Luận án Tiến sĩ: Phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá USD/CNY và USD/VND

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH CHUYÊN ĐỀ 2 MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ USD/CNY VÀ TỶ GIÁ USD/VND TP.HCM, tháng 12 năm 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH CHUYÊN ĐỀ 2 Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã ngành: 62.01 MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ USD/CNY VÀ TỶ GIÁ USD/VND NCS: Lê Thị Thúy Hằng MS NCS : 010119140007 NHD: PGS. Lê Phan Thị Diệu Thảo TP.HCM, tháng 12 năm 2017 NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC. HCM, ngày …… tháng …… năm 20… Người hướng dẫn khoa học LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là: Lê Thị Thúy Hằng Sinh ngày: 19 tháng 11 năm 1983 – tại: Đăk Lăk Hiện công tác tại: Trường Đại học Tài chính - Marketing Là học viên nghiên cứu sinh khóa 19 của Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh.

Mã số NCS: 010119140007 Cam đoan chuyên đề: Mối quan hệ giữa tỷ giá USD/CNY và tỷ giá USD/ VND. Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính Ngân hàng; Mã số: 62.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS,TS. Lê Phan Thị Diệu Thảo Chuyên đề này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu có tính độc lập, không sao chép bất kỳ tài liệu nào và chưa được công bố toàn bộ nội dung này bất kỳ ở đâu; các số liệu, các nguồn trích dẫn trong chuyên đề được chú thích nguồn gốc rõ ràng, minh bạch. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan danh dự của tôi.

Hồ Chí Minh, ngày 15 tháng 12 năm 2017 Người viết LÊ THỊ THÚY HẰNG TÓM TẮT Xét về mặt lý thuyết cũng như thực nghiệm, có sự đồng bộ cao giữa sự biến động tỷ giá và sự biến động của lãi suất, sự thay đổi tỷ giá có thể đóng một vai trò thực sự lớn tới việc tạo ra sự chuyển đổi lãi suất. Trong nghiên cứu này, tác giả đã kiểm định mối quan hệ giữa tỷ giá USD/CNY và tỷ giá USD/VND bằng cách sử dụng một khung tự động vector và mô phỏng các phép phân giải biến thiên và các chức năng phản ứng xung. Nghiên cứu tập trung vào bốn biến số cụ thể gồm: tỷ giá USD/CNY, tỷ giá USD/VND, lãi suất huy động VND và lãi suất huy động CNY. Các kết quả cho thấy mức độ ảnh hưởng đáng kể của biến động tỷ giá USD/CNY đến tỷ giá USD/VND và lãi suất huy động của VND.

Khi CNY mất giá so với USD, chính sách neo đồng nội tệ vào USD chỉ giúp các nước như Việt Nam có tỷ giá ổn định tạm thời nhưng sau đó vẫn phải chịu những cú sốc đối với tỷ giá và lãi suất trong thời gian dài hơn. Ngược lại, với vị thế lớn mạnh về kinh tế, các yếu tố tỷ giá và lãi suất của Trung Quốc không bị tác động bởi các biến động tiền tệ từ Việt Nam. Từ khóa: Tỷ giá USD/VND, tỷ giá USD/CNY, VECM MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.1 DANH MỤC BẢNG BIỂU.2 DANH MỤC HÌNH VẼ.3 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU. SỰ CẦN THIẾT CỦA NGHIÊN CỨU.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA CỦA NGHIÊN CỨU. CẤU TRÚC NGHIÊN CỨU.

TRÌNH TỰ NGHIÊN CỨU.8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ TỶ GIÁ VÀ LÃI SUẤT. Tỷ giá hối đoái. CÁC LÝ THUYẾT CÓ LIÊN QUAN.1 Lý thuyết về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và mức giá cả hàng hóa.

Lý thuyết về mối quan hệ giữa tỷ giá và lãi suất. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN. Nghiên cứu vai trò và vị trí của CNY. Nghiên cứu tác động của việc định giá CNY đến giá trị của đồng tiền khác.

Nghiên cứu tác động của tỷ giá đến các yếu tố kinh tế vĩ mô.23 CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. MÔ TẢ CÁC BIẾN CỦA MÔ HÌNH. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU.

