Nâng cao độ ổn định của phổ kế gamma dùng detecto nhấp nháy luận án pts vật lý 1

TRUONG DAI HOC TONG HOP HA NOT NANG CAO HPO ON DPINH CUA PHO KE GAMMA DUNG DETECTO NHAP NHAY Chuyên ngành : Vật lý hạt nhân nguyên te Mã hiệu : 1 02 03 Luận án Phé tiến si Khoa hoc toán lý Người hướng dan khoa học : PGS. Nguyễn Hữu Xý HA NOI - 1992 MUC FEUC MG dau CHVONG T Su ON DINH CUA CAC THIET BI DO PHO GAMMA DUNG DETECTOR NHAP NHAY I. Thiét bi do phổ hạt nhân dine détécto nhấp nháy. Chất nhấp nháy dùng cho phổ kế nhấp nháy.

Ong nhần quang điện (NQĐ) 3. Tién khuyéch đại và mạch tạo đạng xung trên anốt của NQD. Phần tích biên độ vi phân. Các loại thiết bị đo xạ dùng trong dia chất.

Máy đo xạ đường bộ 2. Máy đo xạ lỗ khoan 3. Máy đo xạ hàng không 4. Nhận xét chung III.

Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của thiết bị 1. Sự ảnh hưởng của môi trường đến các Linh kiện điện tử: 1. Anh hưởng của độ ẩm 1. Anh hưởng của nhiệt độ 2.

Vài nét về khí hậu Việt nam và điều kiện làm việc của các thiết bị hạt nhân dùng trong địa chất. Anh hưởng của điều kién lam viéc IV. Độ bất ổn định của thiết bị đo phổ dùng trong địa chất 1. Độ bất ốn định của thiết bị đo phổ 2.

Nhu cầu nâng cao độ ổn định của thiết bị. a 14 16 21 21 23 26 26 27 29 32 34 34 35 Ee Ex Ze as CHUONG T1 NANG CAO BO ON DINH CUA THIET BI pO PHO GAMMA DA NGOAI Các phương pháp không phản hồi On định hệ số khuyéch đại của NQĐÐ nhờ sự hội tụ chùm điện tử trên đi nôt On định điện áp phân thế cho NQP bang các điöt zener_. On nhiét cho dé tecto On định kết qua do phd cho may phân tích biên độ bốn kênh Các phương pháp tìt động Ổn dịnh phổ: Nguyên tắc chung On định phổ dùng xung sáng chuẩn On định phổ dùng nguồn chuẩn phóng xạ 3. Khối ổn định phổ trong máy GA12 3.

Khối 6n định phổ T-N. CHUONG FIL NANG CAO DO ON DINH CUA CAC THIET BI DO PHO GAMMA TRONG PHONG THI NGHIEM Các khối ổn định phổ chất lượng cao: Đặc điểm của OPP cho thiết bị phone thi nehiém Một vài phương an OPP cho máy phần tích biên độ nhiều kênh On định phổ cho máy phân tích biên đô nhiều kênh trên máy vi tính ĐC Máy phân tích biền độ nhiều kènh trên may vi tinh PC On định phổ thực hiện nhờ máy tỉnh Kết quả 37 38 38 39 40 4Ó 44 61 61 61 62 64 64 68 69 1. Tai CHUONG IV MAY PHAT XUNG PHO NGAU NHIEN ( XPNH) Nguyên lý hoạt động của máy phát XPNN: So dé may phat XPNN Chế độ phát xung biên độ chính xác Chuỗi xung ra phân bố ngẫu nhiên theo thời gian Chế độ phát đình phổ rid Các thông số cơ bản của máy phát: Dạng xung lối ra Biên độ xung ra Phân bố thời gian của xung ra Giải tần số Phân bố biên độ. luận liệu tham khảo 70 tel "OL (2 73 76 76 76 76 7 TT BO Myr DAU Trong vật lý hạt nhần thực nghiệm,từ lầu các thiết bị và phương pháp điện tử đã được sử dụng rộng rãi.

