Luận án tiến sĩ tiểu thuyết về chiến tranh việt nam thời hậu chiến trong văn học

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN _______________________ TRẦN ĐĂNG TRUNG TIỂU THUYẾT VỀ CHIẾN TRANH VIỆT NAM THỜI HẬU CHIẾN TRONG VĂN HỌC VIỆT NAM VÀ MỸ LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HỌC Hà Nội – 2018 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN TRẦN ĐĂNG TRUNG TIỂU THUYẾT VỀ CHIẾN TRANH VIỆT NAM THỜI HẬU CHIẾN TRONG VĂN HỌC VIỆT NAM VÀ MỸ Chuyên ngành: Lí luận văn học Mã số: 62 22 01 20 LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:PGS. ĐOÀN ĐỨC PHƢƠNG XÁC NHẬN NCS ĐÃ CHỈNH SỬA THEO QUYẾT NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN ÁN Người hướng dẫn khoa học Chủ tịch hội đồng đánh giá Luận án Tiến sĩ PGS. Đoàn Đức Phương PGS. Phạm Thành Hưng Hà Nội– 2018 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng công bố trong công trình của tác giả nào khác. Hà Nội, ngày 22 tháng 01 năm 2018 Tác giả luận án Trần Đăng Trung TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với PGS. Đoàn Đức Phương (Khoa Văn học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội), thầy đã tận tình hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện luận án này. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các thành viên trong các Hội đồng đánh giá luận án bởi những góp ý của các Hội đồng sẽ giúp tôi có những tiến bộ nhanh hơn trên con đường học tập và nghiên cứu.

Tôi cũng xin cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp, những chỗ dựa vững chắc cả về vật chất lẫn tinh thần cho tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày 22 tháng 01 năm 2018 Tác giả luận án Trần Đăng Trung TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC MỞ ĐẦU………………………………………………………………………. Lý do chọn đề tài……………………………………………………………. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu………………………………………….

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu…………………………………………. Phương pháp nghiên cứu……………………………………………………. Đóng góp mới của luận án…………………………………………………. Cấu trúc của luận án………………………………………………………….

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU………………. Tình hình nghiên cứu tiểu thuyết về chiến tranh Việt Nam thời hậu chiến ở Việt Nam……………………………………………………………………. Tình hình nghiên cứu tiểu thuyết về chiến tranh Việt Nam thời hậu chiến ở Mỹ……………………………………………………………………………. Triển vọng nghiên cứu tiểu thuyết về chiến tranh Việt Nam thời hậu chiến từ góc độ so sánh ……………………………………………………………… 22 Tiểu kết………………………………………………………………………… 27 Chƣơng 2.

TIỂU THUYẾT VỀ CHIẾN TRANH VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HẬU CHIẾN……………………………………………………. Chiến tranh và những vấn đề đặt ra cho sáng tạo nghệ thuật……………. Thi phápchiến tranh……………………………………………………. Thời hậu chiến và sự thay đổi trong quan niệm nghệ thuật về chiến tranh.

Sự “cởi trói” văn nghệ ở Việt Nam thời kỳ Đổi mới và ý thức tự do sáng tạo của nhà văn………………………………………………………………. Sự trở về của những người thất bại và dòng văn học phản tư về cuộc chiến……………………………………………………………………………. 48 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tiểu kết………………………………………………………………………… 55 Chƣơng 3. NHỮNG ĐIỂM TƢƠNG ĐỒNG CỦA TIỂU THUYẾT VỀ CHIẾN TRANH VIỆT NAM THỜI HẬU CHIẾN TRONG VĂN HỌC VIỆT NAM VÀ MỸ………………………………………………………….

Cuộc đời người lính………………………………………………………. Tuổi trẻ thơ ngây và lòng hăm hở chiến trận…………………………… 56 3. Trải nghiệm kinh hoàng và sự thơ ngây đánh mất……………………… 59 3. Thời hậu chiến và những hậu quả chiến tranh………………………….

