Nghiên cứu hệ thống quản lý tri thức nâng cao lợi thế cạnh tranh cho DNVVN tại Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------

------ VŨ XUÂVŨ XUÂN NAMN NAM NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG QUẢN LÝ TRI THỨC DOANH NGHIỆP TRONG VIỆC NÂNG CAO LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ Ở VIỆT NAM Chuyên ngành : Hệ thống thông tin quản lý Mã số : 62340405 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: TS. TRƯƠNG VĂN TÚ TS. TÔN QUỐC BÌNH HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Xác nhận của người hướng dẫn khoa học Nghiên cứu sinh LỜI CẢM ƠN Tác giả xin trân trọng-cảm ơn tập thể Lãnh đạo-và các thầy cô giáo, cán bộ Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cùng các thầy cô Khoa Tin học Kinh tế và Viện Đào tạo Sau Đại học, đặc biệt tác giả xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS. Trương Văn Tú và TS. Tôn Quốc Bình đã nhiệt tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ để tác giả hoàn thành luận án này. Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tập thể lãnh đạo, cán bộ nhân viên, các chuyên gia của các doanh nghiệp được khảo sát dữ liệu đã tham gia trả lời phỏng vấn, trả lời phiếu điều tra, cung cấp thông tin bổ ích cũng như tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình thử nghiệm hệ thống để tác giả hoàn thành bản luận án này.

Tác giả xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình và người thân, các cộng sự, đồng nghiệp, bạn bè, đã hết sức ủng hộ, tạo điều kiện và thường xuyên động viên, khích lệ tác giả trong quá trình-học tập và nghiên cứu để tác giả hoàn thành luận án Tiến sĩ này. Xin trân trọng cảm ơn! MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG, HÌNH LỜI MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1 QUẢN LÝ TRI THỨC VỚI VẤN ĐỀ TẠO DỰNG LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI VIỆT NAM. Doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam.

Lợi thế cạnh tranh. Khái quát về lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Các năng lực trong doanh nghiệp ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh. Quản lý tri thức trong doanh nghiệp.

Khái niệm tri thức. Phân loại tri thức. Tri thức doanh nghiệp. Quản lý tri thức trong doanh nghiệp.

Vai trò của quản lý tri thức trong tạo dựng lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. 33 CHƯƠNG 2 HỆ THỐNG QUẢN LÝ TRI THỨC TRONG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI VIỆT NAM. Các trường phái nghiên cứu và thực trạng hệ thống quản lý tri thức trong DNVVN tại Việt Nam. Các trường phái nghiên cứu về Hệ thống quản lý tri thức.

Hệ thống quản lý tri thức trong doanh nghiệp vừa và nhỏ. Cấp độ phát triển của hệ thống quản lý tri thức trong DNVVN Việt Nam. Các nhân tố ảnh hưởng tới hệ thống quản lýtri thức trong DNVVN tại Việt Nam. Mô hình nghiên cứu về hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp.

Kiểm định các thang đo cho các biến bằng hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha. Phân tích nhân tố khám phá EFA. Phân tích nhân tố khẳng định. Kiểm định mô hình nghiên cứu.

73 CHƯƠNG 3 THIẾT KẾ KIẾN TRÚC TỔNG THỂ CHO HỆ THỐNG QUẢN LÝ TRI THỨC TẠO LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ Ở VIỆT NAM. Phương pháp thiết kế kiến trúc tổng thể. Xây dựng kiến trúc tổng thể cho Hệ thống quản lý tri thức. Các thành phần chủ yếu của kiến trúc hệ thống.

Quy trình nghiệp vụ của hệ thống quản lý tri thức doanhnghiệp. Kiến trúc nghiệp vụ. Kiến trúc dữ liệu. Kiến trúc ứng dụng.

Kiến trúc công nghệ thông tin tổng thể. Kiến trúc công nghệ thông tin chi tiết. Thực nghiệm xây dựng hệ thống quản lý tri thức dựa trên nền ERP. 92 CHƯƠNG 4 MÔ HÌNH HỆ THỐNG QUẢN LÝ TRI THỨC TẠO LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ Ở VIỆT NAM.

Thiết kế nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Kết quả kiểm định mô hình.

Đánh giá độ tin cậy của các thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha. Phân tích nhân tố khám phá. Phân tích nhân tố khẳng định. Kiểm định độ phù hợp của mô hình và giá trị phân biệt.

115 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ118 TÀI LIỆU THAM KHẢO .Error! Bookmark not defined. DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT STT KÝ HIỆU DIỄN GIẢI 1. BA Môi trường chuyển đổi tri thức 2. CA Competive Advantage 3.

CNTT Công nghệ thông tin 4. DNVVN Doanh nghiệp vừa và nhỏ 5. EA Enterprise Architect 6. HTQLTT Hệ thống quản lý tri thức 7.

HTTT Hệ thống thông tin 8. HTTTQL Hệ thống thông tin quản lý 9. IS Information system 10. KC Culture Company 11.

KM Knowledge management 12. KMP Knowledge management process 13. KMS Knowledge management system 14. LTCT Lợi thế cạnh tranh 15.

NLCT Năng lực cạnh tranh 16. OI Organization Intrustment 17. OL Organization Learning 18. QLTT Quản lý tri thức 19.

SECI Quy trình chuyển đổi tri thức 20. SL Strategy leader 21. TAM Mô hình chấp nhận công nghệ 22. TPB Lý thuyết hành vi hoạchđịnh 24.

TRA Thuyết hành động hợp lý 25. TTF Mô hình phù hợp nhiệm vụ - công nghệ DANH MỤC BẢNG, HÌNH Bảng: Bảng 1. Tiêu chí doanhnghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam. Phân loại tri thức ẩn và tri thức hiện.

