Luận án: Vận dụng phương pháp dạy học tích cực hóa hoạt động học tập Giải tích tại Lào

1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI --------------------------- JAB VONGTHAVY VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC NHẰM TÍCH CỰC HÓA HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN TRONG DẠY HỌC GIẢI TÍCH Ở TRƢỜNG CAO ĐẲNG SƢ PHẠM NƢỚC CỘNG HÕA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Chuyên ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Toán Mã số: 62. 11 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Anh Tuấn 2. Trần Luận HÀ NỘI 2 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào. Tác giả luận án 3 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành công trình nghiên cứu này, chúng tôi xin gửi lời cám ơn chân thành đến các cá nhân và tập thể. Lời đầu tiên, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các Thầy hướng dẫn khoa học PGS. Nguyễn Anh Tuấn và TS.

Trần Luận đã hướng dẫn tận tình hướng dẫn và chỉ dạy cho tôi trong suốt quả trình thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, Phòng quan hệ hợp tác quốc tế, tập thể khoa Toán – Tin trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Bộ Giáo dục và Thể thao, Bạn, Đại sư quan nước Cộng hòa Nhân chủ Nhân dân Lào, Giám hiệu trường Cao đẳng Sư phạm Luông Nặm Thà đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập nghiên cứu. Xin chân thành cảm ơn tập thể quý Thầy cô Khoa Toán – Tin Trường Cao đẳng Sư phạm Luông Nặm Thà và các em sinh viên khóa 7 năm học 2011 – 2012, các em sinh viên khóa 8 năm học 2012 – 2013 đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu và tiến hành thực nghiệm.

Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ, trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Hà Nội, ngày 16 tháng 06 năm 2014 Tác giả luận án Jab Vongthavy 4 MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 3 3.

NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 3 4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3 5. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 3 6. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3 7.

CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN 4 CHƢƠNG 1 - CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 5 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ HỌC TẬP TÍCH CỰC 5 1. Tính tích cực học tập 5 1. Những biểu hiện của tính tích cực học tập 9 1.

Các cấp độ của tính tích cực trong học tập 10 1. Nguyên tắc phát huy tính tích cực học tập của SV 10 1. Sự cần thiết phát huy tính tích cực học tập của SV CĐSP ở Lào 13 1. PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TOÁN 17 1.

Phƣơng pháp dạy học 17 1. Những phƣơng pháp dạy học truyền thống 20 1. Một số xu hƣớng dạy học không truyền thống 22 1. Phƣơng pháp dạy học tích cực 26 1.

Mối quan hệ giữa một số phƣơng pháp dạy học 30 1. THỰC TRẠNG DẠY HỌC GIẢI TÍCH Ở TRƢỜNG CĐSP LÀO 33 1. Nội dung chƣơng trình môn Giải tích ở trƣờng CĐSP Lào 33 1. Tình hình DH môn Giải tích ở trƣờng CĐSP Lào 36 5 1.

KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 42 6 CHƢƠNG 2 - VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC NHẰM TÍ CH CƢ̣C HÓA HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP GIẢI TÍCH 43 CHO SINH VIÊN CĐSP NƢỚC CHDCND LÀO 2. ĐỊNH HƢỚNG VẬN DỤNG PPDH 43 2. Yêu cầu phát huy tính tích cực HT Giải tích cho sinh viên Lào 43 2. Định hƣớng lựa chọn và vận dụng PPDH 43 2.

XÂY DỰNG BIỆN PHÁP VẬN DỤNG MỘT SỐ PPDH NHẰM TÍCH CỰC HÓA HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP GIẢI TÍCH CHO SV 46 CĐSP LÀO 2. Biện pháp 1: Vận dụng DH PH và GQVĐ trong DH Giải tích ở 47 trƣờng CĐSP Lào 2. Biện pháp 2: Vận dụng DH hợp tác nhóm trong DH Giải tích ở 63 trƣờng CĐSP Lào 2. Biện pháp 3: Vận dụng DH với sự trợ giúp của CNTT trong DH 79 Giải tích ở trƣờng CĐSP Lào 2.

Biện pháp 4: Vận dụng phối hợp một số PPDH trong những tình 96 huống điển hình DH Giải tích ở trƣờng CĐSP Lào 2. KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 116 CHƢƠNG 3 – THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM 117 3. MỤC ĐÍCH THỰC NGHIỆM 117 3. NỘI DUNG THỰC NGHIỆM 117 3.

PHƢƠNG PHÁP VÀ KẾ HOẠCH THỰC NGHIỆM 117 3. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM 118 3. KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 138 KẾT LUẬN 139 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ 141 TÀI LIỆU THAM KHẢO 142 7 PHỤ LỤC QUY ƢỚC VIẾT TẮT STT Viết tắt Viết đầy đủ 1. CĐSP Cao đẳng sư phạm 2.

CHDCND Cộng hòa dân chủ nhân dân 3. CNTT Công nghệ thông tin 4. DH Dạy học 5. GQVĐ Giải quyết vấn đề 7.

GV Giáo viên 8. HT Học tập 10. PP Phương pháp 11. PPDH Phương pháp dạy học 12.

PH và GQVĐ Phát hiện và giải quyết vấn đề 13. SV Sinh viên 14. THCS Trung học cơ sở 15. TN Thực nghiệm 16.

