Nghiên cứu chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ tại tỉnh Bắc Ninh - Đề tài luận án

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ---o0o--- BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ (NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP CỦA TỈNH BẮC NINH) Nghiên cứu sinh : Nguyễn Văn Hiền Chuyên ngành : Quản lý kinh tế (Khoa học quản lý) Mã số : 62340410 Giáo viên hướng dẫn 1 : PGS. Ts Hoàng Văn Hoan Giáo viên hướng dẫn 2 : TS. Bùi Thị hồng Việt Hà Nội - 2019 MỤC LỤC NỘI DUNG.1 PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN. 1 CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ.

Khái niệm công nghiệp hỗ trợ. Khái niệm công nghiệp hỗ trợ. Các khái niệm liên quan đến công nghiệp hỗ trợ:. Vai trò của công nghiệp hỗ trợ.

Phát triển công nghiệp hỗ trợ.14 CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ VÀ CÁC CHỈ TIÊU ĐO LƯỜNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ. Phân loại công nghiệp hỗ trợ. Phân loại theo ngành nghề sản xuất ra sản phẩm cuối cùng. Phân loại theo ngành/công nghệ sản xuất linh kiện.

Đặc điểm của ngành công nghiệp hỗ trợ. Các tiêu chí đánh giá sự phát triển công nghiệp hỗ trợ.22 CHƯƠNG 3: CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ. Khái niệm chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ. Nội dung chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Chính sách khuyến khích đầu tư phát triển công nghiệp hỗ trợ. Chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chính sách phát triển khoa học công nghệ. Chính sách cải thiện môi trường kinh doanh, xây dựng pháp luật.

Chính sách phát triển nguồn nhân lực. Tiêu chí đánh giá chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ. Tính hiệu quả và kinh tế của chính sách. Tính hiệu lực của chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Tính phù hợp của chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ. Tính tác động, ảnh hưởng. Tính khả thi của chính sách. Mô hình nghiên cứu dự kiến.34 PHẦN 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH.

Giới thiệu khái quát về tỉnh Bắc Ninh và quá trình hình thành phát triển công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn tỉnh. Giới thiệu tỉnh Bắc Ninh và bối cảnh nghiên cứu. Sơ lược về quá trình hình thành và phát triển CNHT Bắc Ninh. Các chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ của nhà nước và của tỉnh.

Các chính sách của Nhà nước. Các chính sách phát triển ngành CNHT tỉnh Bắc Ninh. Đánh giá chung về phát triển công nghiệp hỗ trợ tỉnh Bắc Ninh. Những kết quả đạt được.2 Những hạn chế và nguyên nhân.

53 DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG BIỂU Hình 1.1: Quan hệ giữa công nghiệp chính và công nghiệp hỗ trợ.1: Một số đặc điểm các nhà cung cấp linh kiện ô tô tại Nhật Bản.1: Số lượng DN CNHT phân theo nhóm ngành và theo loại hình doanh nghiệp của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2010-2018.1: Biến động số lượng doanh nghiệp ngành CNHT của Bắc Ninh giai đoạn 2010 -2018.2: Cơ cấu số lượng DN CNHT phân theo nhóm ngành của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2010-2018.3: Giá trị tăng thêm (theo giá so sánh 2010) ngành CNHT Bắc Ninh giai đoạn 2010-2018.2: Tình hình xuất khẩu trong ngành công nghiệp hỗ trợ của tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2017-2018.4: Hiệu suất sử dụng vốn của ngành CNHT tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2010- 2018.5: Năng suất lao động (khả năng nguồn lực) của ngành CNHT tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2010-2018.6: Thu nhập bình quân người lao động trong ngành CNHT Bắc Ninh giai đoạn 2010-2018.45 ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN Phần mở đầu 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu 2. Mục tiêu nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu 4.

Phạm vi nghiên cứu 5. Phương pháp nghiên cứu CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu nước ngoài 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước 1.

Khoảng trống nghiên cứu Tiểu kết chương 1 CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ VÀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ 2. Những vấn đề lý luận cơ bản về công nghiệp hỗ trợ, phát triển công nghiệp hỗ trợ 2. Khái niệm về công nghiệp hỗ trợ và phát triển công nghiệp hỗ trợ 2. Vai trò của công nghiệp hỗ trợ đối với phát triển nền kinh tế 2.

Phân loại công nghiệp hỗ trợ 2. Đặc điểm của công nghiệp hỗ trợ 2. Các tiêu chí đánh giá phát triển công nghiệp hỗ trợ 2. Chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ 2.

Khái niệm chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ 2. Nội dung chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ 2. Các tiêu chí đánh giá chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ 2. Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ 2.

Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển công nghiệp hỗ trợ 2. Bài học kinh nghiệm về sử dụng chính sách nhằm phát triển công nghiệp hỗ trợ Tiểu kết chương 2 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH 3. Tổng quan về tỉnh Bắc Ninh 3. Chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ 3.

Chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ của quốc gia 3. Chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ của tỉnh Bắc Ninh 3. Thực trạng phát triển công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 3. Kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế Tiểu kết chương 3 CHƯƠNG 4: NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC NHÂN TỐ ĐẾN PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH 4.

Số liệu nghiên cứu 4. Mô hinh nghiên cứu 4. Kết quả nghiên cứu 4. Bình luận kết quả nghiên cứu 4.

Hàm ý Tiểu kết chương 4 CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP VỀ CHÍNH SÁCH NHẰM PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH ĐẾN NĂM 2030 5. Phân tích SWOT 5. Các định hướng và giải pháp về chính sách cho sự phát triển công nghiệp hỗ trợ Tiểu kết chương 5 Kết luận Tài liệu tham khảo Danh mục công trình khoa học đã công bố của tác giả Phụ lục 1 NỘI DUNG PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ 1. Khái niệm công nghiệp hỗ trợ 1.

