Luận án TS: Khủng hoảng Tài chính Toàn cầu - Ứng phó của Thế giới và Việt Nam - Nguyễn Thị Thu Hoài

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ _____________________________________ NGUYỄN THỊ THU HOÀI KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU : ỨNG PHÓ CỦA THẾ GIỚI VÀ CỦA VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH : KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÃ SỐ : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học : GS.TS Vũ Văn Hiền HÀ NỘI 2014 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là của riêng Tôi, không sao chép các công trình nghiên cứu của ngƣời khác. Các thông tin thứ cấp sử dụng trong luận án đều có nguồn gốc và đƣợc trích dẫn rõ ràng. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính xác thực và nguyên bản của luận án. Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Hoài 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC TRANG TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT….

1 DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ. 4 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU…………. 8 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU VÀ NHẬN DIỆN CUỘC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU 2008…………………….1 Khủng hoảng tài chính toàn cầu: Quan niệm, bản chất, đặc trƣng………….1 Quan niệm về khủng hoảng tài chính và khủng hoảng tài chính toàn cầu…………………….2 Những biểu hiện ban đầu, bản chất và tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu….3 Một số dạng khủng hoảng tài chính đặc thù………………….2 Nhận diện cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008.1 Diễn biến, đặc điểm, nguyên nhân của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008.2 Tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 đối với nền kinh tế nói chung và các quốc gia nói riêng………….3 Các giải pháp chung nhằm ứng phó với khủng hoảng tài chính toàn cầu.1 Ứng phó bằng chính sách tài khóa và tiền tệ.2 Sử dụng các chính sách nhằm ổn định kinh tế và tạo việc làm.3 Quan tâm đến chính sách bảo đảm an sinh xã hội.4 Phối hợp và hợp tác giữa các Nhà nƣớc trong việc ứng phó với khủng hoảng. 86 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 2: ỨNG PHÓ TOÀN CẦU VÀ CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TIÊU BIỂU VỚI KHỦNG HOẢNG TÀI CH ÍNH TOÀN CẦU 2008.1 Khái quát thực trạng việc ứng phó toàn cầu với khủng hoảng tài chính 2008……………………………………….1 Chính sách tài khóa và tiền tệ………………………………….2 Chính sách kích thích kinh tế và tạo việc làm………………… 96 2.3 Chính sách bảo đảm an sinh xã hội…………………………….4 Phối hợp quốc tế để ứng phó.2 Ứng phó khủng hoảng tài chính toàn cầu của một số quốc gia tiêu biểu….1 Các giải pháp ứng phó khủng hoảng tài chính toàn cầu của Chính phủ Hoa Kỳ….2 Các giải pháp ứng phó khủng hoảng tài chính toàn cầu của Chính phủ Trung Quốc…………………………………….3 Giải pháp ứng phó khủng hoảng tài chính toàn cầu của các nƣớc ASEAN……….3 Đánh giá chung về kết quả ứng phó khủng hoảng tài chính toàn cầu của các nƣớc và những kinh nghiệm rút ra.1 Đánh giá chung về các biện pháp ứng phó khủng hoảng tài chính toàn cầu của các nƣớc…………………….2 Những kinh nghiệm qua việc ứng phó với khủng hoảng.

137 Chƣơng 3: VIỆT NAM VỚI CUỘC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH TOÀN CẦU.1 Tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đến nền kinh tế Việt Nam và giải pháp ứng phó của Chính phủ………… 148 3.1 Tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu đến nền kinh tế Việt Nam.2 Các giải pháp của Việt Nam trong việc ứng phó với khủng hoảng tài chính toàn cầu toàn cầu. 156 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Những vấn đề mới đặt ra sau khủng hoảng tài chính toàn cầu và giải pháp nhằm tạo sức đề kháng với những tác động từ bên ngoài và tạo sức bật mới cho nền kinh tế đất nƣớc.1 Những vấn đề mới đặt ra sau khủng hoảng tài chính toàn cầu .2 Giải pháp nhằm tạo sức đề kháng với những tác động từ bên ngoài và tạo sức bật mới cho nền kinh tế đất nƣớc.3 Một số bài học bổ ích.1 Phân tích, dự báo đúng tình hình; khi khủng hoảng xảy ra cần có những phản ứng chính sách mạnh mẽ và liên tục. Tăng cƣờng kiểm soát rủi ro trong hoạt động ngân hàng.2 An sinh xã hội phải đặt ngang tầm với chính sách kinh tế và thực hiện đồng bộ với phát triển kinh tế.3 Nhận thức và giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa Nhà nƣớc và thị trƣờng. Xác định rõ thể chế kinh tế và cơ chế kinh tế thị trƣờng.4 Nâng cao tính độc lập và tự chủ của nền kinh tế đất nƣớc.5 Kiên định vận dụng và phát triển sáng tạo những quan điểm của Chủ nghĩa Mác- Lênin về phát triển kinh tế.

