Luận án: Văn hóa đối ngoại Việt Nam trong quan hệ với Pháp (1989-nay) - Lê Trọng Thưởng

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH LÊ TRỌNG THƯỞNG VĂN HÓA ĐỐI NGOẠI CỦA VIỆT NAM TRONG QUAN HỆ VỚI PHÁP GIAI ĐOẠN 1989 ĐẾN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: VĂN HOÁ HỌC HÀ NỘI - 2021 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH LÊ TRỌNG THƯỞNG VĂN HÓA ĐỐI NGOẠI CỦA VIỆT NAM TRONG QUAN HỆ VỚI PHÁP GIAI ĐOẠN 1989 ĐẾN NAY Ngành: Văn hoá học Mã số: 922 90 40 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS,TS LÊ QUÝ ĐỨC HÀ NỘI - 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả luận án Lê Trọng Thưởng ii MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN 8 1.

Những công trình nghiên cứu liên quan đến đối ngoại và văn hoá đối ngoại. Những vấn đề lý luận cơ bản. 46 CHƯƠNG 2: BỐI CẢNH VĂN HÓA ĐỐI NGOẠI CỦA VIỆT NAM TRONG QUAN HỆ VỚI PHÁP GIAI ĐOẠN 1989 ĐẾN NAY 56 2. Bối cảnh quốc tế.

Quan hệ ngoại giao Việt Nam và Pháp. Quan điểm, đường lối đối ngoại của Đảng và chính sách đối ngoại của nhà nước Việt Nam hiện nay. 79 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VĂN HÓA ĐỐI NGOẠI CỦA VIỆT NAM TRONG QUAN HỆ VỚI PHÁP GIAI ĐOẠN 1989 ĐẾN NAY 87 3. Hoạt động văn hoá của Việt Nam trong quan hệ với Pháp.

Nhận xét văn hóa đối ngoại của Việt Nam trong quan hệ với Pháp giai đoạn 1989 đến nay. 126 CHƯƠNG 4: VĂN HÓA ĐỐI NGOẠI CỦA VIỆT NAM TRONG QUAN HỆ VỚI PHÁP: XU HƯỚNG VẬN ĐỘNG, CÁC VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP HIỆN NAY 136 4. Xu hướng vận động của văn hoá đối ngoại hiện nay. Các vấn đề đặt ra và những giải pháp phát triển văn hoá đối ngoại của Việt Nam trong quan hệ với Pháp.

159 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA NGHIÊN CỨU SINH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 162 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 179 iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CNXH Chủ nghĩa xã hội ĐCSVN Đảng Cộng sản Việt Nam ĐNVH Đối ngoại văn hoá KT-XH Kinh tế - xã hội NCS Nghiên cứu sinh NGVH Ngoại giao văn hoá Nxb Nhà xuất bản TCH Toàn cầu hóa VHĐN Văn hoá đối ngoại VHNG Văn hoá ngoại giao iv DANH MỤC BẢNG, BIỂU Bảng 2.1: Sức mạnh cứng và sức mạnh mềm của một số quốc gia.2: Các Hiệp định hợp tác Pháp - Việt Nam giai đoạn 1989 - 2019. 1: Quy mô của Festival Huế qua các năm.1: Số đầu sách Pháp được nhượng bản quyền và dịch sang tiếng Việt qua các năm 99 Biểu đồ 3.2: Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam - Pháp giai đoạn 2000 - 2019.3: Số lượng khách du lịch Pháp đến Việt Nam từ 2008-2019. 1: Chỉ số Sức mạnh mềm của Việt Nam và Pháp.

Tính cấp thiết của đề tài luận án Văn hóa có vai trò to lớn đối với sự phát triển kinh tế-xã hội của mỗi quốc gia, vì thế Nghị quyết Trung ương năm khoá VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định “Văn hoá là nền tảng tình thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển KT-XH” [39, tr. 54], đặc biệt trong lĩnh vực đối ngoại, với nhiệm vụ “mở rộng hợp tác quốc tế về văn hoá” Nghị quyết đã chỉ rõ “làm tốt việc giới thiệu văn hoá, đất nước và con người Việt Nam với thế giới, tiếp thu có chắt lọc các giá trị nhân văn, khoa học, tiến bộ của nước ngoài” [39, tr. Thực tiễn phát triển đất nước hiện nay tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của hoạt động văn hóa đối ngoại, nhất là yêu cầu hội nhập quốc tế, thông qua hoạt động này Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam tiếp tục quảng bá hình ảnh, đất nước, con người và những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, nhằm tăng cường sự cảm thông, sự hiểu biết trong giao lưu, hợp tác quốc tế, từ đó nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế; tăng cường sự hấp dẫn, thu hút các cá nhân, tổ chức nước ngoài đến Việt Nam đầu tư, du lịch v., đóng góp cho sự phát triển KT-XH; ngược lại, thông qua đó, Việt Nam tiếp thu những tinh hoa văn hoá của nhân loại đề xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc. Với tầm quan trọng đó, Nghị quyết Trung ương chín khoá XI (2014) đã nhấn mạnh “Xây dựng cơ chế, chính sách phát triển văn hóa đối ngoại; hỗ trợ quảng bá nghệ thuật quốc gia và xuất khẩu các sản phẩm văn hóa ra nước ngoài” [45].

