Nghiên cứu sự đồng biến động giá cổ phiếu của các công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- PHAN TRỌNG NGHĨA NGHIÊN CỨU SỰ ĐỒNG BIẾN ĐỘNG GIÁ CỔ PHIẾU CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN --------------------------------- PHAN TRỌNG NGHĨA NGHIÊN CỨU SỰ ĐỒNG BIẾN ĐỘNG GIÁ CỔ PHIẾU CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG Mã số: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN THỊ MINH HUỆ 2. ĐẶNG TÙNG LÂM HÀ NỘI - 2019 i LỜI CAM KẾT Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật.

Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Người hướng dẫn khoa học Tác giả luận án PGS. Nguyễn Thị Minh Huệ Phan Trọng Nghĩa ii LỜI CÁM ƠN Luận án là kết quả của sự nổ lực cố gắng và nghiên cứu nghiêm túc của tác giả. Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án, tác giả đã nhận được sự khích lệ của thầy cô, gia đình, đồng nghiệp và bạn bè. Đầu tiên, tác giả xin gửi lời cám ơn chân thành và sâu sắc tới cô giáo hướng dẫn PGS.TS Nguyễn Thị Minh Huệ và thầy giáo hướng dẫn TS.

Đặng Tùng Lâm, đã giúp tác giả những qui chuẩn về nội dung, kiến thức, phương pháp nghiên cứu khoa học và cả sự động viên để tác giả hoàn thành nghiên cứu này. Tác giả xin gửi lời cám ơn chân thành các thầy, các cô Viện Ngân hàng-Tài chính, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã luôn quan tâm, chia sẻ và cung cấp các kiến thức chuyên môn trong quá trình học tập và nghiên cứu tại Trường. Tác giả cũng xin gửi lời cám ơn chân thành đến các cán bộ Viện Đào tạo Sau đại học, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã động viên, hỗ trợ và hướng dẫn tận tình cho nghiên cứu sinh hoàn thành nghiên cứu. Tác giả xin chân thành cám ơn PGS.TS Hà Thanh Việt đã động viên và có những định hướng ban đầu cho tác giả khi học nghiên cứu sinh.

Qua đây tác giả xin chân thành cám ơn các thầy, các cô và các đồng nghiệp tại Khoa Tài chính ngân hàng & Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Quy Nhơn đã luôn động viên và hỗ trợ công việc cho tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu. Lời cuối cùng, nhưng cũng rất ý nghĩa với tác giả. Tác giả xin được gửi lời cám ơn sâu sắc tới vợ và con gái, cùng ba mẹ và các thành viên trong gia đình đã luôn giúp đỡ, động viên, chia sẻ và tạo điều kiện tốt nhất để tác giả có thể tập trung học tập, nghiên cứu trong khoảng thời gian dài. Tác giả xin chân thành cám ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận án Phan Trọng Nghĩa iii MỤC LỤC LỜI CAM KẾT.

ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT .vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ. viii CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGHIÊN CỨU .1 Giới thiệu luận án .2 Lý do lựa chọn đề tài .3 Mục tiêu nghiên cứu.4 Câu hỏi nghiên cứu .5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .1 Đối tượng nghiên cứu .2 Phạm vi nghiên cứu .6 Cách tiếp cậnvà phương pháp nghiên cứu .1 Cách tiếp cận .2 Phương pháp nghiên cứu .7 Những đóng góp mới của luận án.

10 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 13 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỒNG BIẾN ĐỘNG GIÁ CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN .1 Tổng quan nghiên cứu về đồng biến động giá cổ phiếu trên TTCK .1 Các nghiên cứu ở nước ngoài .2 Các nghiên cứu về đồng biến động giá cổ phiếu tại Việt Nam .2 Cơ sở lý luận về đồng biến động giá cổ phiếu trên TTCK .1 Đồng biến động giá cổ phiếu trên TTCK .2 Đo lường mức độ đồng biến động giá cổ phiếu trên TTCK .3 Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ đồng biến động giá cổ phiếu trên TTCK .3 Phân tích khoảng trống nghiên cứu về đồng biến động giá cổ phiếu trên TTCK Việt Nam. 50 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 53 iv CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG GIẢ THUYẾT KHOA HỌC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Phương pháp nghiên cứu.1 Khung phân tích nghiên cứu .2 Dữ liệu nghiên cứu .3 Phương pháp nghiên cứu .2 Xây dựng giả thuyết khoa học .1 Giả thuyết về mối quan hệ giữa nhân tố cấu trúc sở hữu và đồng biến động giá cổ phiếu.2 Giả thuyết về mối quan hệ giữa nhân tố đặc thù của công ty và đồng biến động giá cổ phiếu .3 Mô hình nghiên cứu và các biến nghiên cứu trong mô hình .1 Mô hình nghiên cứu .2 Các biến nghiên cứu trong mô hình.