Trăn trở, suy tư và sự viết………………………………………………. Chân diện mục của chiến tranh…………………………………………… 74 3. Nơi chốn phi nhân tàn bạo……………………………………………… 74 3. Những góc khuất và những tiếng nói câm lặng………………………….

Một thế giới man dã kì ảo………………………………………………. Cái nhìn nhân bản về con người…………………………………………. Con người dưới góc nhìn phi chiến tuyến………………………………. Con người với những phương diện bản năng………………………….

Con người và sự bất diệt của nhân tính…………………………………. 96 Tiểu kết………………………………………………………………………… 101 Chƣơng 4. NHỮNG ĐIỂM KHÁC BIỆT CỦA TIỂU THUYẾT VỀ CHIẾN TRANH VIỆT NAM THỜI HẬU CHIẾN TRONG VĂN HỌC VIỆT NAM VÀ MỸ…………………………………………………………. Những quan điểm khác biệt về cuộc chiến……………………………….

Chiến tranh chống Mỹ - một cuộc chiến chính nghĩa…………………… 102 4. Chiến tranh Việt Nam - một cuộc chiến phi lý…………………………. Những truyền thống khác biệt……………………………………………. Chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa nhân đạo của người Việt…………….

Bản chất xâm lược và những huyền thoại của người Mỹ………………. Những hệ giá trị khác biệt…………………………………………………. Chủ nghĩa tập thể và chiến tranh nhân dân…………………………… 131 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Chủ nghĩa cá nhân và cuộc chiến nghịch dị…………………………….

138 Tiểu kết………………………………………………………………………… 146 KẾT LUẬN……………………………………………………………………. 147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN………………………………………………………………. 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………………………. 164 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1.

Lý do chọn đề tài Chiến tranh Việt Nam là một biến cố đặc biệt quan trọng trong lịch sử hiện đại của hai dân tộc Việt Nam và Mỹ. Những tác động to lớn của nó đến mọi mặt đời sống xã hội được thể hiện một cách sâu sắc và khá toàn diện qua các sáng tác tiểu thuyết thời kỳ hậu chiến ở cả hai nền văn học. Các tác giả của dòng văn học phản tư về cuộc chiến này phần lớn là những cựu chiến binh, những người đã từng mặc áo lính và trực tiếp cầm súng, sau khi chiến tranh kết thúc, trở về và lựa chọn con đường trở thành nhà văn để ghi lại những trải nghiệm và suy tư của bản thân về những gì họ đã chứng kiến và nếm trải. Những sáng tác này không chỉ có ý nghĩa, giá trị to lớn về mặt tư liệu, mà nhiều trong số đó còn là những tác phẩm văn học đặc sắc, có chất lượng nghệ thuật cao, có những đóng góp, cách tân đáng kể cho nền văn học nói chung và nghệ thuật tiểu thuyết nói riêng ở cả hai quốc gia.

Lâu nay chúng tamới chỉ có điều kiện tiếp xúc với những sáng tác văn học về chiến tranh Việt Nam của những nhà văn trong nước, những người đã từng kinh qua chiến tranh và sau khi hòa bình lập lại trở thành những cây bút chủ lực ở mảng đề tài này. Hiểu biết của chúng ta về những trải nghiệm, suy nghĩ, cảm xúc của những người lính, những con người ở phía bên kia chiến tuyến thực sự vẫn còn rất hạn chế. Bởi lẽ đó, cái nhìn của chúng ta về cuộc chiến phần nào mới chỉ mang tính chất một chiều, không thực sự đầy đủ và toàn vẹn.Cũng như vậy, vì nhiều rào cản khác nhau, công chúng Mỹ ít được tiếp cận với những sáng tác về chiến tranh từ phía Việt Nam khiến cho sự nhìn nhận và đánh giá về cuộc chiến của họ bị đóng khung trong những lối mòn và cách suy cảm hạn hẹp. Người Mỹ cần phải biết đến những trải nghiệm của người khác, những người thường phải hứng chịu khổ đau do chính sách hiếu chiến của họ, để thoát ra khỏi sự tự phụ thái quá của một quốc gia luôn lấy mình làm trung tâm, chuẩn mực cho toàn thế giới.

