về thực trạng sản xuất lan Đai Châu ở Việt Nam .3 Tình hình nghiên cứu hoa lan Đai Châu trên thế giới và ở Việt Nam .1 Tình hình nghiên cứu hoa lan Đai Châu trên thế giới .2 Tình hình nghiên cứu về hoa lan Đai Châu ở Việt Nam.

VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Vật liệu nghiên cứu .4 Chất kích thích sinh trƣởng .5 Thuốc bảo vệ thực vật .6 Các dụng cụ sử dụng .2 Nội dung nghiên cứu .1 Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của hoa lan Đai Châu .2 Nghiên cứu ảnh hƣởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trƣởng của cây giai đoạn vƣờn ƣơm .3 Nghiên cứu ảnh hƣởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trƣởng, phát triển của cây trên vƣờn sản xuất.3 Phƣơng pháp nghiên cứu.1 Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học .2 Nghiên cứu ảnh hƣởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trƣởng của cây giai đoạn vƣờn ƣơm .3 Phƣơng pháp nghiên cứu ảnh hƣởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trƣởng, phát triển của cây trên vƣờn sản xuất .4 Phƣơng pháp bố trí thí nghiệm .5 Các chỉ tiêu theo dõi và phƣơng pháp xác định .6 Điều kiện thí nghiệm (yếu tố phí thí nghiệm) .7 Địa điểm và thời gian nghiên cứu .8 Phƣơng pháp xử lý số liệu .65 CHƢƠNG III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .1 Đặc điểm nông sinh học của một số giống lan Đai Châu .1 Đánh giá khả năng sinh trƣởng, phát triển của một số giống lan Đai Châu tại Gia Lâm - Hà Nội .2 Đặc điểm hình thái và giải phẫu cơ quan sinh dƣỡng của một số giống lan Đai Châu .3 Tƣơng quan giữa khả năng sinh trƣởng lá, rễ với một số chỉ tiêu về hoa của giống lan Đai Châu Trắng Đốm Tím .4 Đặc điểm sinh trƣởng và ra hoa của giống lan Đai Châu Trắng Đốm Tím ở một số vùng sinh thái .2 Ảnh hƣởng của một số biện pháp kỹ thuật đến khả năng sinh trƣởng, của cây giai đoạn vƣờn ƣơm. Ảnh hƣởng của giá thể trồng và số lần tƣới nƣớc đến sinh trƣởng của cây giai đoạn vƣờn ƣơm .2 Ảnh hƣởng của phân bón và số lần bón đến sinh trƣởng của cây giai đoạn vƣờn ƣơm. Ảnh hƣởng của một số biện pháp kỹ thuật đến khả năng sinh trƣởng và ra hoa của cây trên vƣờn sản xuất .1 Ảnh hƣởng của thời điểm trồng đến sinh trƣởng, phát triển của cây.2 Ảnh hƣởng của chất lƣợng nƣớc tƣới đến sinh trƣởng, phát triển của cây .3 Ảnh hƣởng của giá thể trồng và số lần tƣới nƣớc đến sinh trƣởng, phát triển của cây .4 Ảnh hƣởng của phân bón đến sinh trƣởng, phát triển của cây .5 Ảnh hƣởng của nồng độ phun GA3 đến sinh trƣởng và ra hoa của giống lan Đai Châu Trắng Đốm Tím .6 Ảnh hƣởng của các công thức che sáng đến sinh trƣởng, phát triển của cây 116 3.7 Ảnh hƣởng của xử lý tăng nhiệt trong mùa đông đến sinh trƣởng, phát triển của cây .8 Ảnh hƣởng của một số thuốc sinh học đến sự phát sinh, phát triển của sâu, bệnh chính hại lan Đai Châu .121 TÀI LIỆU THAM KHẢO .129 PHỤ LỤC: MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA.137 vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT Association of Southeast Asian Nation (Hiệp hội các Quốc gia ASEAN Đông Nam Á) BNN Bộ Nông nghiệp BVTV Bảo vệ thực vật CT Công thức ĐC Đối chứng ĐK Đƣờng kính EC Độ dẫn điện (đơn vị tính là decisiemens/mét (dS/m) GA3 Gibberellic acid GT Giá thể HTX Hợp tác xã IAA Axit indole - 3 - acetic KK Khí khổng KT Kích thƣớc MS Murashige và Skoog NDM New Dogashima PCR Polymerase Chain Reaction (Phản ứng chuỗi khuếch đại gen) PLBs Protocorm PTNT Phát triển Nông thôn QCVN Quy chuẩn Việt Nam RAPD Random Amplified Polymorphic DNA RCB Khối ngẫu nhiên đầy đủ Tb Trung bình TB Tế bào TG Thời gian TNHH Trách nhiệm hữu hạn TP Thành phố TT Trung tâm T-ZR Trans-Zeatin Riboside vii DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Tỷ lệ sống và thời gian hồi xanh của các giống. Động thái tăng trƣởng lá của các giống lan Đai Châu. Động thái tăng trƣởng chiều cao và đƣờng kính thân cây. Mức độ gây hại của sâu, bệnh trên các giống hoa lan Đai Châu.

Tỷ lệ ra hoa và chất lƣợng hoa của các giống lan Đai Châu. Thời gian phát triển hoa của các giống lan Đai Châu. Đặc điểm giải phẫu rễ của các giống. Đặc điểm kích thƣớc, màu sắc thân của các giống.

Cấu tạo giải phẫu thân của các giống. Đặc điểm hình thái lá của các giống nghiên cứu. Số lƣợng và kích thƣớc khí khổng ở mặt trên lá của các giống lan Đai Châu. Số lƣợng và kích thƣớc khí khổng ở mặt dƣới lá của các giống lan Đai Châu 83 Bảng 3.

Đặc điểm ngồng hoa và hoa của các giống lan Đai Châu. Kích thƣớc và màu sắc cánh môi, cánh đài, cánh tràng của các giống lan Đai Châu. Hệ số tƣơng quan giữa lá, rễ với hoa của giống Châu Trắng Đốm Tím 89 Bảng 3. Đặc điểm sinh trƣởng của giống Trắng Đốm Tím ở một số vùng sinh thái.

Thời gian ra hoa và chất lƣợng hoa ở một số vùng sinh thái. Ảnh hƣởng của giá thể trồng và số lần tƣới nƣớc đến sinh trƣởng của cây giai đoạn vƣờn ƣơm. Ảnh hƣởng của phân bón và số lần bón đến sinh trƣởng của cây giai đoạn vƣờn ƣơm. Ảnh hƣởng của thời điểm trồng đến chất lƣợng hoa.

Ảnh hƣởng của chất lƣợng nƣớc tƣới đến sinh trƣởng của cây. Ảnh hƣởng của chất lƣợng nƣớc tƣới đến chất lƣợng hoa. Ảnh hƣởng của giá thể trồng và số lần tƣới nƣớc đến sinh trƣởng của cây trên vƣờn sản xuất. Ảnh hƣởng của giá thể trồng và số lần tƣới đến khả năng ra hoa và chất lƣợng hoa.

Ảnh hƣởng của phân bón và số lần bón đến sinh trƣởng của cây108 Bảng 3. Ảnh hƣởng của phân bón đến chất lƣợng hoa .