Luận án: Nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong Quân đội Nhân dân Việt Nam hiện nay

Tính cấp thiết của đề tài Tinh thần yêu nước là một giá trị văn hóa - tinh thần cao đẹp của dân tộc Việt Nam, là một thành tố rất quan trọng, có vai trò quyết định trong sức mạnh dứg nước và giữ nước của nhân dân ta nói chung, trong sức mạnh chiến đấu của quân đội ta nói riêng. Tinh thần yêu nước ấy là biểu hiện cụ thể của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại. Chủ nghĩa yêu nước là sự phát triển ở trình độ cao của tinh thần yêu nước, là sự kết hợp chặt chẽ giữa lý trí và tình cảm, là tinh thần yêu nước đã đạt tới tình độ tự giác và độ bền vững cao. Trên ý nghĩa đó, giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong quân đội đã góp phần to lớn vào vệic nâng cao tinh thần yêu nước của mọi quân nhân, tạo nên sức mạnh chính trị - tinh thần vô địch trong lịch sử, đảm bảo cho quân đội ta luôn vững mạnh và chiến thắng.

Đó là bài học hết sức quý báu mà ngày nay cần được tiếp tục phát huy có hiệu quả hơn trong những điều kiện mới. Trong điều kiện lịch sử mới, dưới tác động của nhiều hoàn cảnh khách quan và nhân tố chủ quan, vấn đề giáo dục chủ nghĩa yêu nước nói chung, trong quân đội nói riêng đang đứng trước những thuận lợi cơ bản, đồng thời cũng đang phải đối mặt với không ít thách thức. Vì vậy, nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong quân đội đang là một đòi hỏi bức thiết. Để làm được điều đó cần có sự luậ giải một cách khoa học những cơ sở lý luận và thực tiễn, cần tìm ra n1giải pháp hữu hiệu.

Những năm qua công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong quân đội đã thu được nhiều thành tựu đất nướcág kể, góp phần quan trọng làm cho quân đội ta tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang: ". trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì CNXH. Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vợt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng" (34, 349). Tuy vậy, trước tình hình mới công tác giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong quân đội ta nói chung, trong từng đơn vị nó riêng còn bôc lộ nhiều bất cập, đang gặp nhiều khó khăn và lúng túng cả về nhận thức, nội dung, chương trình, hình thức, phương pháp và cách thức tổ chức giáo dục.

Từ những lý do trên, việc nghiên cứu "Nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay" là một đề tài rất cấp thiết, có ý nghĩa quan trọng cả về llv à thực tiễn, góp phần xây dựng quân đội ta về chính trị làm cơ sở để nâng cao chất lượng tổng hợp của quân đội đáp ứng yêu cầ nhiệm vụ mới của cách mạng. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Chủ nghĩa yêu nước và giáo dục chủ nghĩa yêu nước luôn luôn là một đề tài rộng lớn thu hút sự quan tâm của các lãnh tụ cách mạng, của các nhà lãnh đạo Đảng, Nhà nước và quân đội, của cac sự nghiệpàh khoa học trong và ngoài nước. Ở nước ngoài đã có nhiều công tình khoa học, sách chuyên khảo về chủ nghĩa yêu nước và giáo dục chủ nghĩa yêu nước nói chung, trong quân đội nói riêng. Tuy nhiên, những tài liệu đó chỉ có thể dùng để tham khảo trên một số vấn đề lý luận chung, bởi lẽ chủ nghĩa yêu nước và giáo dục chủ nghĩa yêu nước bao giờ cũng gắn liền với những đặc điểm, điều kiện, truyền thống cụ thể của một dân tộc nhất định.

Những tài liệu đó bàn về những vấn đề rất khác chúng ta từ phương pháp tiếp cận đến quan điểm và nội dung các vấn đề nghiên cứu. Ở trong nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta và các lãnh tụ cảu Đảng luôn quan tâm đến chủ nghĩa yêu nước và giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong nhân dân và quân đội, nhất là thế hệ trẻ, đã để lại nhiều bài nói, bài viết và nghị quyết bàn về vấn đề đó. Tiêu biểu là: những bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh về yêu nước và thi đua yêu nước (trong Hồ Chí Minh toàn tập); Lê Duẩn với: "Chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế vô sản"; "Chủ nghĩa yêu nước của dân tộc Việt Nam"; "Yêu nước ngày nay phải gắn liền với yêu CNXH". Trường Chinh với "Nhận định về cái yêu nước trước khi có Đảng".; Phạm Văn Đồngvới "Chủ nghĩa yêu nước và CNXH"; "Kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản".

