Luận án vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài trong phát triển k

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ĐÔN TUẤN PHONG VỐN VIỆN TRỢ CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI TRONG PHÁT TRIỂN KTXH Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ PHÁT TRIỂN HÀ NỘI - 2018 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH ĐÔN TUẤN PHONG VỐN VIỆN TRỢ CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI TRONG PHÁT TRIỂN KTXH Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ PHÁT TRIỂN Mã số: 62 31 05 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS. NGUYỄN THỊ HƯỜNG HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận án này do chính tôi thực hiện. Các số liệu thu thập và kết quả phân tích trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, được trích dẫn theo quy định. Tác giả luận án Đôn Tuấn Phong MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN VỐN VIỆN TRỢ CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI TRONG PHÁT TRIỂN KTXH. Những công trình khoa học đã được nghiên cứu liên quan đến đề tài của luận án. Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu liên quan đến vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ trong phát triển KTXH. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VỐN VIỆN TRỢ CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI TRONG PHÁT TRIỂN KTXH.

Khái niệm, phân loại và đặc điểm của nguồn vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài. Mục tiêu phát huy vai trò vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài trong phát triển KTXH của một quốc gia. Vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài trong phát triển KTXH. Những nhân tố ảnh hưởng đến vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài.

Kinh nghiệm với vốn viện trợ của tổ chức phi chính phủ nước ngoài ở một số nước trên thế giới và bài học rút ra cho Việt Nam. THỰC TRẠNG VỐN VIỆN TRỢ CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI TRONG PHÁT TRIỂN KTXH Ở VIỆT NAM TỪ 2001-2017. Khái quát hình hình viện trợ phi chính phủ nước ngoài từ năm 2001 đến nay. Vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài trong phát triển KTXH của Việt Nam giai đoạn 2001-2017.

Đánh giá chung về vốn viện trợ của các TCPCPNN trong phát triển KTXH ở Việt Nam giai đoạn 2001-2017. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VỐN VIỆN TRỢ CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI TRONG PHÁT TRIỂN KTXH TẠI VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2025. Bối cảnh quốc tế và trong nước liên quan đến vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài. Dự báo xu hướng vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài đến năm 2025.

Chủ trương, quan điểm, phương hướng, mục tiêu phát huy vốn viện trợ phi chính phủ nước ngoài trong phát triển KTXH ở Việt Nam đến năm 2025. Những giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài trong phát triển KTXH ở Việt Nam đến năm 2025. Một số kiến nghị. 141 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.

143 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.158 DANH MỤC VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN GDP : Tổng sản phẩm quốc nội NSTW : Ngân sách Trung ương OECD : Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế ODA : Hỗ trợ phát triển chính thức PCPNN : Phi chính phủ nước ngoài PACCOM : Ban Điều phối viện trợ nhân dân TCPCP : Tổ chức phi chính phủ TCPCPNN : Tổ chức phi chính phủ nước ngoài DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2.1: Tổng nguồn vốn viện trợ phát triển chính thức (ODA) và viện trợ phi chính phủ. So sánh các nhà tài trợ ODA và các tổ chức phi chính phủ.3: Lĩnh vực và giá trị viện trợ phi chính phủ tại Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào năm 2013.4: Lĩnh vực hoạt động của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tại Campuchia.5: Số tổ chức phi chính phủ tại U-gan-đa. Quy mô vốn viện trợ phi chính phủ nước ngoài tại một số quốc gia69 Bảng 3.1: Vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài theo lĩnh vực 2001-2017.2: Vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài 2001-2017 theo vùng.3: Giá trị viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài theo địa phương.4: Vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tính theo đầu người. Vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài so sánh với ODA giai đoạn 2006-2016.

Vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài so với GDP và đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước. Vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài so với đầu tư phát triển từ ngân sách Trung ương. So sánh vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài với chi chương trình mục tiêu quốc gia. So sánh chi ngân sách Trung ương cho chương trình mục tiêu giảm nghèo và vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài 2006-2017.

So sánh chi ngân sách Trung ương cho chương trình mục tiêu y tế, dân số với vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài 2006-2017. So sánh vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài trong lĩnh vực xã hội với chi ngân sách Trung ương cho chương trình mục tiêu quốc gia về các vấn đề xã hội 2006-2017.12: Vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục (thông qua Bộ Giáo dục và Đào tạo). So sánh vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục với chi ngân sách Trung ương cho chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục-đào tạo 2006-2017. So sánh vốn viện trợ của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài trong lĩnh vực môi trường với chi ngân sách Trung ương cho chương trình mục tiêu quốc gia về môi trường và trồng rừng 2006-2017.15: Ước tính lợi ích và chi phí tại một số xã 1994-2025.16: Viện trợ phi chính phủ nước ngoài tại Việt Nam và trên thế giới năm 2011 và 2015.114 DANH MỤC CÁC HÌNH, HỘP Trang Hình 2.

