Luận án: Nâng cao lợi thế cạnh tranh doanh nghiệp VLXD thuộc Bộ Xây dựng

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Trêng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n  NGUYÔN V¡N SINH N©ng cao lîi thÕ c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt vËt liÖu x©y dùng thuéc Bé X©y dùng Chuyªn ngµnh: Qu¶n trÞ Kinh doanh t¹i ViÖn Qu¶n trÞ Kinh doanh LUËN ¸N TIÕN SÜ KINH TÕ Ngêi híng dÉn khoa häc: 1. L£ TRUNG THµNH ii Hµ Néi - 2013 iii MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG. Nguồn gốc hình thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tổng quan tình hình nghiên cứu.1 Các khái niệm cơ bản.2 Các trường phái lý thuyết liên quan đến lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Các công trình nghiên cứu trên thế giới và Việt nam có liên quan. 24 TÓM TẮT CHƯƠNG 1.26 CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH VÀ NHẬN DIỆN LỢI THẾ CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT VẬT LIỆU XÂY DỰNG THUỘC BỘ XÂY DỰNG. Hiện trạng thị trường vật liệu xây dựng tại Việt Nam.1 Môi trường kinh doanh tại Việt Nam.2 Hiện trạng lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam.3 Lợi thế cạnh tranh của ngành vật liệu xây dựng.

Hiện trạng từng ngành vật liệu xây dựng của các doanh nghiệp thuộc Bộ Xây dựng.1 Kính xây dựng.2 Sứ vệ sinh.4 Gạch ngói và các sản phẩm đất sét nung.62 CHƯƠNG 3: KHẢO SÁT VÀ NGHIÊN CỨU CÁC LỢI THẾ CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT VẬT LIỆU XÂY DỰNG THUỘC BỘ XÂY DỰNG. Nghiên cứu định tính. Nghiên cứu định lượng.3 Các khái niệm nghiên cứu và thang đo.4 Thiết kế bảng câu hỏi trong phiếu điều tra.5 Thiết kế mẫu.71 CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH VÀ NHẬN DIỆN LỢI THẾ CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT VẬT LIỆU XÂY DỰNG THUỘC BỘ XÂY DỰNG. Đánh giá độ tin cậy của các biến khảo sát.1 Thang đo lợi thế cạnh tranh.2 Thang đo Định hướng học hỏi.3 Thang đo Định hướng thị trường.4 Thang đo Kết quả kinh doanh.5 Thang đo Mức độ biến động của thị trường.6 Thang đo Mức độ cạnh tranh.7 Thang đo Mức độ phát triển công nghệ.

Mô tả thống kê của các biến. Phân tích mô hình hồi quy đa biến.1 Mô hình Lợi thế cạnh tranh phụ thuộc vào Định hướng học hỏi, Định hướng thị trường, Mức biến động của thị trường, Mức độ cạnh tranh, Mức độ phát triển công nghệ.2 Mô hình Lợi thế cạnh tranh phụ thuộc vào Định hướng học hỏi, Định hướng thị trường.3 Lợi thế cạnh tranh phụ thuộc vào từng biến Định hướng học hỏi, Định hướng thị trường.4 Mô hình các nhân tố của Định hướng học hỏi ảnh hưởng tới Lợi thế cạnh tranh.5 Mô hình các nhân tố của Định hướng thị trường ảnh hưởng tới Lợi thế cạnh tranh.6 Mô hình Kết quả kinh doanh phụ thuộc vào Lợi thế cạnh tranh.97 v CHƯƠNG 5: QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG NÂNG CAO LỢI THẾ CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT VẬT LIỆU XÂY DỰNG THUỘC BỘ XÂY DỰNG. Định hướng phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2020 và yêu cầu nâng cao lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng thuộc Bộ Xây dựng. Những thách thức và mục tiêu cần hướng tới.1 Những thách thức.2 Mục tiêu cần hướng tới.