Các nhà khoa học ở nước ta và trong quân đội cũng đã có nhiều công trình khoa học, sách và bài báo bàn về những vấn đề liên quan tới đề tài. Tiêu biểu như: "Chủ nghĩa yêu nước - tình cảm và tư tưởng lớn nhất của con người Việt Nam"; "Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam" của GS. Trần Văn Giàu; "Mấy vấn đề chủ nghĩa yêu nước ở Việt Nam" và "Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam thời địa Hồ Chí Minh" của GS. Trần Xuân Trường; "Tìm hiểu hoạt động giáo dục truyền thống yêu nước bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử dân tộc" (Thế kỷ X đến trước 1930), đề tài Nhà nước KX.19; "Đẩy mạnh giáo dục yêu nước trong quân đội dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh" của PGS.

Lê Hồng Quang; "Sự thống nhất giữa chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế vô sản trong cách mạng Việt Nam" - Luận án TS. Triết học của Lương Gia Ban; "Nhận thức tính qui luật sự phát triển tinh thần yêu nước xã hội chủ nghĩa của Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay" - Luận án TS Triết học của Lê Như Cử. Các công tình khoa học, sách chuyên khảo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các nhà lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, các nhà khoa học đã đề cập đến những vấn đề cơ bản như: - Quan niệm về chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa yêu nước truyền thống Việt Nam và chủ nghĩa yêu nước xã hội chủ nghĩa, chủ nghĩa yêu nước Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh. - Những cơ sở và điều kiện hình thành, phát triển chủ nghĩa yêu nước Việt Nam - Quá tình hình thành, phát triển chủ nghĩa yêu nước Việt Nam - Nội dung cơ bản của chủ nghĩa yêu nước truyền thống và hiện đại - Mối quan hệ giữa chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế vô sản; giữa truyền thống và hiện đại.

- Về giáo dục chủ nghĩa yêu nước ở một số đối tượng cụ thể - Về thi đua yêu nước. Tuy nhiên đến nay chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu cơ bản, toàn diện và trực tiếp mang tính chất chuyên biệt về nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong Quân đội nhân dân Việt Nam trước tình hình mới. Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là luận giải cơ sở lý luận và thực tiễn của nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay; trên cơ sở đó đề xuất, kiến giải mục tiêu, yêu cầu và giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong quân đội, góp phần xây dựng quân đội ta về chính trị - tinh thần. Để thực hiện mục tiêu trên đề tài có những nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản sau: - Làm rõ thêm về chủ nghĩa yêu nước Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại; biểu hiện của nó trong nhận thức và hành động của cán bộ, chiến sĩ quân đội ta hiện nay.

- Luận giải vai trò của giáo dục chủ nghĩa yêu nước đối với nâng cao chất lượng chính trị - tinh thần của quân đội ta. - Phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong quân đội ta hiện nay và nguyên nhân của thực trạng đó. - Làm rõ những nhân tố tác động đến chất lượng và hiệu quả giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong quân đội những năm đầu thế kỷ 21. - Xác định mục tiêu, yêu cầu và một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong Quân đội nhân dân Việt Nam trước tình hình mới.

Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài Đề tài được thực hiện trên cơ sở những quan điểm cơ abrn vảu chủ nnml, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng Cộng sản Việt Nam, của Đảng ủy Quân sự Trung ương về chủ nghĩa yêu nước và giáo dục chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trong nhân dân và quân đội. Đề tìa cũng tiếp thu, kế thừa, tham khảo những kết quả nghiên cứu có liên quan đã được công bố của các nhà lãnh đạo Đảng, Nhà nước, quân đội, của các nhà khoa học trong và ngoài nước. Cơ sở thực tiễn của đề tài là dựa vào những kết quả khảo sát thực tiễn đã được thực hiện trước đây và hiện nay (chủ yếu của ban đề tài) về giáo dục chủ nghĩa yêu nước nói chung, trong quân đội nói riêng. Phương pháp nghiên cứu Đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa Mác - Lênin và các KHXH&NV khác.

Trong đó đặc biệt chú ý các phương pháp kết hợp nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn; kết hợp lôgíc và lịch sử; điều tra xã hội học; sử dụng chuyên gia; mô hình hóa; trừu tượng hóa. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài Ý nghĩa tổng quát của đề tài là góp phần xây dựng quân đội ta về chính trị - tinh thần. Những kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và thực tiễn của hoạt động giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong quân đội; cung cấp những luận cứ khoa học, định hướng và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong quân đội ta trước thời kỳ mới của cách mạng. Đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu về chủ nghĩa yêu nước Việt Nam và giáo dục chủ nghĩa yêu nước trong các nhà trường, đơn vị quân đội.

Kết cấu của đề tài: Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, đề tài được kết cấu thành 2 chương (6 tiết) Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC CHỦ NGHĨA YÊU NƯỚC TRONG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY 1. Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại 1.