Các thiết bị đó gọi là cac thiết bị hạt nhân. Cùng với Vật lý hạt nhân. các thiết bị hạt nhân đã phát triển rất nhanh trong mấy chục nắm qua. Do vêu câu cẩn phải xử lự tín hiện nhanh, x s3 ‘ h i ngau nhiên, vai độ chỉnh xac neray canp cao, nen hầu hết các tiến bệ của kỳ thuật võ tuyến điện tử, kỷ thuật tính toán, ngay nay 1z ký thuật ví yử lv (iP) va may tinh PC đã được ap dụng kịp thoi vao việc nghiên cứu va chế tạo thiết bị.

Thoi gian qua, Điện tử hạt nhãn, khoa học vẻ cac thiết bị hạt nhần, đã đi dau trong mot sô linh vực điện tử, vị dụ như kỹ thuật nano giav. kừử thuật trong phone va phan trung, biến đổi tương tự số. Tơi nay do su phát triển của khoa học và kử thuật, thiết bi hat nhãn không những được sử dụng trong cac nghien cưu hạt nhân mà còn trong nhiều lĩnh vực ứng dụng vật lý khác, như: công nghiệp, địa chất, hoa học, sinh học, y học, nông nghiệp, nghiên cứu vũ trụ oO Viet nam, một trong những linh vực ung dụng vat lý, sử dụng các thiết bị hạt nhân sớm, và nhiều nhất, là địa chất. Đó là các máy do xạ đương bộ, cac may đo xa lỗ khoan và các trạm đo xạ hàng không.

Các thiết bị nay dA gop phan quan trọng trong việc thăm do, đánh giá quạng phóng xạ trên mọi miên đất nước. Ngoài ra về nguyền tac, cac thiết bị hạt nhân cèn sử dụng có hiệu quả trong mệt số thăm dò các nguyên tế khêng phone xa, hav mat sé thăm do địa chất khac. Hién nay hau hết cac thiết bị này là các may do phd Gamma đơn kênh, hav gế kênh it. dùng đểtéctơ nhấn nháy, con poi la he pha ké Gamma-nhap nhay.

Vi những dac tinh uu viet cha hệ phổ ké nhap nhay nhy hieu suat chỉ can, tac dong nhanh, hé dién tu don gian. nén na duae ah dune. nhiéu vao muc dich ung dụng. Song, hệ phổ kê nhấp nháy lại phụ thuộc nhiều vào điểu kiện làm việc.

Theo thoi gizn, khi các thông sở moi trương thay đối, phổ biên đệ thu được bị xê dịch nhiều. Nên kết quả đo có độ tin cay thấp. Đặc biệt với khí hậu nhiệt đới như nước ta nhiệt độ .độ Am cao va they “a DO as đổi nhiều, độ dịch phổ càng nghiêm trọng hơn. "Nâng cao độ ốn định của phổ kế Gamma dùng đêtuéctơ nhấp nháy" là tên để tài luận án, done thoi la việc làm có ý nghĩa khoa học và kinh tế.

Thành công của dé tai cho phép nâng cao độ chính xác của các phép do trong nghiên cứu hay ứng dụng thực hiện trên các hệ phố kế nhấp nháy, và sau đó góp phan tăng tính hiệu qủa của các thăm do địa chất, thương vơi chỉ nhi rat lon. Nâng cao độ ổn định của thiết bị. không phải chỉ là chế tạo các khối điện tử như tiển khuếch đại, khuếch đại, cao 4p. Phương an do khong thé đạt được kết qủa khả quan, vi luc nay thiết bị sẽ trở nên cểng kênh.

phức tạp, tiêu tốn nắng lượng, - nhiều khi mâu thuẫn vơi điểu kiện đã ngoại. 5au nữa vơi hai yếu to dong gop sy dich phd lớn nhất, trong hệ phổ kế nhấn nhay la sảng nhân quang điện (NQP)\ va tinh thể nhấn nhay (CTNNì), các giải pháp điện tỬ thông thường khòng có hiệu quả. Do vậy phải có những giải phán cóc khả nàng phat hiện và hiệu chỉnh sự địch nhổ của toan hẹ, duv trì được phổ biên đệ luôn ổn định. Co nh vav.

sáo kết quả đo trong cac kênh vi phân mơi có v nghía thực của chúng. Ngoài việc bù trừ và bổ chính có tính thụ động, cần trọng tâm nghiên cứu, thiết kế các khối ổn định phổ có các đặc trưng cẩn thiết. kết cấn hợp lý, có thể ghép được cả với các thiết bị đương bộ. Md rong chic nang của khỏi ổn định phd (ODP) them chức năng tỷ chuẩn năng lượng.

