Luận án ý thức chính trị của sinh viên nước ta hiện nay thực trạng và những vấn

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM ĐÌNH KHUÊ Ý THỨC CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN Ở NƢỚC TA HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA Chuyên ngành: CNDVBC & CNDVLS Mã số: 62 22 03 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Nguyễn Viết Thông Hà Nội - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là đáng tin cậy. Kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Phạm Đình Khuê MỤC LỤC A.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu về ý thức chính trị và công tác giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên. Quan niệm về ý thức chính trị. Quan niệm về ý thức chính trị của sinh viên.

Bàn về thực trạng và giải pháp nâng cao ý thức chính trị cho sinh viên. Khái quát kết quả và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. Khái quát kết quả nghiên cứu. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.

Ý THỨC CHÍNH TRỊ VÀ Ý THỨC CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN VIỆT NAM. Ý thức chính trị. Sinh viên và những phƣơng thức thể hiện ý thức chính trị của sinh viên. Sinh viên và ý thức chính trị của sinh viên.

Những phương thức thể hiện ý thức chính trị của sinh viên Việt Nam 46 2. Sự cần thiết phải nâng cao ý thức chính trị cho sinh viên. Nâng cao ý thức chính trị cho sinh viên xuất phát từ vị trí và vai trò của sinh viên trong xã hội. Góp phần giáo dục - đào tạo con người mới xã hội chủ nghĩa phát triển toàn diện đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nâng cao ý thức chính trị cho sinh viên góp phần đấu tranh với những quan điểm sai trái và âm mưu, hoạt động “diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch. THỰC TRẠNG Ý THỨC CHÍNH TRỊ CỦA SINH VIÊN VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY. Những yếu tố khách quan và chủ quan tác động đến ý thức chính trị của sinh viên Việt Nam. Kinh tế của Việt Nam và toàn cầu hóa hiện nay.

Sự tác động của môi trường chính trị - xã hội. Yếu tố văn hóa, giáo dục. Những đặc điểm, tâm sinh lý lứa tuổi của sinh viên Việt Nam. Thực trạng ý thức chính trị của sinh viên hiện nay.

Thái độ trong việc học tập, nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Niềm tin đối với sự nghiệp đổi mới và định hướng lý tưởng chính trị của bản thân trong quá trình học tập, rèn luyện trên giảng đường đại học. Thái độ trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Nhận thức và ý chí chính trị trong việc thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Hành vi chính trị của sinh viên được biểu hiện trong hoạt động đoàn thể chính trị - xã hội hiện nay. Nguyên nhân thực trạng ý thức chính trị của sinh viên Việt Nam hiện nay. Nguyên nhân của những mặt tích cực. Nguyên nhân của những hạn chế.

112 Chƣơng 4 NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM NÂNG CAO Ý THỨC CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN VIỆT NAM. Một số vấn đề đặt ra đối với việc nâng cao ý thức chính trị cho sinh viên Việt Nam hiện nay. Mâu thuẫn giữa việc phát huy yếu tố tích cực chính trị, với sự thiếu quan tâm tự giác, biểu hiện sai lệch về ý thức chính trị của sinh viên hiện nay. Mâu thuẫn giữa yêu cầu nâng cao ý thức chính trị của chủ thể giáo dục với những hạn chế, bất cập trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và tính đa dạng, phức tạp của thực tiễn đời sống kinh tế, xã hội hiện nay.

Mâu thuẫn giữa chính sách đào tạo, việc làm và các chính sách khác góp phần nâng cao ý thức chính trị cho sinh viên với những bất cập trong việc thực hiện những chính sách đó. Những giải pháp nâng cao ý thức chính trị cho sinh viên Việt Nam giai đoạn hiện nay. Nhóm giải pháp về kinh tế. Nhóm giải pháp về chính trị - tư tưởng.

Nhóm giải pháp về văn hóa - xã hội. Giải pháp tăng cường giáo dục kết hợp với tự rèn luyện ý thức chính trị của sinh viên. 149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ. 151 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BCHTW Ban chấp hành Trung ương CTQG Chính trị Quốc gia CNXH Chủ nghĩa xã hội CNH-HĐH Công nghiệp hoá, hiện đại hoá ĐTN Đoàn thanh niên HĐND Hội đồng nhân dân HSV Hội sinh viên KHXH Khoa học xã hội NXB Nhà xuất bản TNCS Thanh niên cộng sản TTXVN Thông tấn xã Việt Nam TW Trung ương XHCN Xã hội chủ nghĩa 1 A.

Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam đang trong tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, với mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Đây là một sự nghiệp khó khăn, gian khổ, đòi hỏi sự đóng góp của toàn Đảng, toàn dân. Bên cạnh các giai cấp, các tầng lớp cơ bản trong xã hội, lực lượng thanh niên, sinh viên có vai trò vô cùng quan trọng. Bởi lẽ, họ là người có tri thức về khoa học - kỹ thuật, có tinh thần và nhiệt huyết tuổi trẻ, dám nghĩ, dám làm, dám chấp nhận khó khăn, hy sinh, cống hiến; họ sẽ là chủ nhân tương lai của đất nước.