Cơ cấu nguồn tài chính cho viện trợ phi chính phủ (%).1: Số lượng TCPCPNN có quan hệ với Việt Nam 1991-2017.2: Viện trợ phi chính phủ nước ngoài tại Việt Nam 2001-2017. Tổng giá trị vốn viện trợ của các TCPCPNN theo lĩnh vực giai đoạn 2001-2017.1: Thí dụ về nội dung các dự án giảm nghèo, tăng thu nhập và phát triển kinh tế.2: Thí dụ nội dung các dự án trong lĩnh vực xã hội.3: Thí dụ về các dự án phi chính phủ trong lĩnh vực môi trường.4: Lĩnh vực hoạt động của một số tổ chức phi chính phủ.1: Ví dụ các nội dung dự án trong lĩnh vực môi trường.1: Dự án “Phát triển cây mây giúp cải thiện sinh kế cho nông dân nghèo tại huyện Tương Dương” do OXFAM tài trợ.2: Dự án “Tiết kiệm và tín dụng” do Save the Children Japan tài trợ tại huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.3: Dự án “Quỹ Phát triển xã Cao Thượng”.4: Dự án “Phát triển thị trường nông thôn - Tăng cường vệ sinh và chuỗi giá trị lúa và lợn vì sức khỏe môi trường và an ninh lương thực ở Việt Nam”.5: Viện trợ của tổ chức Atlantic Philanthropies trong y tế.6: Dự án “Nâng cao kiến thức và xây dựng năng lực về chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ và trẻ em tỉnh Bắc Kạn”.7: Dự án Thiết lập đường dây tư vấn và hỗ trợ trẻ em 1800-1567.8: Dự án thúc đẩy an toàn giao thông tại thành phố Hồ Chí Minh 178 Phụ lục 5.9: Chương trình hỗ trợ giáo dục do VVOB tài trợ.10: Dự án trồng rừng ngập mặn ven biển. Dự án Quan hệ đối tác hỗ trợ mở rộng quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng tại các tỉnh dễ bị ảnh hưởng của Việt Nam. Dự án Quản lý rừng dựa vào cộng đồng vì giảm nghèo.

Tính cấp thiết của đề tài Cùng với chính sách đổi mới, các tổ chức phi chính phủ nước ngoài (TCPCPNN) đã vào Việt Nam với số lượng ngày càng lớn, triển khai nhiều hoạt động viện trợ và có đóng góp nhất định cho xóa đói-giảm nghèo và phát triển KTXH tại Việt Nam. Tính đến cuối năm 2017, Việt Nam có quan hệ với trên 1.000 TCPCPNN, trong đó trên 600 tổ chức có hoạt động thường xuyên. Theo thống kê chưa đầy đủ, trong giai đoạn 2001-2017, vốn viện trợ của các TCPCPNN giải ngân đạt gần 4 tỷ đô-la Mỹ [3]. Theo đánh giá chung, viện trợ của các TCPCPNN không chỉ có đóng góp về KTXH mà còn có ý nghĩa về mặt chính trị, đối ngoại.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, một số tổ chức phi chính phủ phương Tây, bất chấp chính sách thù địch và hiếu chiến của Mỹ và của chính phủ thân Mỹ của họ, đã tổ chức xuống đường đấu tranh phản đối cuộc chiến của Mỹ tại Việt Nam, vận động, quyên góp hàng hóa (như lương thực, thuốc men) để gửi giúp Việt Nam. Sau khi đất nước hoàn toàn thống nhất, một số TCPCPNN tiếp tục giúp Việt Nam, song chủ yếu mang tính cứu trợ nhân đạo. Trong thời kỳ Mỹ và phương Tây bao vây, cấm vận chống Việt Nam, một số TCPCPNN, nhất là các tổ chức Mỹ, đã tích cực vận động bỏ cấm vận, đồng thời hình thành một kênh quan trọng trong thông tin đối ngoại tới chính giới và công chúng Mỹ. Trong những năm đổi mới, với giá trị vốn viện trợ ngày càng tăng, các TCPCPNN đã đóng góp trực tiếp cho xóa đói-giảm nghèo và phát triển tại Việt Nam.

Tác dụng của hoạt động và vốn viện trợ của các TCPCPNN được nhìn nhận trên một số phương diện quan trọng là: Hỗ trợ giải quyết một số khó khăn về KTXH ở các vùng có dự án; đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ các cơ quan đối tác và người dân trong các vùng dự án; giới thiệu và ứng dụng thành công một số mô hình phù hợp trong phát triển. Ngoài ra, một số TCPCPNN cũng hỗ trợ cho một số hoạt động lập pháp, xây dựng chính sách, giáo dục và đào tạo trong và ngoài nước. 2 Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có nghiên cứu hệ thống và đầy đủ về vai trò và phương hướng phát huy vai trò của nguồn vốn viện trợ của các TCPCPNN trong phát triển KTXH ở Việt Nam.