Cấp độ phát triển của Hệ thống quản lý tri thức trong doanh nghiệp. Mô tả mẫu khảo sát. Cronbach’sAlpha các thang đo của biến Hệ thống quản lý tri thức. Cronbach’sAlpha thang đo của biến Quy trình quản lý tri thức.

Cronbach’sAlpha của các biến thang đo Chiến lược lãnh đạo. Cronbach’sAlpha của các biến thang đo Cơ cấu tổ chức. Cronbach’sAlpha của các biến thang đo Cơ sở hạ tầng công nghệ. Cronbach’sAlpha của các biến thang đo Tổ chức học tập.

Cronbach’sAlpha của các biến thang đo Văn hóa tổ chức. Các thang đo độc lập được dùng trong phân tích nhân tố (EFA). Kiểm định KMO và Bartlett’s đối với biến độc lập. Bảng tổng phương sai được giải thích.

Ma trận xoay các biến độc lập (EFA). Các thang đo phụ thuộc được sử dụng trong phân tích nhân tố EFA. Kiểm định KMO và Bartlett’s đối với biến phụ thuộc. Bảng tổng phương sai được giải thích.

Ma trận xoay các thang đo phụ thuộc (EFA). Ma trận xoay các thang đo độc lập (CFA). Hiệp phương sai của mô hình nghiên cứu chưa chuẩn hóa. Hiệp phương sai của mô hình nghiên cứu chuẩn hóa.

Kết quả ước lượng tham số và kiểm định giả thuyết mô hình nghiên cứu. So sánh các phương pháp xây dựng khung kiến trúc tổng thể. So sánh vòng đời phát triển hệ thống. Mô tả đối tượng khảo sát dữ liệu.

Hệ số Cronbach’sAlpha với thang đo của biến Hệ thống quản lý tri thức 104 Bảng 4. Hệ số Cronbach’sAlpha với thang đo của biến Quá trình ra quyết định. Hệ số Cronbach’sAlpha các thang đo của biến Năng lực đổi mới. Hệ số Cronbach’sAlpha các thang đo của biến Khả năng học tập.

Hệ số Cronbach’sAlpha các thang đo của biến Lợi thế cạnh tranh. Hệ số Cronbach Alpha của các biến. Hệ số KMO. Tổng hợp phương sai trích .10: Ma trận thành phần .11: Ma trận xoay các thang đo độc lập (CFA).

Kết quả ước lượng tham số và kiểm định giả thuyết mô hình nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu. Cơ cấu các doanh nghiệp phân theo quy mô vốn. Cơ cấu các doanh nghiệp phân theo số lượng lao động.

Mô hình năm lực lượng cạnh tranh. Các vấn đề liên quan tới quản lý tri thức. Mô hình quy trình chuyển đổi tri thức của Nonaka .1: Mô hình năm giai đoạn của quá trình khuếch tán. Mô hình TRA.

Mô hình TAM. Mô hình TPB. Mô hình thành công. Sơ đồ tỷ trọng cấp độ phát triển hệ thống quản lý tri thức trong các DNVVN ở Việt Nam.

Mô hình KMS. Mô hình nghiên cứu khi chưa chuẩn hóa. Mô hình nghiên cứu đã chuẩn hóa. Lịch sử ra đời các Khung kiến trúc.

Sơ đồ quy trình nghiệp vụ của hệ thống quản lý trithức doanh nghiệp. Đặc tả chi tiết quy trình nghiệp vụ của hệ thống quảnlý tri thức doanhnghiệp. Khung kiến trúc nghiệp vụ của hệ thống quản lý tri thức doanh nghiệp. Kiến trúc dữ liệu.

Kiến trúc lớp ứng dụng. Phân hệ kiến trúc ứng dụng. Kiến trúc công nghệ thông tin tổng thể. Kiến trúc công nghệ thông tin chi tiết.

Giao diện chính của hệ thống. Các Mô đun hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh. Mô đun Chia sẻ tri thức trong doanh nghiệp. Mô hình KMS tới CA.

Kết quả CFA của các biến Lợi thế cạnh tranh. Mô hình ảnh hưởng KMS tới CA. 112 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Giới thiệu về luận án Luận án tập trung nghiên cứu về hệ thống quản lý tri thức với vai trò kiến tạo lợi thế cạnh tranh cho DNVVN ở Việt Nam.

Để giải quyết vấn đề này, tác giả đã tiến hành nghiên cứu từng bước, từng nội dung chi tiết về các vấn đề liên quan. Đầu tiên, tác giả nghiên cứu về quản lý tri thức trong DNVVN, xác định vai trò của quản lý tri thức với vấn đề tạo dựng lợi thế cạnh tranh. Tiếp theo, luận án trình bày về tổng quan hệ thống quản lý tri thức, xác định các cấp độ phát triển và mô hình hệ thống quản lý tri thức trong DNVVNtại Việt Nam. Về khía cạnh công nghệ thông tin, tác giả xây dựng kiến trúc tổng thể cho hệ thống quản lý tri thức để giúp các nhà quản lý cũng như lập trình viên có cái nhìn từ tổng quan đến chi tiết về chức năng, hoạt động của hệ thống.

Phần cuối cùng của luận án, tác giả đề xuất và kiểm định mô hình ảnh hưởng của hệ thống quản lý tri thức tới lợi thế cạnh tranh trong DNVVN tại Việt Nam. Lý do lựa chọn đề tài Trong thời đại ngày nay, cùng với tầm quan trọng và sự phát triển của doanh nghiệp, tri thức ngày càng trở nên quan trọng cho sự phát triển bền vững của một doanh nghiệp cũng như của một quốc gia.