Chính vì vậy, lực lượng sinh viên luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm, bồi dưỡng. Văn kiện Đại hội thứ XI của Đảng đã chỉ rõ: “Làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng, truyền thống, lý tưởng, đạo đức và lối sống; tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ cho thế hệ trẻ. hình thành lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” [38; tr 243]. Đại hội lần thứ XII của Đảng tiếp tục khẳng định: “Đổi mới nội dung, phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng, lý tưởng, truyền thống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước, xây dựng đạo đức, lối sống lành mạnh, ý thức tôn trọng và nghiêm chỉnh chấp hành Hiến pháp và pháp luật cho thế hệ trẻ…phát huy vai trò của thế hệ trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc” [39; tr 162].

Có thể nói đây là chủ trương đúng đắn bảo đảm cho mỗi sinh viên có niềm tin vững chắc vào sự nghiệp đổi mới do Đảng ta lãnh đạo, là yếu tố quyết định tạo ra động lực để mỗi sinh viên phát huy được khả năng của mình trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. 2 Sự nghiệp đổi mới ở nước ta ngày càng đi vào chiều sâu, nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng được khẳng định trên thực tế, việc mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế, đang là cơ hội cho mọi người Việt Nam nói chung và sinh viên Việt Nam nói riêng, học tập, nâng cao ý thức chính trị, đem tài năng và trí tuệ của mình ra phục vụ đất nước. Nhưng, bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận sinh viên sống buông thả, thực dụng, xuống cấp về đạo đức, phai nhạt về lý tưởng, thờ ơ với những vấn đề chính trị - xã hội của đất nước… đây là một thách thức đặt ra phải quan tâm giải quyết. Đặc biệt ngày nay, các thế lực thù địch đang không ngừng chống phá cách mạng nước ta, thông qua chiến lược "diễn biến hoà bình" trên lĩnh vực tư tưởng văn hoá, chúng vu cáo, nói xấu Đảng và Nhà nước ta; dựng lên cái gọi là "vấn đề nhân quyền", "vấn đề dân chủ", "vấn đề tôn giáo", "tự quyết dân tộc"; kích động bạo loạn chính trị… chúng hô hào xóa bỏ chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và vai trò lãnh đạo của Đảng, phủ nhận con đường đi lên CNXH ở Việt Nam.

Trước sự chống phá quyết liệt của kẻ thù, có không ít sinh viên bị mất phương hướng, dao động, hoài nghi, có một bộ phận sinh viên do không theo kịp những diễn biến nhanh và phức tạp của thời cuộc trở nên lẫn lộn, mơ hồ về chính trị, thờ ơ, lãnh đạm với chủ nghĩa xã hội, thiếu tin tưởng vào thắng lợi của công cuộc đổi mới, thiếu quan tâm đến các vấn đề chính trị - xã hội và thậm chí dao động về mục tiêu, lý tưởng phấn đấu. Bên cạnh đó còn một bộ phận sinh viên ngày nay dường như ngại học tập chính trị, thờ ơ với những vấn đề chính trị và lảng tránh những quan hệ xã hội - chính trị. Đây là điều trái ngược hẳn với truyền thống dân tộc Việt Nam trong lịch sử. Thực trạng công tác giáo dục chính trị cho sinh viên hiện nay cũng đang có vấn đề.

Hạn chế lớn nhất là công tác giáo dục chính trị cho sinh viên còn thiếu chủ động, nhạy bén, nội dung giáo dục chậm đổi mới, không theo kịp những 3 thông tin cập nhật, nhất là đối với những vấn đề chính trị phức tạp, nhạy cảm đang nảy sinh trong tình hình hiện nay. Phương pháp giáo dục chính trị còn đơn điệu, cứng nhắc, chưa khơi dậy được đặc tính ham hiểu biết của tuổi trẻ. Trong chương trình đào tạo của một số nhà trường, nội dung giáo dục chính trị bị giản lược đến mức tối thiểu, hoặc bị biến thành các kiến thức giáo dục công dân. Trong hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội, kể cả tổ chức đoàn thanh niên, hội sinh viên…, các cuộc sinh hoạt chính trị dần dần vắng bóng.

Những bất cập, hạn chế nêu trên đặt ra cho sự nghiệp giáo dục nhiệm vụ hàng đầu không chỉ là đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ mà còn cần thiết phải giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên, bảo đảm họ thật sự là nguồn nhân lực chất lượng cao - cơ sở để đất nước có sự tăng trưởng về kinh tế và ổn định, bền vững về mặt chính trị - xã hội.