Luận án tiến sĩ dược học: Nâng cao chất lượng hoạt động nhà thuốc Đồng Nai 2012-2014

2 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi với sự hướng dẫn khoa học của tập thể cán bộ hướng dẫn. Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và được công bố một phần trong các bài báo khoa học. Luận án chưa từng được công bố. Nếu có điều gì sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Tác giả NSC TRỊNH HỒNG MINH CÁN BỘ HƯỚNG DẪN 1 CÁN BỘ HƯỚNG DẨN 2 PGS. Phạm Đình Luyến TS. Phan Văn Bình 4 MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục chữ viết tắt trong luận án Danh mục các bảng Danh mục các hình và biểu đồ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN TT Phần viết Phần viết đầy đủ tắt 1 BYT Bộ Y tế 2 CB, VC Cán bộ, viên chức 3 CCHN Chứng chỉ hành nghề 4 CĐD Cao đẳng dược 5 CM Chuyên môn 6 CP Chính phủ 7 ĐH Đại học 8 DSĐH Dược sĩ đại học 9 DSTC Dược sĩ trung cấp 10 DSC Dược sơ cấp 11 FIP Federation International Pharmaceutical (Liên đoàn Dược phẩm Quốc tế 12 GCNĐĐKKD Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh 13 GPP Good pharmacy practice (Thực hành tốt nhà thuốc) 14 Hđnn Hoạt động nghề nghiệp 15 Sl Số lượng 16 SYT Sở Y tế 17 Tl T ỷ lệ 18 TP Thành phố 19 TT Thông tư 20 THCS Trung học cơ sở 21 THPT, TC, CĐ Trung học phổ thông, Trung cấp, Cao đẳng 22 TX Thị xã 23 WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) 6 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng Tên bảng Trang DANH MỤC CÁC HÌNH Hình Tên hình Trang DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tênbiểu đồ Trang 8 9 ĐẶT VẤN ĐỀ Thuốc là một loại hàng hóa đặc biệt nên hoạt động bán lẻ thuốc là một lĩnh vực kinh doanh luôn được sự quan tâm của toàn xã hội. Nhà nước đã ban hành đạo đức hành nghề dược và các quy định quản lý, các cơ quan quản lý nhà nước tiến hành giám sát hoạt động bán lẻ thuốcnhằm đảm bảo thống nhất hoạt động bán lẻ thuốc trên phạm vi cả nước, thực hiện mục tiêu: “Sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả, phục vụ sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, đáp ứng yêu cầu hội nhập khu vực và thế giới” được nêu trong đề án “Phát triển công nghiệp Dược và xây dựng mô hình hệ thống cung ứng thuốc của Việt Nam giai đoạn 2007 ­ 2015 và tầm nhìn đến năm 2020” [1].

Kinh doanh thuốc còn là loại hình kinh doanh có điều kiện nên mối quan hệ giữa người bán và người mua cũng không hoàn toàn là mối quan hệ “thuận mua, vừa bán” như những loại hàng hóa khác mà phải thực hiện theo các quy định do nhà nước ban hành. Chính vì vậy, việc người tham gia kinh doanh bán lẻ thuốc tuân thủ chặt chẽ những quy định sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người mua thuốc nói riêng và toàn xã hội nói chung. Để thực hiện mục tiêu nêu trên, từ năm 2007, nước ta cũng đã triển khai áp dụng tiêu chuẩn GPP (thực hành tốt nhà thuốc) [2] cho hai loại hình bán lẻ thuốc là nhà thuốc và quầy thuốc nhằm đưa hoạt động bán lẻ thuốc vào những chuẩn mực chung của thế giới. Trong tiêu chuẩn GPP, hoạt động nghề nghiệp đóng vai trò quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu sử dụng thuốc an toàn, hiệu quả cho người dùng thuốc.

Từ khi áp dụng tiêu chuẩn GPP ở nước ta đến nay, qua một số đề tài nghiên cứu cho thấy cơ sở vật chất của các cơ sở bán lẻ thuốc đã có sự thay đổi đáng kể, 10 tuy nhiên hoạt động nghề nghiệp của người bán lẻ thuốc tại các cơ sở này vẫn còn nhiều hạn chế và chưa được đánh giá một cách cụ thể. Cùng với sự phát triển chung của cả nước, các cơ sở bán lẻ thuốc tại tỉnh Đồng Nai cũng phát triển nhanh chóng về số lượng để đáp ứng cho nhu cầu dùng thuốc của người dân trên địa bàn.Theo thống kê của Sở Y tế Đồng Nai, tính đến cuối năm2013, đã có gần 2.000 cơ sở hành nghề dược tư nhân bán lẻ thuốc chữa bệnh đã được cấp phép hoạt động với các loại hình khác nhau, trong đó hai loại hình chủ yếu là nhà thuốc và quầy thuốc [3].Kết quả thanh, kiểm tra cũng đã cho thấy một số hạn chế trong hoạt động nghề nghiệp tại các cơ sở bán lẻ thuốc nhưng chưa được thể hiện một cách đầy đủ. Chúng tôi cho rằng cần tiến hành một nghiên cứu nhằm đánh giá việc chấp hành những quy định trong hoạt động nghề nghiệp của các cơ sở bán lẻ thuốc từ đó tìm ra những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả hoạt động,thực hiện bước can thiệp bán thử nghiệm ban đầu để làm cơ sở kiến nghị với cấp thẩm quyền có những tác động phù hợp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động nghề nghiệp của các cơ sở bán lẻ thuốc.Chính vì vậy, chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của một số nhà thuốc, quầy thuốc tại tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2012 ­ 2014 ”nhằmđạt các mục tiêu như sau: 1. Đánh giá thực trạng và xác định một số yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động nghề nghiệp của người quản lý chuyên môn tại một số nhà thuốc và quầy thuốc đạt tiêu chuẩn GPP trên địa bàn tỉnh Đồng Nai từ tháng 11/2012 ­ 9/2014.