68 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 73 CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG VỀ ĐỒNG BIẾN ĐỘNG GIÁ CỔ PHIẾU VÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CẤU TRÚC SỞ HỮU VÀ ĐỒNG BIẾN ĐỘNG GIÁ CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM .1 Thực trạng chung về Thị trường chứng khoán Việt Nam .2 Thực trạng về đồng biến động giá cổ phiếu trên TTCK Việt Nam .3 Kết quả nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và đồng biến động giá cổ phiếu trên TTCK Việt Nam .1 Thống kê mô tả các biến nghiên cứu .2 Ma trận hệ số tương quan giữa các biến .3 Mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và đồng biến động giá cổ phiếu .4 Mối quan hệ giữa nhân tố đặc thù của công ty và đồng biến động giá cổ phiếu. 114 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .117 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.1 Kết luận về các mối quan hệ mang tính bản chất từ kết quả nghiên cứu thực nghiệm .2 Một số đề xuất từ kết quả nghiên cứu nhằm hạn chế sự đồng biến động giá cổ phiếu trên TTCK Việt Nam.1 Đề xuất liên quan đến cấu trúc sở hữu của các công ty niêm yết .2 Đề xuất từ kết quả nghiên cứu các biến kiểm soát thuộc đặc thù của công ty .3 Một số khuyến nghị .1 Khuyến nghị đối với cơ quan quản lý thị trường .2 Khuyến nghị đối với công ty niêm yết .3 Khuyến nghị đối với các nhà đầu tư .4 Hướng nghiên cứu tiếp theo. 131 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 .134 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.135 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .136 DANH MỤC PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT STT Viết tắt Nội dung 1.

CĐL Cổ đông lớn 2. CĐN Cổ đông nhỏ 3. CTNY Công ty niêm yết 4. CTSH Cấu trúc sở hữu 5.

DN Doanh nghiệp 6. EMH Giả thuyết thị trường hiệu quả 7. FEM Mô hình hồi qui ảnh hưởng cố định 8. GDP Tổng sản phẩm quốc nội 9.

HNX Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội 10. HOSE Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh 11. LEV Hệ số đòn bẩy 12. MB Giá trị thị trường trên giá trị sổ sách 13.

MV Qui mô công ty 14. NĐTNN Nhà đầu tư nước ngoài 16. NĐTTN Nhà đầu tư trong nước 17. OLS Mô hình hồi qui bình phương nhỏ nhất 18.

Ret12 Tỷ suất lợi tức năm của cổ phiếu 19. ROA Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản 20. SHNN Sở hữu nhà nước 21. StdRet Tính bất ổn định của lợi tức cổ phiếu 22.

SYNCH Đồng biến động giá cổ phiếu 23. TPCP Trái phiếu chính phủ 24. TTCK Thị trường chứng khoán 25. Turnover Giao dịch cổ phiếu 26.

UBCKNN Uỷ ban chứng khoán nhà nước vii DANH MỤC BẢNG Bảng 4.1: Giá trị vốn hóa toàn thị trường.2: Số lượng doanh nghiệp niêm yết, đăng ký giao dịch .3: Khối lượng chứng khoán niêm yết, đăng ký giao dịch .4: Giá trị cao nhất và thấp nhất trong năm của chỉ số VN-Index trong giai đoạn 2007-2017 .5: Thống kê mô tả đồng biến động giá cổ phiếu .6: Đồng biến động giá cổ phiếu phân loại theo Sở giao dịch .7: Đồng biến động giá cổ phiếu theo năm nghiên cứu của các công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam trong giai đoạn 2007-2017 .8: Thống kê mô tả các biến nghiên cứu trong mô hình .9: Ma trận hệ số tương quan .10: Sở hữu nhà nước và đồng biến động giá cổ phiếu (đo lường  ) .11: Sở hữu nhà nước và đồng biến động giá cổ phiếu (đo lường β) .12: Sở hữu Nhà nước và đồng biến động giá cổ phiếu theo sở giao dịch.13: Sở hữu cổ đông lớn và đồng biến động giá cổ phiếu (đo lường  ) kiểm soát ảnh hưởng biến cổ đông nhỏ .14: Sở hữu cổ đông lớn và đồng biến động giá cổ phiếu (đo lường β)kiểm soát ảnh hưởng biến cổ đông nhỏ .15: Sở hữu cổ đông lớn và đồng biến động giá cổ phiếu (đo lường  ) kiểm soát ảnh hưởng biến sở hữu nước ngoài .16: Sở hữu cổ đông lớn và đồng biến động giá cổ phiếu (đo lường β) kiểm soát ảnh hưởng biến sở hữu nước ngoài .17: Sở hữu cổ đông lớn và đồng biến động giá cổ phiếu (đo lường β) kiểm soát ảnh hưởng biến sở hữu nhà nước .18: Sở hữu cổ đông lớn và đồng biến động giá cổ phiếu theo sở giao dịch .19: Sở hữu nhà đầu tư nước ngoài và SYNCH (đo lường  ) .20: Sở hữu nhà đầu tư nước ngoài và SYNCH (đo lường β) .21: Sở hữu NĐTNN và đồng biến động giá cổ phiếu theo sở giao dịch .22: Mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và đồng biến động giá cổ phiếu loại bỏ ảnh hưởng của thời kỳ khủng hoảng kinh tế năm 2008.23: Mối quan hệ phi tuyến tính giữa sở hữu cổ đông lớn và SYNCH .24: Tổng hợp hệ số ước lượng ảnh hưởng của các biến kiểm soát đối với biến đồng biến động giá cổ phiếu .1: Tóm tắt kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của các biến kiểm soát đến đồng biến động giá cổ phiếu .122 viii DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1: Khung nghiên cứu .1: Qui trình nghiên cứu .2: Mô hình nghiên cứu .1: Giá trị cao nhất và thấp nhất của chỉ số VN-Index trong năm từ 2007-2017. 78 1 CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Giới thiệu luận án Luận án nghiên cứu về sự đồng biến động giá cổ phiếu của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong khoảng thời gian từ 2007-2017.