Chiến tranh, cũng như bất kì sự kiện lịch sử nào khác, không thể và không nên bị nhìn nhận chỉ theo một quan điểm, một cách đánh giá, một lập trường. Đặc biệt trong lĩnh vực văn học, việc bỏ qua những kinh nghiệm được đúc kết sâu sắcvà những hình thức biểu hiệnkhác 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com biệtthông qua nghệ thuật của những người từng tham chiến ở phía bên kia, thực sự là một hạn chế rất đáng kể trong công việc nghiên cứu văn học chiến tranh, với tư cách như những sáng tạo phản ánh thân phận con người và những phản ứng, suy nghĩ, tình cảm của con người khi đối diện với một hoàn cảnh khốc liệt, tàn bạo có tính chất thử thách cao độ và nghiệt ngã đối với nhân tính. Việc mở rộng sự quan tâm nghiên cứu đến những sáng tác văn học của các nhà văn bên kia chiến tuyến, đối với cả hai phía, thực sự sẽ mở ra một chân trời tri thức mới. Do đó, nghiên cứu trong tương quan so sánh những sáng tác về chiến tranh thời kì hậu chiến ở cả hai nền văn học Việt Nam và Mỹ nhiều khả năng sẽ đem lại những phát hiện mới mẻ, có giá trị về mặt học thuật.

Đã hơn 40 năm kể từ thời điểm lá cờ của quân giải phóng miền Nam tung bay trên nóc Dinh Độc Lập, đánh dấu sự kết thúc của cuộc chiến kéo dài suốt hơn hai thập kỷ ở Việt Nam, hai đất nước đã có nhiều chuyển biến sâu sắc về mọi mặt của đời sống. Lịch sử đã bước sang một trang mới với những yêu cầu mới được đặt ra trong công cuộc hội nhập với quốc tế. Hai kẻ thù từng không đội trời chung trong quá khứ giờ đây đã trở thành đối tác quan trọng, cùng nhau hợp tác và phát triển vì một tương lai tươi sáng, thịnh vượng cho cả đôi bên. Sau khi chính thức bình thường hóa quan hệ vào năm 1995, Việt Nam và Mỹ đã có nhiều chính sách về kinh tế, chính trị, cũng như văn hóa nhằm thắt chặt sự tin tưởng lẫn nhau giữa hai nước.

Trên địa hạt văn chương, các nhà văn - cựu chiến binh, những người lính một thời từng đối đầu sống mái trên chiến trường nay lại là những người đi tiên phong trong quá trình thúc đẩy sự thông hiểu lẫn nhau giữa hai dân tộc. Nhiều chuyến thăm, hội thảo trao đổi về văn học cũng như những vấn đề liên quan đến văn hóa, lịch sử của hai nước được tổ chức đều đặn. Tác phẩm của các nhà văn mang áo lính của Việt Nam đã được dịch sang tiếng Anh và xuất bản tại Mỹ. Tuy chậm trễ hơn nhưng một số tác phẩm nổi tiếng viết về chiến tranh Việt Nam của những người trong cuộc từ phía Mỹcũng đã được chuyển ngữ và phổ biến rộng rãi ở Việt Nam.

Những giao lưu, trao đổi về học thuật giữa hai quốc gia đã trở nên thuận lợi và hữu hảo hơn. Từ những thực tiễn thuận lợi đó, giới nghiên cứu giờ đây đã có cơ hội được tiếp cận 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trực tiếp với những sáng tác văn học viết về chiến tranh từ cả hai phía, qua đó có điều kiện nhìn nhận một cách toàn diện và sâu sắc hơn về những di sản tinh thần quý báu của cuộc chiến, rút ra những bài học hữu ích từ quá khứ, đồng thời có một thái độ đúng đắn và cầu thị trong hiện tại cũng như tương lai để vun đắp tình hữu nghị giữa hai đất nước, hai dân tộc ngày càng tốt đẹp và bền chặt.