Luận án vũ ngọc hà

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH VŨ NGỌC HÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT HÀ NỘI - 2019 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH VŨ NGỌC HÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT Mã số: 62 38 01 01 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS TÀO THỊ QUYÊN HÀ NỘI - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả luận án Vũ Ngọc Hà MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 7 1. Tình hình nghiên cứu trong nước 7 1.

Tình hình nghiên cứu của một số nước trên thế giới 18 1. Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu, những vấn đề đặt ra tiếp tục nghiên cứu, các câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu 23 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG 27 2. Khái niệm, đặc điểm, vai trò thực hiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường 27 2. Nội dung, các hình thức thực hiện pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường 53 2.

Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường 63 2. Thực hiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường ở một số nước trên thế giới 70 2. Một số giá trị tham khảo cho Việt Nam 78 CHƯƠNG 3: TÌNH HÌNH VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VÀ THỰC TRẠNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM 81 3. Khái quát về môi trường và tình hình vi phạm hành chính về bảo vệ môi trường ở Việt Nam 81 3.

Thực trạng thực hiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường ở Việt Nam 101 CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 128 4. Quan điểm bảo đảm thực hiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay 128 4. Giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường hiện nay 136 KẾT LUẬN 149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ 151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 PHỤ LỤC 167 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BVMT : Bảo vệ môi trường CCHC : Cải cách hành chính ÔNMT : Ô nhiễm môi trường THPL : Thực hiện pháp luật TNHH : Trách nhiệm hữu hạn TNMT : Tài nguyên môi trường TTHC : Thủ tục hành chính UBND : Ủy ban nhân dân VBQPPL : Văn bản quy phạm pháp luật VPHC : Vi phạm hành chính XLVPHC : Xử lý vi phạm hành chính XPVPHC : Xử phạt vi phạm hành chính DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 3.1: Thống kê số liệu vi phạm pháp luật về quản lý chất thải nguy hại 90 Bảng 3.2: Tỷ lệ các bệnh người mắc cao nhất trong phạm vi toàn quốc 99 Bảng 3.3: Thống kê số liệu vi phạm pháp luật về quản lý chất thải nguy hại 105 Bảng 3.4: Thống kê việc xử lý vi phạm hành chính về quản lý chất thải 106 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3.1: Tỷ trọng tiêu thụ năng lượng theo ngành 95 Biểu đồ 3.2: Số lượng xe mô tô, gắn máy tại Hà Nội năm 2001 - 2013 96 Biểu đồ 3.3: Tỷ lệ phát thải các chất gây ô nhiễm do các phương tiện cơ giới đường bộ toàn quốc năm 2011 97 Biểu đồ 3.4: Thống kê số ngày có số liệu PM10 trung bình 1h và 24h không đạt QCVN ở các trạm chịu ảnh hưởng của giao thông đô thị, giai đoạn 2010 - 2013 97 Biểu đồ 3.5: Diễn biến nồng độ TSP trong không khí xung quanh một số khu công nghiệp ở miền Bắc 98 Biểu đồ 3.6: Diễn biến nồng độ bụi PM 10 trung bình năm tại một số trạm quan trắc tự động, liên tục giai đoạn 2011-2015 107 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con người và sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của một đất nước.

Chính vì vậy, bảo vệ môi trường (BVMT) đã trở thành một vấn đề trọng yếu của toàn cầu và đang được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm đặt thành quốc sách. Do đó, BVMT không là nhiệm vụ của riêng cá nhân hay quốc gia nào mà trách nhiệm của toàn nhân loại. Tuy nhiên trong những thập kỷ gần đây môi trường thế giới đang có những thay đổi theo chiều hướng xấu đi do sự thay đổi của khí hậu toàn cầu: sự suy giảm tầng ôzôn đang làm cho trái đất ngày càng nóng lên sự suy giảm của nhiều giống, loài động vật, thực vật, sự diệt vong của nhiều loài động vật quý hiếm,vấn đề cháy rừng, vấn đề chất thải, ô nhiễm… Hiệu quả quản lý nhà nước về BVMT phụ thuộc vào nhiều hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này. Thanh tra, kiểm tra thường xuyên sẽ giúp các chủ thể quản lý nắm được tình hình thực hiện pháp luật (THPL) về BVMT của các đối tượng quản lý, qua đó có thể đề ra các biện pháp tác động thích hợp đến từng đối tượng như khuyến khích, động viên các tổ chức, cá nhân nghiêm chỉnh THPL về xử lý vi phạm hành chính (XLVPHC) trong lĩnh vực BVMT nhằm phát hiện, uốn nắn kịp thời các đối tượng có biểu hiện sai phạm, góp phần định hướng hành vi xử sự tích cực của họ trong công tác BVMT.