Nhằm thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hoá, đa dạng hoá quan hệ, giữ vững môi trường hoà bình, ổn định cho sự phát triển, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, nâng cao vị thế đất nước; góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới, Đảng Cộng sản Việt Nam đã chủ trương: “Phối hợp chặt chẽ. chính trị đối ngoại, kinh tế và văn hoá đối ngoại” [44, tr. Những quan điểm chỉ đạo đó cho thấy, văn hoá là một nội dung quan trọng trong chiến lược phát triển KT-XH quốc gia trước mắt và lâu dài, văn hoá gắn bó mật thiết với kinh tế, chính trị, xã hội, đã và đang trở thành sức mạnh mềm trong quan hệ quốc tế, vì những lẽ đó, Chiến lược VHĐN đến năm 2020 và tầm nhìn 2030 do Thủ tướng Chính phủ Việt Nam phê duyệt (theo Quyết định số 210/QĐ-TTg ngày 08/02/2015) đã khẳng định: 2 “VHĐN là một bộ phận quan trọng đặc biệt của nền văn hóa quốc gia, thể hiện sức mạnh nội sinh của dân tộc, có vai trò tích cực trong việc nâng cao vị thế của đất nước, con người và văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho công cuộc hội nhập quốc tế của đất nước” [151, tr. Trên tinh thần đó, Đại hội XII của Đảng (2016) khẳng định: “Chủ động hội nhập quốc tế về văn hoá, (.), thực hiện đa dạng hoá các hình thức văn hoá đối ngoại, đưa các quan hệ quốc tế về văn hoá đi vào chiều sâu, đạt hiệu quả thiết thực” [48, tr.

Với mục tiêu đó, trong nhiều năm qua hoạt động giao lưu, hợp tác và hội nhập quốc tế về văn hoá có nhiều khởi sắc, “tổ chức tốt công tác thông tin đối ngoại tuyên truyền, quản bá hình ảnh đất nước, con người, văn hoá Việt Nam ra thế giới” [50, tr. 49], tuy nhiên, những kết quả đạt được trong thực tế vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam, “Việc giới thiệu, quảng bá văn hoá Việt Nam ra nước ngoài chưa mạnh; tiếp nhận tinh hoa văn hoá nhân loại có mặt còn hạn chế” [49, tr. Để khắc phục những tồn tại trên, Đại hội XIII của Đảng (2021) đã chỉ đạo: “Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế về văn hoá, xây dựng Việt Nam thành địa chỉ hấp dẫn về giao lưu văn hoá quốc tế. Tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá nhân loại phù hợp với thực tiễn Việt Nam, (.); từng bước đưa văn hoá Việt Nam đến với thế giới” [49, tr.

Việt Nam và Pháp có mối giao lưu văn hoá lâu đời, đặc biệt kể từ khi hai nước đặt quan hệ ngoại giao chính thức vào năm 1973, VHĐN của Việt Nam với Pháp ngày một phát triển, đặc biệt từ năm 1989 đến nay, đây là thời kỳ Việt Nam vượt qua sự bao vây cấm vận của các nước lớn. Từ đó cho đến nay, hoạt động VHĐN của Việt Nam trong quan hệ với Pháp đã có sự phát triển vượt bậc so với giai đoạn trước đó, thúc đẩy quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Pháp lên tầm cao mới, trở thành quan hệ đối tác chiến lược từ năm 2013; đồng thời qua đó tăng cường mối quan hệ hợp tác toàn diện giữa Việt Nam với EU nhất là trên lĩnh vực kinh tế, thương mại, văn hoá, giáo dục, khoa học công nghệ, những kết quả đó góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam tốt đẹp trên trường quốc tế. Tuy nhiên, hoạt động VHĐN Việt Nam trong quan hệ với Pháp trong thời gian qua chưa tương xứng với tiềm năng, kỳ vọng của hai đất nước, hai dân tộc. Vì thế, việc nghiên cứu “Văn hóa đối ngoại của Việt Nam trong quan hệ với Pháp giai đoạn 1989 đến nay” thực sự có ý nghĩa quan trọng trong việc thực hiện đường lối, chính sách VHĐN nói chung, VHĐN trong quan hệ Việt - Pháp nói riêng.

3 Đồng thời góp phần hội nhập văn hoá giữa nước ta với văn hoá thế giới và châu Âu và trong thời đại toàn cầu hoá hiện nay nhằm góp phần xây dựng phát huy, phát triển nền văn hoá Việt Nam và vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu VHĐN của Việt Nam trong quan hệ với Pháp giai đoạn 1989 đến nay dưới góc độ văn hoá học, luận án nhằm đề xuất giải pháp để phát huy tác động tích cực của nó đối với sự phát triển văn hoá và chính trị, kinh tế, xã hội của nước ta hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu Để thực hiện mục đích trên, luận án tập trung vào các nội dung sau: - Hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về VHĐN, trong đó chỉ rõ nội hàm, cấu trúc và đặc điểm của VHĐN và vận dụng vào nghiên cứu đề tài luận án; - Phân tích bối cảnh VHĐN của Việt Nam trong quan hệ với Pháp giai đoạn 1989 đến nay; - Phân tích thực trạng VHĐN của Việt Nam chỉ rõ vai trò của VHĐN Việt Nam trong quan hệ với Pháp giai đoạn 1989 đến nay đối với phát triển văn hoá, con người Việt Nam nói riêng và phát triển KT-XH Việt Nam nói chung; - Chỉ ra những xu hướng vận động, các vấn đề đặt ra và đề xuất những giải pháp phát triển với VHĐN của Việt Nam trong quan hệ với Pháp hiện nay.

Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu 3. Câu hỏi nghiên cứu - Văn hóa đối ngoại của Việt Nam trong quan hệ với Pháp giai đoạn 1989 đến nay đạt được kết quả gì? còn những hạn chế gì? - Văn hóa đối ngoại của Việt Nam trong quan hệ với Pháp giai đoạn 1989 đến nay có vai trò như thế nào đối với phát triển văn hoá, con người Việt Nam?