LỰA CHỌN MÔ HÌNH HỒI QUY.29 CHƯƠNG 4: KIỂM ĐỊNH MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ USD/CNY VÀ TỶ GIÁ USD/VND. QUÁ TRÌNH QUỐC TẾ HÓA NHÂN DÂN TỆ CỦA TRUNG QUỐC. Quốc tế hóa bản tệ. Trung Quốc tiến hành quốc tế hóa CNY.

Những kết quả đạt được trong quá trình quốc tế hóa CNY của Trung Quốc. KIỂM ĐỊNH MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ USD/CNY VÀ TỶ GIÁ USD/VND. Các kiểm định của mô hình. Kiểm định tính dừng của các chuỗi dữ liệu.

Kiểm định đồng liên kết của các chuỗi cùng dừng ở sai phân bậc 1. Kiểm định tương quan giữa các biến của mô hình. Kiểm định lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình. Kiểm định tính nhiễu trắng của phần dư.

Kiểm định tính ổn định của mô hình. Các phân tích trên mô hình VECM. Hàm phản ứng đẩy. Phân rã phương sai.

PHÂN TÍCH MỞ RỘNG ĐỐI VỚI MÔ HÌNH THAY BIẾN.49 CHƯƠNG 5 : KẾT LUẬN. MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO.55 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.56 TIẾNG NƯỚC NGOÀI. 62 PHỤ LỤC 1: KIỂM ĐỊNH TÍNH DỪNG CỦA CHUỖI THỜI GIAN.62 PHỤ LỤC 2: KIỂM ĐỊNH ĐỒNG LIÊN KẾT.74 PHỤ LỤC 3: KIỂM ĐỊNH TƯƠNG QUAN GIỮA CÁC BIẾN CỦA MÔ HÌNH.76 PHỤ LỤC 4: KIỂM ĐỊNH ĐỘ TRỄ TỐI ƯU CỦA MÔ HÌNH.77 PHỤ LỤC 5: KIỂM ĐỊNH TÍNH NHIỄU TRẮNG CỦA PHẦN DƯ.78 PHỤ LỤC 6: KIỂM ĐỊNH TÍNH ỔN ĐỊNH CỦA MÔ HÌNH.79 PHỤ LỤC 7: HẢM PHẢN ỨNG ĐẨY.80 PHỤ LỤC 8: PHÂN RÃ PHƯƠNG SAI.82 DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT BIR Bid Interest Rate - Lãi suất ngân hàng thương mại huy động CPI Consumer Price Index EUR Euro ERPT Exchange Rate Pass Through GDP Gross Domestic Product JPY Yên Nhật NHNN VN Ngân hàng nhà nước Việt Nam NHTW Ngân hàng trung ương NER Tỷ giá danh nghĩa song phương OCA Optimum Currency Area RER Tỷ giá thực song phương USD, VND, CNY… Ký hiệu tiền tệ theo ISO IFS Thống kê Tài chính quốc tế Trang 1 DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Nguồn của các biến số sử dụng trong mô hình.2: Thống kê mô tả các biến số sử dụng trong mô hình.1: Kiểm định nghiệm đơn vị của các chuỗi dữ liệu (d=0).2: Kiểm định nghiệm đơn vị của các chuỗi dữ liệu (d=1).3: Kiểm định đồng liên kết của các chuỗi dữ liệu LNRUSD/CNY00, LNRUSD/VND00, IRB, IRB CHINA.4: Kiểm định số đồng liên kết tối đa của các chuỗi dữ liệu LNRUSD/CNY00, LNRUSD/VND00, IRB, IRB CHINA.5: Kiểm định tương quan giữa các biến LNRUSD/CNY00, LNRUSD/VND00, IRB, IRB CHINA.6: Kiểm định lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình.7: Kiểm định tính nhiễu trắng của phần dư.8: Kiểm định tính ổn định của mô hình.9: Phân rã phương sai LNRUSDVND00, LNRUSDCNY00, IRB, IRBCHINA.10: Phân rã phương sai LNUSDVND00, LNUSDCNY00, IRB, IRB CHINA.51 Trang 2 DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1.1: Trình tự nghiên cứu.1: Lựa chọn mô hình hồi quy.1: Hàm phản ứng đẩy LNRUSDVND00, LNRUSDCNY00, IRB, IRBCHINA.3: Hàm phản ứng đẩy LNUSDVND00, LNUSDCNY00, IRB, IRBCHINA.49 Trang 3 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1.

