Luận án: Tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên các trường sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Đỗ Thị Minh Nguyệt 2 MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC MỞ ĐẦU 5 Chương 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN TỰ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN 13 1.

Những nghiên cứu liên quan đến tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên 13 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 32 Chương 2. LÝ LUẬN VỀ TỰ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM 36 2. Lý luận về tự đánh giá năng lực 36 2.

Lý luận về tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam 47 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam 72 Chương 3. TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VỀ TỰ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM 87 3. Tổ chức nghiên cứu 87 3.

Các phương pháp nghiên cứu 92 3. Các mức độ 102 Chương 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN TỰ ĐÁNH GIÁ 106 NĂNG LỰC GIẢNG DẠY CỦA GIẢNG VIÊN Ở CÁC 3 TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM 4. Thực trạng tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam 106 4.

Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam 121 4. Phân tích chân dung tâm lý điển hình 140 4. Biện pháp tâm lý ­ xã hội nâng cao tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam 151 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 164 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 167 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 168 PHỤ LỤC 180 4 DANH MỤC CÁC BẢNG S TÊN BẢNG Trang TT 3. Đặc điểm của khách thể nghiên cứu 89 3.

Độ tin cậy của các thang đo 100 4. Thực trạng tự đánh giá năng lực thực hiện mục đích, yêu cầu giảng 107 dạy 4. Thực trạng tự đánh giá năng lực thu hút học viên 111 4. Thực trạng tự đánh giá năng lực quản lý lớp học 114 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ STT TÊN BIỂU ĐỒ Trang 4.

Thực trạng các mặt biểu hiện tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên 116 4. Thực trạng tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên xét theo trình độ học vấn 118 4. Thực trạng tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên theo thâm niên 119 4. Thực trạng tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên giữa các trường sĩ quan 120 5 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ STT TÊN SƠ ĐỒ Trang 2.

Sơ đồ các mặt biểu hiện tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên 72 2. Sơ đồ các yếu tố ảnh hưởng đến tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên 85 4. Mối liên hệ giữa trải nghiệm và các mặt biểu hiện tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên 122 4. Mối liên hệ giữa học hỏi kinh nghiệm của những người xung quanh và các mặt biểu hiện tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên 124 4.

Mối liên hệ giữa sự đánh giá của lãnh đạo ­ chỉ huy các cấp, giảng viên khác, ý kiến phản hồi của học viên và các mặt biểu hiện tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên 126 4. Mối liên hệ giữa trạng thái cơ thể, cảm xúc với các mặt biểu hiện tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên 127 4. Mối liên hệ giữa sự lạc quan với các mặt biểu hiện tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên 128 4. Mối liên hệ giữa cảm nhận hạnh phúc và các mặt biểu hiện tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên 130 4.

Mối liên hệ giữa sự hài lòng trong công việc với các mặt biểu hiện tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên 131 6 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài của luận án Tự đánh giá năng lực đang là vấn đề được nghiên cứu ở nhiều lĩnh vực khác nhau như: y tế, trị liệu, lao động, kinh doanh và giáo dục đào tạo. Trong hoạt động giáo dục, tự đánh giá năng lực nghiên cứu tổng thể trên nhiều khía cạnh cả về vai trò, biểu hiện, yếu tố ảnh hưởng và biện pháp nâng cao tự đánh đánh giá năng lực. Đối tượng nghiên cứu tập trung chủ yếu vào học sinh, sinh viên và giảng viên.

Đặc biệt, khoảng hai mươi năm gần đây, tự đánh giá năng lực là nội dung đã được nhiều tác giả trên thế giới khẳng định về ý nghĩa, tầm quan trọng của nó trong việc nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục đào tạo [5]. Tuy nhiên, nghiên cứu về tự đánh giá năng lực ở Việt Nam hiện nay còn khá khiêm tốn, chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu tự đánh giá năng lực một cách hệ thống. Đặc biệt, tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam vẫn còn là một khoảng trống, rất cần được nghiên cứu bổ sung và phát triển. Với các trường sĩ quan của Quân đội nhân dân Việt Nam, mỗi giảng viên sẽ thường xuyên, liên tục có tự đánh giá năng lực trong thực hiện các công việc, nhiệm vụ cụ thể, đặc biệt khi thực hiện các nhiệm vụ trong hoạt động giảng dạy.

