Luận án: Nghiên cứu biến đổi chức năng thận sau tán sỏi niệu quản bằng nội soi - Học viện Quân y

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y NGUYỄN MINH TUẤN NGHIÊN CỨU BIẾN ĐỔI MỨC LỌC CẦU THẬN, ĐỘ THẨM THẤU NƯỚC TIỂU Ở BỆNH NHÂN TRƯỚC VÀ SAU TÁN SỎI NIỆU QUẢN NGƯỢC DÒNG BẰNG NỘI SOI LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y NGUYỄN MINH TUẤN NGHIÊN CỨU BIẾN ĐỔI MỨC LỌC CẦU THẬN, ĐỘ THẨM THẤU NƯỚC TIỂU Ở BỆNH NHÂN TRƯỚC VÀ SAU TÁN SỎI NIỆU QUẢN NGƯỢC DÒNG BẰNG NỘI SOI C u nn n : Nội khoa M số: 9 72 01 07 Hƣớng dẫn khoa học: PGS. Lê Việt Thắng LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kì công trình nào khác. Tác iả luận án N u ễn Min Tuấn ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin b tỏ lòn cảm ơn v biết ơn sâu sắc tới các cơ quan: - Đảng ủy, Ban Giám đốc Bệnh viện E - Đảng uỷ, Ban Giám đốc Học viện Quân Y - Phòng sau đại học Học viện Quân Y - Bộ môn - khoa Thận và Lọc máu, Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y - Khoa Thận nhân tạo Bệnh viện Bạch Mai - Khoa Thận Tiết Niệu và Lọc Máu Bệnh viện E - Phòng Đào tạo - Chỉ đạo tuyến Bệnh viện E Đã hết sức tạo điều kiện, quan tâm và giúp đỡ cho tôi hoàn thành bản luận án.

Tôi xin b tỏ lòn biết ơn c ân t n v lòn kín trọn sâu sắc: - PGS. Lê Việt Thắng - Thầy hƣớng dẫn luận án, đã tận tình dìu dắt, chỉ bảo, hƣớng dẫn trong quá trình thực hiện nghiên cứu này. - Các thầy cô Bộ môn Thận và Lọc máu, thầy cô các bộ môn Học viện Quân Y, Trƣờng Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Bạch Mai….đã chỉ bảo, giúp đỡ tôi trong quá học tập và hoàn thiện bản luận án này. Tôi xin trân trọn biết ơn v cảm ơn: - Các bác sỹ, điều dƣỡng, đồng nghiệp khoa Thận Tiết Niệu - Lọc máu, phòng Đào tạo - Chỉ đạo tuyến Bệnh viện E đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, ủng hộ, hỗ trợ giúp đỡ cho tôi học tập và nghiên cứu để hoàn thiện bản luận án này.

Tôi xin c ân t n cảm ơn: - Gia đình, bè bạn và đồng nghiệp đã động viên, khích lệ và luôn giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu hoàn thành bản luận án này. - Xin chân thành cảm ơn các Bệnh nhân đã cho phép tôi sử dụng số liệu trong nghiên cứu này. Xin trân trọng cảm ơn! Nguyễn Minh Tuấn iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN. vi DANH MỤC BẢNG BIỂU. xii DANH MỤC BIỂU ĐỒ. ix DANH MỤC HÌNH.

1 CHƢƠNG 1 : TỔNG QUAN. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ SỎI NIỆU QUẢN. Sỏi tiết niệu và một số yếu tố nguy cơ hình thành sỏi. Quá trình hình thành sỏi niệu quản.

Lâm sàng, cận lâm sàng, biến chứng, chẩn đoán, điều trị sỏi niệu quản. THAY ĐỔI CHỨC NĂNG LỌC CỦA CẦU THẬN VÀ CHỨC NĂNG CÔ ĐẶC CỦA ỐNG THẬN Ở BỆNH NHÂN SỎI NIỆU QUẢN. Biến đổi chức năng lọc của cầu thận ở bệnh nhân sỏi niệu quản. Suy giảm chức năng ống thận ở bệnh nhân sỏi niệu quản.

NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ THAY ĐỔI MỨC LỌC CẦU THẬN, ĐỘ THẨM THẤU NƢỚC TIỂU Ở BỆNH NHÂN TRƢỚC VÀ SAU TÁN SỎI. Nghiên cứu nƣớc ngoài. Nghiên cứu trong nƣớc. 39 CHƢƠNG 2 : ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân nghiên cứu. Tiêu chuẩn loại trừ. NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Thiết kế nghiên cứu. Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu. Các tiêu chuẩn chẩn đoán, phân loại sử dụng trong nghiên cứu. PHƢƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU.

ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU. 56 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM CHUNG ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU. Đặc điểm tuổi, giới và chỉ số khối cơ thể.

Một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng. ĐẶC ĐIỂM MỨC LỌC CẦU THẬN, ĐỘ THẨM THẤU NƢỚC TIỂU Ở NHÓM BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU. Đặc điểm mức lọc cầu thận và độ thẩm thấu nƣớc tiểu ở nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Liên quan giữa mức lọc cầu thận, độ thẩm thấu nƣớc tiểu với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân nghiên cứu.

BIẾN ĐỔI MỨC LỌC CẦU THẬN VÀ ĐỘ THẨM THẤU NƢỚC TIỂU SAU CAN THIỆP NỘI SOI TÁN SỎI NIỆU QUẢN NGƢỢC DÒNG. Kết quả của biện pháp nội soi tán sỏi ngƣợc dòng. Biến đổi mức lọc cầu thận, độ thẩm thấu nƣớc tiểu trƣớc và sau 1 tuần tán sỏi. Biến đổi mức lọc cầu thận, độ thẩm thấu nƣớc tiểu trƣớc và sau tán sỏi 6 tháng.

ĐẶC ĐIỂM CHUNG ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU. Đặc điểm tuổi, giới và chỉ số khối cơ thể. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng. ĐẶC ĐIỂM MỨC LỌC CẦU THẬN, ĐỘ THẨM THẤU NƢỚC TIỂU Ở BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm mức lọc cầu thận và độ thẩm thấu nƣớc tiểu ở nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Liên quan giữa mức lọc cầu thận, độ thẩm thấu nƣớc tiểu với một số đặc điểm bệnh nhân sỏi niệu quản. BIẾN ĐỔI MỨC LỌC CẦU THẬN, ĐỘ THẨM THẤU NƢỚC TIỂU SAU 1 TUẦN VÀ 6 THÁNG TÁN SỎI NIỆU QUẢN NGƢỢC DÒNG BẰNG NỘI SOI. Kết quả chung của kỹ thuật.

Biến đổi mức lọc cầu thận và độ thẩm thấu nƣớc tiểu sau 1 tuần tán sỏi niệu quản bằng nội soi ngƣợc dòng. Biến đổi mức lọc cầu thận và độ thẩm thấu nƣớc tiểu sau 6 tháng. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI. 121 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

TÀI LIỆU THAM KHẢO. vi DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN TT P ần viết tắt P ần viết đầ đủ 1 A-CKD Acute Chronic Kidney disease (Đợt cấp bệnh thận mạn) 2 AKI Acute Kidney Injury (Tổn thƣơng thận cấp) 3 BMI Body mass index (Chỉ số khối cơ thể) 4 BTMT Bệnh thận mạn tính 5 BTGĐC Bệnh thận giai đoạn cuối 6 CaOx Calci oxalat 7 CaP Calci phosphate 8 CLVT Cắt lớp vi tính 9 ĐTĐ Đái tháo đƣờng 10 ĐTTNT Độ thẩm thấu nƣớc tiểu 11 EPO Erythropoietin 12 GFR Glomerular Filtration Rate (Mức lọc cầu thận) 13 HCCH Hội chứng chuyển hóa 14 HST Huyết sắc tố 15 MLCT Mức lọc cầu thận 16 KDOQI Kidney Disease Outcomes Quality Initiatives (Các sáng kiến cải thiện chất lƣợng bệnh thận) 17 KDIGO Kidney Disease Improving Global Outcomes (Cải thiện chất lƣợng bệnh thận toàn cầu) 18 RLLP Rối loạn Lipid 19 THA Tăng huyết áp 20 TTTC Tổn thƣơng thận cấp 21 UPTF1 Urinary Prothrombin Fragment 1 (Mảnh prothrombin trong nƣớc tiểu 1) vii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bản T n bản Trang 2. Một số loại thuốc đƣợc sử dụng trong thời gian bệnh nhân nằm viện 47 2. Phân loại rối loạn lipid máu 52 2.