Khái niệm công nghiệp hỗ trợ “Công nghiệp hỗ trợ” hay còn gọi khác là “công nghiệp phụ trợ”, “công nghiệp bổ trợ” (xuất phát từ tên gọi tiếng Anh “supporting industries”) xuất hiện ở Nhật Bản từ thập niên 60 của thế kỷ XX. Tuy vậy, phải đến giữa thập niên 80 của thế kỷ XX, cùng với trào lưu đầu tư trực tiếp (chủ yếu là hoạt động lắp ráp) của Nhật vào các nước ASEAN như Thái Lan, Malaysia và Indonesia, khái niệm này mới bắt đầu được biết đến ở Đông Á và được dùng phổ biến từ đầu thập kỷ 90. Mặc dù thuật ngữ “CNHT” đã được nhắc đến từ khá lâu song cho đến nay vẫn chưa có một khái niệm chung cho tất cả các quốc gia. Tùy theo điều kiện cụ thể của ngành công nghiệp nước mình mà mỗi nước lại có một định nghĩa khác nhau.

Ở Nhật Bản, định nghĩa CNHT chính thức được đưa ra lần đầu tiên vào giữa những năm 1980 trong Chương trình Phát triển công nghiệp hỗ trợ Châu Á, theo đó “CNHT là các ngành công nghiệp cung cung cấp cấp gì cần thiết, như nguyên vật liệu thô, linh phụ kiện và hàng hóa tư bản, cho các ngành công nghiệp lắp ráp”. Hiện nay, ở Nhật Bản, CNHT được hiểu là một nhóm các hoạt động công nghiệp cung ứng các đầu vào trung gian (không phải nguyên vật liệu thô và các sản phẩm hoàn chỉnh) cho các ngành công nghiệp hạ nguồn. Nói cách khác, CNHT nằm ở phần giữa của quá trình sản xuất, từ thượng nguồn xuống đến hạ nguồn. Đặc biệt là, CNHT nên dựa vào một số công đoạn sản xuất nhất định, phục vụ một số ngành công nghiệp nhất định tương đối tương đồng nhau.

Việc tương đồng này làm cho chi phí sản xuất giảm, tăng dung lượng thị trường, gia tăng nguồn khách hàng và giúp CNHT phát triển nhanh hơn. Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan đều xác định CNHT theo cách này, bằng cách dựa trên các công đoạn sản xuất như dập, đúc, rèn, hàn, gia công cơ khí, khuôn mẫu…và bao gồm các sản phẩm chủyếu liên quan đến lĩnh vực chính: các linh kiện kim loại, các linh kiện nhựa và cao su, các linh kiện điện-điện tử. Trong khi đó, theo Cục phát triển CNHT (BSID) Thái Lan, “CNHT là các nguyên liệu và quy trình cần thiết để sản xuất ra sản phẩm trước khi chúng được đưa ra thị trường” 2 Bộ Năng lượng Mỹ định nghĩa CNHT bao gồm những ngành cung cấp các quy trình cần thiết để sản xuất và hình thành sản phẩm trước khi chúng được đưa đến các ngành công nghiệp cuối cùng. Chương trình phát triển ngành CNHT hiện nay ở Mỹ bao gồm 07 ngành: các thiết bị làm nóng công nghiệp; xử lý nhiệt; rèn; hàn; luyện kim bột và các vật liệu dạng hạt; sứ cao cấp; các sản phẩm các-bon.

Nhìn chung, các nước châu Âu không sử dụng cụm từ công nghiệp hỗ trợ mà thường gọi lĩnh vực này là “các ngành cung ứng” (Supplier Industries), chỉ việc cung cấp sản phẩm từ các doanh nghiệp bên ngoài. Các khái niệm liên quan đến nội dung này còn được phản ánh ở các thuật ngữ khác, như: thầu phụ, thuê ngoài, nhà cung ứng. Như vậy, có thể thấy rằng công nghiệp hỗ trợ là một khái niệm rộng, có tính chất tương đối. Dù có rất nhiều cách định nghĩa, các khái niệm CNHT đều có các điểm chung như sau: i) việc cung ứng các linh phụ kiện cho mục đích sản xuất sản phẩm cuối cùng; ii) các ngành CNHT bao gồm các công đoạn chủ yếu để sản xuất các linh kiện kim loại, nhựa và cao su, điện và điện tử, nhằm phục vụ một số ngành công nghiệp chế tạo như xe máy, ô tô, điện tử, chế tạo máy móc; iii) việc cung ứng này chủ yếu được đáp ứng bởi hệ thống DNNVV có trình độ công nghệ cao, tạo ra những sản phẩm có độ chính xác lớn, thực hiện các cam kếthợp đồng với khách hàng một cách chuẩn mực; iv) khách hàng cuối cùng của các ngành CNHT là nhà lắp ráp, do vậy, thị trường của CNHT không rộng như sản xuất sản phẩm cho người tiêu dùng cuối cùng.

Thị trường hàng hoá của họ thu hẹp hơn, có những nhóm sản phẩm nằm ở phần thị trường rất hẹp và chỉ dành cho một số khách hàng nhất định. Đây chính là khó khăn lớn nhất của phát triển CNHT. Mặc dù vậy, sản xuất CNHT lại trở nên hấp dẫn và tương đối ổn định nếu doanh nghiệp phụ trợ đó tìm được khách hàng dài hạn, hoặc tìm được thị trường “ngách” cho mình.