SỰ CẦN THIẾT CỦA NGHIÊN CỨU Sau khi gia nhập tổ chức WTO, Việt Nam thực hiện điều chỉnh cơ chế tỷ giá hối đoái linh hoạt hơn, phù hợp với các biến số kinh tế vĩ mô quan trọng của nền kinh tế, phù hợp với diễn biến thị trường tài chính quốc tế. Các chỉ số kinh tế cơ bản của Việt Nam năm 2015 như: lạm phát dưới 1%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 5%; tốc độ GDP tăng 6,68% so với năm trước, cao hơn mục tiêu 6,2% (IFS, IMF) đã hỗ trợ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đảm bảo cam kết không điều chỉnh tỷ giá USD/VND quá 2% trong năm 2015. Cú sốc phá giá 4,6% CNY so với USD của Trung Quốc bắt đầu từ 11/8/2015 đã buộc Việt Nam phải điều chỉnh tỷ giá thêm 1% vào ngày 19/8/2015, sau khi đã nới tỷ giá 2 lần, mỗi lần 1% vào ngày 7/1/2015 và 7/5/2015 và điều chỉnh biên độ tỷ giá lên +-2% vào ngày 12/8/2015 và lên mức +-3% vào ngày 19/8/2015. Những điều chỉnh này đồng nghĩa với biến động tỷ giá USD/VND được nới rộng tổng cộng lên +5% trong năm 2015.

Khi tỷ giá USD/CNY biến động thì tỷ giá USD/VND cũng được điều chỉnh tương ứng, điều đó đã đặt ra vấn đề cần thiết phải nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ giá USD/CNY và tỷ giá USD/VND. Từ năm 2000, Trung Quốc đã có những bước phát triển vượt bậc và vươn lên thành một siêu cường quốc kinh tế thứ hai trên thế giới. Trung Quốc đứng đầu trong lĩnh vực xuất khẩu hàng hóa, sản xuất công nghiệp chế biến và tiêu thụ năng lượng, là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới sau Hoa Kỳ. Mặt khác, Trung Quốc hiện là quốc gia có nguồn dự trữ ngoại hối cao nhất thế giới và là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ.

Tuy nhiên, không giống như USD và EUR, CNY vẫn chưa được nhiều quốc gia lựa chọn trong các hoạt động thương mại và tài chính. Điều này xuất phát từ việc Trung Quốc chưa muốn quốc tế hóa CNY trên thị trường quốc tế và áp dụng những biện pháp hạn chế mua bán nhằm tạo nên một tấm lá chắn bảo vệ Trung Quốc trước biến động của dòng chảy vốn thất thường, đồng thời giúp hàng hóa của Trung Quốc có giá rẻ thông qua các chính sách phá giá tiền tệ của mình (Cauley, 2010). Quá trình quốc tế hóa CNY sẽ buộc Trung Quốc phải từ bỏ mục tiêu kiểm soát dòng luân chuyển vốn, kiểm soát lãi suất và ổn định tỷ giá hối đoái. Năm 2010, trước áp lực của các nước Trang 4 trên thế giới đặc biệt là Mỹ về vấn đề tỷ giá, buộc Trung Quốc phải nâng giá CNY, không thể duy trì chính sách phá giá CNY theo hướng kích thích xuất khẩu.

Với vị thế kinh tế - chính trị, mức độ khu vực hóa, tầm ảnh hưởng của CNY sẽ ngày càng tăng, đặc biệt là sau khi Trung Quốc thực hiện tự do hóa hoàn toàn các giao dịch trên cán cân vốn thì biến động của tỷ giá USD/CNY sẽ ảnh hưởng đến giá trị đồng tiền của các quốc gia khác theo nhiều hướng khác nhau, những nước có giao dịch thương mại trực tiếp với Trung Quốc hay cạnh tranh với Trung Quốc trong các thị trường thứ ba thì chịu tác động càng lớn. Như vậy, với việc VND được neo khá chặt vào USD, nếu CNY lên giá so với USD thì tương quan giá trị giữa USD và VND cũng sẽ thay đổi. Trên thực tế,Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu liên tục tăng cao trong những năm qua, Việt Nam đang nhập siêu lớn từ Trung Quốc (IFS, IMF). Do đó biến động của tỷ giá USD/CNY sẽ ảnh hưởng đến tỷ giá USD/VND càng lớn.