Xử lý nghiêm minh các VPPL về môi trường mà trước hết là xử phạt vi phạm hành chính (XPVPHC) đối với hành vi này, sẽ góp phần ngăn chặn kịp thời các hành vi ô nhiễm, suy thoái, sự cố môi trường, răn đe các đối tượng có biểu hiện thiếu tôn trọng pháp luật. Ngoài ra các hoạt động nêu trên còn giúp các cơ quan quản lý môi trường phát hiện ra những điểm bất hợp lý trong chính các quy định của pháp luật để từ đó có hướng điều chỉnh, bổ sung kịp thời cho phù hợp với yêu cầu của cuộc sống. Thực hiện pháp luật về XLVPHC trong lĩnh vực BVMT là hoạt động của các cơ quan, tổ chức và cá nhân làm cho các quy định pháp luật về XLVPHC trong lĩnh 2 vực BVMT trở thành hiện thực trong cuộc sống, nhằm xử lý nghiêm minh và kịp thời đối với các hành vi vi phạm hành chính (VPHC) về BVMT, góp phần BVMT an toàn và trong lành cho cộng đồng xã hội. Tuy nhiên, việc THPL trong XLVPHC lĩnh vực BVMT còn nhiều hạn chế: việc áp dụng pháp luật, nhất là áp dung thủ tục XLVPHC của một số cơ quan, cá nhân có thẩm quyền chưa đúng theo quy định; còn hiện tượng vi phạm về thời hạn, thời hiệu ra quyết định xử phạt; một số trường hợp xác định hành vi vi phạm chưa chính xác, có dấu hiệu bỏ qua hành vi vi phạm hoặc tùy tiện trong áp dụng hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả; việc xử lý tang vật, phương tiện vi phạm còn lỏng lẻo; công tác phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong việc trao đổi thông tin và xử lý vi phạm chưa chặt chẽ, đôi lúc còn mang tính hình thức; công tác thanh, kiểm tra chuyên ngành chưa được chú trọng; công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật tới người dân và tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, công chức thực hiện chưa được quan tâm đúng mức nên hiệu quả đạt được chưa cao.

Số vụ vi phạm pháp luật môi trường nghiêm trọng có xu hướng gia tăng cả về tính chất và mức độ nguy hại nhưng không bị xử lý. Việc tuân thủ pháp luật về BVMT của nhiều các tổ chức, cá nhân rất yếu. Thậm chí, nhiều tổ chức, cán nhân có thủ đoạn đối phó, chống đối lại cơ quan chức năng và người thi hành công vụ, do đó, việc phát hiện và xử lý vi phạm gặp rất nhiều khó khăn. Có nhiều nguyên nhân của tình trạng nêu trên, nhưng trước hết là do bản thân người vi phạm không lường hết được hậu quả mà môi trường bị hủy hoại gây ra.

Mặt khác, cá nhân, tổ chức vì những lợi ích trước mắt, nhất là lợi nhuận không nhỏ từ môi trường đem lại đã bỏ qua việc BVMT. Ngoài ra, hệ thống pháp luật về XLVPHC trong lĩnh vực BVMT còn nhiều lỗ hổng, chưa thống nhất với các quy định khác của luật chuyên ngành và cũng còn rất nhiều quy định chồng chéo với các văn bản pháp luật khác, mức phạt còn chưa đủ sức răn đe cho những hành vi vi phạm. Thực trạng đó đòi hỏi phải nghiên cứu làm sáng tỏ cơ sở lý luận, thực trạng THPL về XLVPHC trong lĩnh vực BVMT, và đề xuất giải pháp bảo đảm THPL về XLVPHC trong lĩnh vực BVMT trong thời gian tới nhằm hạn chế vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BVMT. 3 Từ những lý do nêu trên, tôi chọn đề tài "Thực hiện pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay" để nghiên cứu và làm Luận án Tiến sĩ Luật học.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận án 2. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở phân tích lý luận THPL về XLVPHC trong lĩnh vực BVMT, đánh giá thực trạng THPL về XLVPHC trong lĩnh vực BVMT ở Việt Nam thời gian qua, luận án xác định các quan điểm, đề xuất các giải pháp đảm bảo THPL về XLVPHC trong lĩnh vực BVMT ở Việt Nam hiện nay.