Đánh giá kết quả can thiệp bán thực nghiệm và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của các nhà thuốc và quầy thuốc đạt tiêu chuẩn GPP trên địa bàn tỉnh Đồng Nai từ tháng 10 ­12/2014. CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Cơ sở lý luận của nội dung nghiên cứu 1. Lý luận về mối quan hệ giữa nhận thức ­ hoạt động thực tiễn và mối quan hệ giữa nhận thức – hành vi Chủ nghĩa duy vật biện chứng đã khẳng định khái niệm về nhận thức: Về bản chất, nhận thức là quá trình phản ánh tích cực, tự giác và sáng tạo thế giới khách quan vào bộ óc người trên cơ sở thực tiễn.

Khái niệm về thực tiễn: Thực tiễn là toàn bộ những hoạt động vật chất có mục đích, mang tính lịch sử ­ xã hội của con người nhằm cải biến tự nhiên và xã hội. Hoạt động thực tiễn rất đa dạng, phong phú và luôn luôn phát triển. Giữa nhận thức và thực tiễn có mối quan hệ qua lại, tác động lẫn nhau. Thực tiễn là cơ sở của nhận thức, là động lực của nhận thức, là mục đích của nhận thức và là tiêu chuẩn để kiểm tra chân lý.

Lý luận tích cực sẽ thúc đẩy thực tiễn. Lý luận, nhận thức xác định mục tiêu, phương hướng cho hoạt động thực tiễn. Nếu lý luận đúng đắn, khoa học thì sẽ tạo điều kiện để định hướng, chỉ đạo, điều chỉnh hoạt động thực tiễn, làm cho hoạt động thực tiễn có hiệu quả [4]. Cùng với mối liên hệ giữa nhận thức và hoạt động thực tiễn, có mối liên hệ giữa nhận thức và hành vi.

Khái niệm về hành vi theo từ điển tiếng Việt: Hành vi con người là toàn bộ những phản ứng, cách cư xử, biểu hiện ra bên ngoài của một con người trong một hoàn cảnh thời gian nhất 12 định.Theo thuyết nhận thức – hành vi thì hành vi của con người không phải được tạo ra bởi môi trường, hoàn cảnh mà là do cách thức con người nhìn nhận vấn đề tác động lên hành vi đó [5]. Xuất phát từ lý luận trên, khi xem xét sự tác động của nhận thức lên hoạt động nghề nghiệp của người bán lẻ thuốc chính là xem xét sự tác động nhận thức của họ về những yếu tố ảnh hưởng lên các hành vi cụ thể của bản thân người bán lẻ thuốc. Lý luận về sự phù hợp của các văn bản quy phạm pháp luật Tính phù hợp của các văn bản quy phạm pháp luật được xem xét trên một số lĩnh vực như sau: ­ Trước hết, các quy định pháp luật phải tạo ra được những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển nhanh, bền vững của kinh tế đất nước. ­Thứ hai là văn bản quy phạm pháp luật phải phù hợp với đường lối, chính sách của Đảng.

­ Thứ ba, nội dung của các quy định pháp luật phải đảm bảo sự tương quan giữa các loại lợi ích của các tầng lớp xã hội khác nhau có được sự hài hoà và có thể chấp nhận được, lợi ích hợp pháp của tầng lớp xã hội này không xung đột với lợi ích của các tầng lớp khác. Nếu không quan tâm tới sự thống nhất, hài hoà giữa các loại lợi ích của các lực lượng khác nhau trong quá trình xây dựng và thực hiện pháp luật thì có thể dẫn đến nhiều hiện tượng tiêu cực trong xã hội. ­ Thứ tư, không chỉ phù hợp với các điều kiện kinh tế ­ xã hội của đất nước, hệ thống pháp luật quốc gia còn phải phù hợp với pháp luật quốc tế [6]. Từ cơ sở lý luận về sự phù hợp của các văn bản quy phạm pháp luật, khi nghiên cứu hoạt động của các cơ sở bán lẻ thuốc, đây là hoạt động kinh doanh có điều kiện được quản lý bằng văn bản pháp luật của 13 nhà nước.

Việc đánh giá sự phù hợp của các quy định quản lý nhà nước hiện hành đối với những người nhận sự tác động trực tiếp từ các quy định đó đến hoạt động bán lẻ thuốc của bản thân họ và so với những đối tượng khác trong cùng một lĩnh vực hoạt động là cần thiết. Lý luận về sự đáp ứng của hoạt động quản lý nhà nước Quản lý nhà nước là quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người theo pháp luật nhằm đạt được những mục tiêu yêu cầu nhiệm vụ quản lý nhà nước [7]. Bắt đầu từ thập niên 1990, thuật ngữ “Quản trị nhà nước” bắt đầu được sử dụng. Mô hình “Quản trị nhà nước tốt” có tám đặc tính cơ bản là: Mở rộng sự tham gia của công dân vào hoạt động quản lý nhà nước; hoạch định chính sách trên nguyên tắc đồng thuận xã hội; nền hành chính có trách nhiệm giải trình; minh bạch; đáp ứng; hiệu quả và hiệu lực; công bằng và thu hút; nhà nước pháp quyền.