Bởi lẽ, khi hoạt động, người giảng viên không chỉ biết mình cần phải làm gì, mà quan trọng hơn là cần biết mình khả năng hoàn thành nhiệm vụ của mình ở mức độ nào. Nếu giảng viên có tự đánh giá năng lực hay đánh giá khả năng mình hoàn thành ở mức độ cao, khi đó giảng viên sẽ luôn có sự nỗ lực, sẵn sàng, đối mặt với những khó khăn, coi đó là thử thách mình cần vượt qua. Đồng thời có sự kiên trì, quyết tâm thực hiện bằng được mục đích của hành động. Ngược lại, nếu giảng viên có mức độ tự 7 đánh giá năng lực hoàn thành nhiệm vụ ở mức độ thấp, họ sẽ nảy sinh tâm lý nghi ngờ năng lực bản thân, né tránh và thiếu quyết tâm trong thực hiện nhiệm vụ, ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả hoạt động.

Chính vì vậy, nghiên cứu về tự đánh giá năng lực của giảng viên ở các trường sĩ quan là vấn đề không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc và mang tính cấp thiết hiện nay. Thực tiễn hoạt động giảng dạy ở các trường sĩ quan cũng cho thấy một số giảng viên chưa có tự đánh giá cao về năng lực, cũng như chưa có sự tin tưởng cao vào năng lực của bản thân, tự đánh giá quá thấp thấp khả năng hoàn thành nhiệm vụ của mình, luôn cho mình không giỏi bằng người khác, nghi ngờ khả năng, thiếu tự tin, dễ mặc cảm. Chính điều này dẫn đến tâm lý trông chờ, ỷ lại, ngại nhận những những nhiệm vụ mới, những nhiệm vụ khó. Trong giảng dạy, ngại áp dụng công nghệ, phương pháp giảng dạy mới, không có sự tự tin, quyết tâm, quyết đoán, sự nỗ lực khắc phục khó khăn trong thực hiện nhiệm vụ.

Đây là một trong những nguyên nhân gây nên hiệu quả giảng dạy thấp. Chiêń lược phat́ triên̉ giaó duc̣ vàđaò taọ trong Quân đôị giai đoaṇ 2011 ­ 2020 khẳng định: Trinh ̀ đô,̣ năng lực cuả môṭ bộ phâṇ nhàgiaó vàcań bộ quan̉ lý giaó duc̣ coǹ thâṕ so vơí yêu câu, ̣ vu;̣ “Đổi mới phương pháp giảng dạy ̀ nhiêm còn thiếu tính toàn diện và đồng bộ, năng lực ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, trình độ ngoại ngữ, tin học của nhà giáo còn thấp” [4, tr. Đây là những khuyết điểm, hạn chế phản ánh năng lực, đồng thời cũng phản ánh sự hạn chế về tự đánh giá năng lực của một số giảng viên. Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả hoạt động giáo dục ­ đào tạo của mỗi một nhà trường.

Từ đó đặt ra yêu cầu khách quan cần được quan tâm nghiên cứu và tìm ra những biện pháp khắc phục kịp thời. Xuất phát từ những lí do trên, tác giả luận án lựa chọn vấn đề: “Tự 8 đánh giá năng lực của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu lý luận, thực tiễn tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, đề xuất biện pháp tâm lý ­ xã hội nâng cao tự đánh giá năng lực giảng dạy, góp phần cải thiện hơn nữa chất lượng và hiệu quả hoạt động giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam. Nhiệm vụ nghiên cứu Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án; Xây dựng những vấn đề lý luận cơ bản về tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Khảo sát, đánh giá thực trạng tự đánh giá năng lực giảng dạy và thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Phân tích chân dung tâm lý về tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Đề xuất biện pháp tâm lý ­ xã hội nâng cao tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam.

Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu Khách thể nghiên cứu Giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam Đối tượng nghiên cứu Nghiên cứu các mặt biểu hiện của tự đánh giá năng lực và các yếu tố 9 ảnh hưởng đến tự đánh giá năng lực giảng dạy của giảng viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi về nội dung: Tự đánh giá năng lực của giảng viên là một chủ đề khá rộng.