Giải pháp hoàn thiện môi trường kinh doanh nhằm nâng cao lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng thuộc Bộ Xây dựng. Các giải pháp nâng cao lợi thế cạnh tranh tại các doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng thuộc Bộ Xây dựng.1 Nâng cao các yếu tố làm tăng lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.1 Nâng cao định hướng học hỏi của doanh nghiệp.1 Nâng cao định hướng thị trường của doanh nghiệp. Các giải pháp nâng cao lợi thế cạnh tranh của các lĩnh vực sản xuất vật liệu dây dựng của các doanh nghiệp thuộc Bộ Xây dựng.1 Kính xây dựng.2 Sứ vệ sinh.4 Gạch ngói và các sản phẩm đất sét nung.114 TÓM TẮT CHƯƠNG 5.115 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.117 vi DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH Hình 2.1: Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Michael Porter.1: Năng lực sản xuất gạch ốp granite của một số doanh nghiệp.2: Sản lượng gạch ốp granite của Việt Nam trong các năm.4: Sản lượng sản xuất và tiêu thụ gạch ốp granite của một số doanh nghiệp.5: Các doanh nghiệp sản xuất gạch đất sét nung thuộc Bộ Xây dựng 62 Bảng 2.6: Sản lượng sản xuất và tiêu thụ một số sản phẩm đất sét nung tại Việt Nam.1 : Phân nhóm điều tra theo vị trí công tác.2: Phân nhóm điều tra theo lĩnh vực kinh doanh.3: Kết quả phiếu điều tra tại các doanh nghiệp.1: Phân tích Cronbach’s Apha của thang đo Lợi thế cạnh tranh.2: Phân tích Cronbach’s Apha của thang đo Định hướng học hỏi.3: Phân tích Cronbach’s Apha của thang đo Định hướng thị trường.4: Phân tích Cronbach’s Apha của thang đo Kết quả kinh doanh.5 : Phân tích Cronbach’s Apha của thang đo Mức độ biến động của thị trường83 Bảng 4.6 : Phân tích Cronbach’s Apha của thang đo Mức độ biến động của thị trường mới.7: Phân tích Cronbach’s Apha của thang đo Mức độ cạnh tranh.8: Phân tích Cronbach’s Apha của thang đo Mức độ cạnh tranh mới 85 Bảng 4.9: Phân tích Cronbach’s Apha của thang đo Mức độ phát triển công nghệ85 Bảng 4.10: Phân tích Cronbach’s Apha của thang đo Mức độ phát triển công nghệ mới.11: Mô tả thống kê các biến.12: Mô hình Lợi thế cạnh tranh phụ thuộc vào Định hướng học hỏi, Định hướng thị trường, Mức Mức biến động của thị trường, Mức độ cạnh tranh, Mức độ phát triển công nghệ.13: Mô hình Lợi thế cạnh tranh phụ thuộc vào Định hướng học hỏi, Định hướng thị trường, Mức độ phát triển công nghệ.14: Mô hình Lợi thế cạnh tranh phụ thuộc vào Định hướng học hỏi, Định hướng thị trường.15: Mô hình Lợi thế cạnh tranh phụ thuộc vào Định hướng học hỏi.16: Mô hình Lợi thế cạnh tranh phụ thuộc vào Định hướng thị trường94 Bảng 4.17: Mô hình Lợi thế cạnh tranh phụ thuộc vào các nhân tố của Định hướng học hỏi.18: Mô hình Lợi thế cạnh tranh phụ thuộc vào các nhân tố của Định hướng thị trường.19: Mô hình Kết quả kinh doanh phụ thuộc vào Lợi thế cạnh tranh.97 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong xu hướng toàn cầu hoá hiện nay, các DN Việt nam nói chung đã và đang phải cạnh tranh hết sức gay gắt không chỉ trên thị trường quốc tế mà ngay cả trong thị trường nội địa.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình, các loại hình DN khác nhau có những cách tiếp cận và giải quyết vấn đề khác nhau dựa trên các quyết định chiến lược mà doanh nghiệp lựa chọn trong từng thời điểm nhất định. Chính vì vậy, việc nâng cao lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp là việc hết sức quan trọng. Vậy làm thế nào để giúp các doanh nghiệp đưa ra được các quyết định nâng cao năng lực cạnh tranh đúng đắn hơn, có hiệu quả hơn? Các giải pháp nào sẽ giúp nâng cao lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp? Hầu hết các doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng thuộc Bộ Xây dựng đang hoạt động theo mô hình doanh nghiệp nhà nước, hoặc doanh nghiệp cổ phần có sự chi phối của nhà nước. Phần lớn các doanh nghiệp này đều được hình thành từ giai đoạn trước đây khi mà phương thức sản xuất còn nặng về giao kế hoạch, ít chịu sự cạnh tranh của kinh tế thị trường.