Phân loại quốc tế chỉ số khối cơ thể trên ngƣời trƣởng thành 53 2. Các chỉ số sinh hoá biến đổi 53 3. Đặc điểm tuổi bệnh nhân nghiên cứu (n=183) 58 3. Đặc điểm chỉ số khối cơ thể nhóm bệnh nhân nghiên cứu (n=183) 59 3.

Đặc điểm bệnh kết hợp 59 3. Tần suất xuất hiện lý do vào viện 60 3. Đặc điểm lâm sàng bệnh nhân sỏi tiết niệu 60 3. Tiền sử mắc sỏi và vị trí sỏi 61 3.

Đặc điểm nƣớc tiểu 10 thông số 62 3. Đặc điểm siêu âm thận tiết niệu 62 3. Đặc điểm các chỉ số huyết học 63 3. Kết quả một số xét nghiệm cận lâm sàng nhóm nghiên cứu 64 3.

Đặc điểm mức lọc cầu thận và độ thẩm thấu nƣớc tiểu nhóm bệnh nhân nghiên cứu (n=183) 65 3. Tỷ lệ bệnh nhân thay đổi mức lọc cầu thận, độ thẩm thấu nƣớc tiểu nhóm bệnh nhân nghiên cứu (n=183) 65 3. Phân bố bệnh nhân theo tình trạng giảm mức lọc cầu thận, độ thẩm thấu nƣớc tiểu (n=183) 66 3. Liên quan với giới 67 viii Bản T n bản Trang 3.

Liên quan với tuổi cao 68 3. Liên quan với tăng huyết áp 69 3. Liên quan với tình trạng đái tháo đƣờng 70 3. Liên quan với mức độ giãn đài bể thận 71 3.

Liên quan với tình trạng bệnh thận mạn 72 3. Hồi quy logistic các yếu tố nguy cơ giảm mức lọc cầu thận 73 3. Hồi quy logistic các yếu tố nguy cơ giảm độ thẩm thấu nƣớc tiểu 73 3. Đặc điểm về một số chỉ số đánh giá kỹ thuật can thiệp 76 3.

Tỷ lệ bệnh nhân theo các tai biến, biến chứng (n=183) 77 3. Biến đổi số lƣợng bệnh nhân qua các thời điểm theo dõi 77 3. So sánh nồng độ ure, creatinine, điện giải máu trƣớc và sau 1 tuần can thiệp (n=87) 78 3. So sánh mức lọc cầu thận, độ thẩm thấu nƣớc tiểu trƣớc và sau 1 tuần can thiệp (n=87) 79 3.

Đặc điểm biến đổi mức lọc cầu thận và độ thẩm thấu nƣớc tiểu sau 1 tuần can thiệp (n=87) 80 3. So sánh nồng độ ure, creatinine, điện giải máu trƣớc và sau 6 tháng can thiệp (n=41) 83 3. So sánh mức lọc cầu thận, độ thẩm thấu nƣớc tiểu trƣớc và sau 6 tháng can thiệp (n=41) 84 3. Đặc điểm biến đổi mức lọc cầu thận và độ thẩm thấu nƣớc tiểu sau 6 tháng can thiệp (n=41) 85 ix DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 3.

Phân bố bệnh nhân theo giới (n=183) 58 3. Tỷ lệ bệnh nhân tăng huyết áp (n=183) 61 3. Tương quan giữa độ thẩm thấu nước tiểu và mức lọc cầu 66 thận ở nhóm bệnh nhân nghiên cứu (n=183) 3. Tỷ lệ bệnh nhân mắc bệnh thận mạn (n=183) 67 3.

Đường cong ROC tiên lượng giảm độ thẩm thấu nước tiểu ở 74 nhóm bệnh nhân nghiên cứu 3. Đường cong ROC tiên lượng giảm mức lọc cầu thận 75 3. Tỷ lệ thành công về kỹ thuật trong nghiên cứu 76 3. Đường cong ROC tiên lượng hồi phục chức năng lọc 81 sau 1 tuần 3.

Đường cong ROC tiên lượng hồi phục chức năng ống thận 82 sau 1 tuần 3. Đường cong ROC tiên lượng hồi phục chức năng lọc 86 sau 6 tháng. Đường cong ROC tiên lượng hồi phục chức năng ống thận 87 sau 6 tháng 3. Biến đổi mức lọc cầu thận và độ thẩm thấu nước tiểu ở 41 88 bệnh nhân qua các thời điểm nghiên cứu x DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang 1.