TTC Tính tích cực 8 MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Nước Cộng hòa dân chủ nhân dân (CHDCND) Lào đang trong thời kỳ đổi mới, đòi hỏi ngành giáo dục và đào tạo có những bước đi đổi mới về mọi mặt, nhằm đào tạo con người lao động có đủ kiến thức, năng lực sáng tạo, trí tuệ và phẩm chất đạo đức tốt, đáp ứng được yêu cầu nhân lực của đất nước. Nghị quyết Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào lần thứ IX đã khẳng định: Phát triển hệ thống giáo dục quốc gia sao cho có chất lượng và sự đổi mới tích cực, tiến tới hiện đại. Trong điều kiện khoa học công nghệ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và là yếu tố quyết định sự phát triển của thế giới, thì công tác giáo dục càng đóng vai trò quan trọng.

Nếu công tác giáo dục con người của chúng ta có chất lượng thì sẽ giúp cho sự phát triển có tốc độ nhanh hơn và nước ta sẽ bắt kịp xu thế phát triển chung của thế giới. Trong công tác giáo dục và đào tạo, chúng ta cần phải chú ý hai mặt đi đôi với nhau: Thứ nhất là cần phải chú ý đào tạo về tư tưởng chính trị và lý tưởng xã hội chủ nghĩa, giáo dục ý thức pháp luật và kỷ luật, thứ hai là phải mở rộng quy mô đào tạo các chuyên gia đáp ứng được yêu cầu về trình độ chuyên môn trong các ngành khoa học giáo dục hiện nay, từng bước sánh kịp với các nước trên thế giới. Tập trung phát triển nền giáo dục của Lào, tạo bước chuyển biến cơ bản về chất lượng giáo dục theo hướng tiếp cận với trình độ tiên tiến của thế giới, phù hợp với thực tiễn Lào, phục vụ thiết thực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, của từng vùng, từng địa phương; hướng tới một xã hội học tập (HT). Phấn đấu đưa nền giáo dục Lào thoát khỏi tình trạng tụt hậu trên một số lĩnh vực so với các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới.

Ưu tiên nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực, đặc biệt chú trọng nhân lực khoa học, công nghệ có trình độ cao, cán bộ quản lí, kinh doanh giỏi và công nhân kỹ thuật lành nghề trực tiếp góp phần nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế; đẩy nhanh tiến độ thực hiện phổ cập cơ sở. Đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp (PP), chương trình giáo dục các cấp bậc học và trình độ đào tạo; phát triển đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu cầu vừa tăng quy mô, vừa nâng cao chất lượng, hiệu quả và đổi mới phương pháp dạy học (PPDH); đổi mới quản lí giáo dục tạo cơ sở pháp lí và phát huy nội lực phát triển giáo dục. Nghị quyết của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã nêu rõ: Trong đào tạo ở bậc cao đẳng và đại học, cần đổi mới mạnh mẽ PP giáo dục – đào tạo, khắc phục lối 9 truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo cho người học, từng bước áp dụng các PP tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học (DH), đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho sinh viên (SV). Việc DH môn Giải tích ở trường cao đẳng sư phạm (CĐSP) Lào trong thực tế vẫn còn những khó khăn, tồn tại: Nặng về truyền đạt kiến thức từ thầy sang trò theo một chiều, nặng về thuyết trình, giảng giải.

SV lĩnh hội kiến thức thụ động, chủ yếu nhờ vào giáo viên (GV), sự giao lưu giữa GV với SV và môi trường DH chưa được được coi trọng, thói quen và khả năng của SV giúp đỡ nhau trong việc lĩnh hội các kiến thức còn nhiều hạn chế,. Nhằm khắc phục được tình trạng trên, GV phải đổi mới cách thức tổ chức DH. Một trong những hướng đổi mới là biết cách phối hợp sử dụng cả những PPDH truyền thống và không truyền thống trong bài dạy của mình. Mặt khác, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin (CNTT) và truyền thông trong xã hội, việc sử dụng phương tiện DH hiện đại, trong đó ứng dụng CNTT, được coi là một yếu tố tích cực trong quá trình đổi mới PPDH.

Trên thế giới đã có nhiều trường đại học và các công ty phần mềm cung cấp dịch vụ đào tạo trực tuyến trên mạng internet góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng được nhu cầu đa dạng của người học: Học mọi lúc, học được ở mọi nơi, HT suốt đời, HT một cách mở và mềm dẻo. Ở Nước CHDCND Lào, trong thời gian gần đây, computer, internet, phần mềm,. trở thành là những phương tiện hỗ trợ DH không thể thiếu các trường cao đẳng, đại học; nói riêng là các trường sư phạm. Thực trạng về DH môn Toán ở Lào cho thấy chưa có sự đổi mới đáng kể.

Trước tình hình đó, mục tiêu của chúng tôi là cập nhật những kiến thức mới về PPDH môn Toán và vận dụng một cách thích hợp nhằm tích cực hoá hoạt động (HĐ) HT cho SV CĐSP Nước CHDCND Lào; để từng bước đổi mới việc DH môn Toán ở các trường CĐSP, nâng cao chất lượng HT, góp phần đào tạo thế hệ SV mới đáp ứng được yêu cầu ngày càng phát triển của đất nước.