Một số doanh nghiệp đã được cổ phần hóa nhưng tỉ lệ sở hữu nhà nước vẫn chiếm trên 51%. Việc bước vào giai đoạn hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới thì các doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng đang đứng trước những thách thức rất lớn và buộc phải nâng cao lợi thế cạnh tranh của mình trước các đối thủ cạnh tranh không chỉ trong nước mà còn ở trên thị trường quốc tế. Chính vì thế việc nghiên cứu hiện trạng và tìm giải pháp nâng cao lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng thuộc Bộ Xây dựng có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc thực hiện qui hoạch phát triển vật liệu xây dựng. Về mặt lý luận, vẫn còn rất nhiều quan điểm và cách hiểu khác nhau về lợi thế cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh bền vững và nguồn gốc hình thành các lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tuy có nhiều lý thuyết khác nhau để giải thích nguồn gốc hình thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp nhưng có thể chia các lý thuyết này thành hai nhánh lớn: (a) những lý thuyết giải thích nguồn gốc lợi thế cạnh tranh 2 từ bên ngoài doanh nghiệp gồm: lợi thế cạnh tranh quốc gia, lợi thế cạnh tranh ngành; (b) lý thuyết giải thích nguồn gốc lợi thế cạnh tranh từ bên trong doanh nghiệp gồm: chuỗi giá trị, nguồn lực của doanh nghiệp. Nghiên cứu trên thế giới của Miller và Shamsie (1996) sử dụng lý thuyết nguồn lực để phân tích vai trò của nguồn lực bên trong doanh nghiệp đối với kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Một số nghiên cứu tại Việt nam (Nguyễn Vĩnh Thanh, 2005; Nguyễn Đình Thọ, 2008; Zhan và đồng tác giả, 2009; Bùi Xuân Phong, 2006; Phạm Quang Trung, 2009; Vũ Trọng Lâm, 2006; Nguyễn Kế Tuấn, 2011) đã tiến hành đánh giá lợi thế cạnh tranh và nguồn gốc hình thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, các nghiên cứu này đa phần đều đề cập đến nguồn lực hữu hình của doanh nghiệp như vốn, tài sản, công nghệ, lợi thế về đất đai, vị trí, v.

trong việc hình thành nên lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên các địa bàn Hà nội, thành phố Hồ Chí Minh, hoặc của ngành may mặc. Một số ít các nghiên cứu đề cập đến các nguồn lực vô hình mà doanh nghiệp đang sở hữu trong việc tạo ra lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Những nguồn lực vô hình này có thể bị mất giá trị khi môi trường kinh doanh thay đổi do vậy chúng chưa thực sự tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp. Nguồn lực vô hình thể hiện cách thức doanh nghiệp hoạt động đóng vai trò rất quan trọng trong việc tạo ra và duy trì lợi thế cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng thuộc Bộ Xây dựng nói riêng nhưng lại chưa được nghiên cứu.

Chính vì vậy,trong môi trường cạnh tranh ngày nay, việc nâng cao lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam là điều hết sức cấp thiết.