TỪ do giảm nhẹ thao tac cho t#ƯƠi vạn hanh. ket qua đo được it phụ thuọc vao trình độ kinh nghiệm của ho, cho phep nang cao tinh hieu dụng của các nhen nhân tích hiện trương hiện nav. Các khối OPP cũng rất cản thiết an dụng cho các hệ đo phổ hạt nhàn trong phong thi nghiệm. Ngaw nay, kha nang sử ly so lieu da ma hoa, co the noi là thỏa đáng cho hầu hết các bài toan vat ly đạt ra, voi do tin cay cao, nhơ sự can thiẹn của may tính điện tứ.

Phần cần được những người làm điện tử hạt nhãn quan tâm nhật, la bien cac tin hiện từ détecto thanh ma sd chinh xac va ổn dinh. fio phan giải cao của detecto ban dan (10-3) se gilt neuyen giá trị của nó. khi cả hệ có độ dich phd khong ana 10-4, Điều đó không thể có được ngay cả khi tất cả - 8 - các phần điện tử đặt đến mức hoàn hảo nhất hiện nay. Giải pháp dùng thêm các khối ODP là có khả năng hiện thực nhất.

Lúc đó hệ đo có thể làm việc liên tục, kết hop với những cơ chế ty dong hoa cao hơn. Vì lúc này, phần xử lý tương tir, không còn phải quan tãm và hiệu chỉnh thường xuyên nữa. Nguyên tắc làm việc của các khối ODP 1A dựa vào đỉnh phổ chuẩn, theo dõi sự xẽ dịch của nó, rồi thực hiện bổ chính (tăng hay giảm hệ số khuếch đại của cả hệ) hợp lý. Đỉnh phổ chuẩn đẻ có thể là đỉnh phổ của nhỮng xung sáng nhân tạo, hoặc của nhỮng nguôn phỏng xạ chuẩn, phát ra bỨc xạ có năng lượng đã biết.

Khi chế tạo va kiểm tra cac khỏi OPP, cxe thông số sau đây của đỉnh phổ chuẩn là rất quzn trọng: cường độ, vị trí, tốc độ xê dich. Diéu chỉnh những thông sò đó trực tiến bảng việc điểu chỉnh nguồn chuẩn gap nhiều khó khăn. Do văv chương IV của luận văn, trình bảy một may phat xune phd ngău nhiên, có khả năng phát va cac đỉnh phổ giá, tương ty như đỉnh phổ thu duce tur détecto nhấp nhay. Voi may phat nay cé thé dé dang dat được cac thông số cẩn thiết như đã nêu ở trên, giúp cho việc nghiên cứu vẽ các khối OĐP cỏ nhiều thuận lợi.

Trên cơ sở nhỨng phân tích Ở trên va các kết quả nghiên cửa của bản thân, cung sy huong dan của , x + , : ae ee a giao sư Nguyên Hou Ky tác giá đã chọn nội dung “Nâng cao độ Ổn định của phổ kế Gamma ding détécta nhấp nháy" là để tài luận án phó tiến sĩ của mình. Luận văn được tiến hành chủ yếu tại bệ môn điện tử hạt nhân trường ĐHTH Hà nội. Mdt sd két and đã được ap dụng trong cac co sở sản xuất của Cục địa chất. Phần về máy phân tích biên độ nhiều kênh co ổn định phổ nhở máy tỉnh (chương TIII), được tiến hành tại bộ rôn Điện tử hạt nhân va Y học, Trương Đại học Tổng hợp kỳ thuật Vac-Sa-Va.

- 4 - ' Toàn bộ luận văn dài 88 tran: Om: 4 chương, các phần mở đẩu và kết luận, 43 hình vẽ, 3 bang va 91 danh mạc tham khảo. nzoai ra con 4 phụ luc. Giới thiệu các đặc điểm cơ bản của hệ phổ kế nhấp nháy, chủ vếu quan tâm đến các yếu tế chính gay đến sự bát ổn định của hệ. Xem xét tình trạng của cac thiết bị hạt nhãn dùng trong địa chat tại Việt nam.