198 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ. 202 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.…………… 218 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN ADB Ngân hàng phát triển Châu Á AMC Công ty quản lý tài sản APEC Tổ chức Hợp tác kinh tế Châu á- Thái Bình Dƣơng ASEAN Hiệp hội các nƣớc Đông Nam á ASEAN+3 Là một cơ chế hợp tác giữa ASEAN với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật bản BOJ Ngân hàng Trung ƣơng Nhật Bản CLEEP Tên gọi của chƣơng trình kế sinh nhai toàn diện và việc làm khẩn cấp của Philippines CNTB Chủ nghĩa tƣ bản CNXH Chủ nghĩa xã hội CPI Chỉ số giá tiêu dùng CSTT Chính sách tiền tệ CSVC Cơ sở vật chất CSVC Cơ sở vật chất EC Ủy ban Châu Âu ECB Ngân hàng Trung ƣơng Châu Âu Eurozone Khu vực đồng tiền chung Châu âu FAO Tổ chức lƣơng nông của Liên hợp quốc FED Cục dự trữ Liên bang Mỹ G-20 Diễn đàn của 20 nền kinh tế lớn gồm 19 quốc gia có nền kinh tế lớn nhất (tính theo GDP) và Liên mnh Châu Âu (EU) G7 Bao gồm 7 vị bộ trƣởng tài chính của bảy nƣớc kỹ nghệ tiên tiến trên thế giới: Canada, Pháp, Đức, Ý, Nhật, Anh, Hoa Kỳ G8 Nhóm 8 quốc gia dân chủ và công nghiệp hàng đầu của thế giới bao gồm Pháp, Đức, Italy, Nhật, Anh, Hoa Kỳ, Canada và Nga GDP Tổng sản phẩm quốc nội IDA Hiệp hội phát triển quốc tế 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ILO Tổ chức lao động quốc tế IMF Quỹ Tiền tệ quốc tế IRBD Ngân hàng tái thiết và phát triển Quốc tế KT Kinh tế KTTT Kinh tế thị trƣờng KT-XH Kinh tế- xã hội KHKT Khủng hoảng kinh tế KHTC Khủng hoảng tài chính LLSX Lực lƣợng sản xuất NXB Nhà xuất bản NGOs Tổ chức phi chính phủ OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế Oxfam Tổ chức phi chính phủ quốc tế hoạt động trong lĩnh vực viện trợ nhân đạo. PBC Ngân hàng Trung ƣơng Trung Quốc PNPM Chƣơng trình quốc gia về phát triển quyền năng con ngƣời của Indonesia. SX Sản xuất SXKD Sản xuất kinh doanh TB Tƣ bản TBCN Tƣ bản chủ nghĩa TBSX Tƣ bản sản xuất TTCK Thị trƣờng chứng khoán WB Ngân hàng Thế giới 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC BẢNG, BIỂU SỬ DỤNG TRONG LUẬN ÁN Trang Bảng 1.1 Suy giảm trong tăng trƣởng ở khu vực Mỹ Latin và 68 Caribe/2009 Bảng 1.2 Tăng trƣởng, lạm phát năm 2008-2009 (IMF) 70 Bảng 1.3 Tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu tới tăng 71 trƣởng GDP, thất nghiệp, ngân sách ở các nƣớc Bắc Âu Bảng 1.4 Bảng thống kê nợ một số quốc gia trên thế giới 74 Bảng 1.5 Chỉ số để đánh giá nợ bền vững của một số quốc gia 75 đang phát triển Bảng 2.1 Các gói kích thích kinh tế của các nƣớc 98 Biểu đồ 1.1 Tăng trƣởng kinh tế trong quý I/2009 tại Châu Âu 67 Biểu đồ 1.2 Tình trạng thất nghiệp tại Châu Âu trong quý I/2012 76 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của luận án Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 nhƣ một cơn “siêu địa chấn” kinh tế với sức tàn phá trầm trọng nhất kể từ sau cuộc Đại suy thoái 1929- 1933. Chỉ trong một thời gian ngắn, cuộc khủng hoảng đã để lại những hậu quả rất nghiêm trọng, từ sự sụp đổ hoặc khó khăn trầm trọng của hàng loạt định chế tài chính lớn, cho đến việc ngừng trệ các hoạt động thƣơng mại, sụt giảm tăng trƣởng xuất khẩu, đầu tƣ và tăng trƣởng kinh tế toàn cầu. Để ứng phó với “siêu địa chấn” đó, bằng tất cả ý chí, nghị lực và sức mạnh cùng với hàng loạt các giải pháp tổng hợp, cả thế giới và từng nền kinh tế để từng bƣớc khắc phục những tổn hại và di chứng mà cuộc khủng hoảng đó đã gây ra. Vừa phối hợp tiến hành hàng loạt các giải pháp khẩn cấp chống đỡ với cơn khủng hoảng, vừa nhanh chóng tổ chức nhiều chƣơng trình nghiên cứu, hội thảo, tranh luận và cả đại tranh luận trên quy mô toàn thế giới, chƣa bao giờ vấn đề đi tìm những giải pháp cứu nguy cho nền kinh tế toàn cầu, khu vực và đối với từng nền kinh tế lại đƣợc đặc biệt quan tâm đến thế.

Có rất nhiều sách báo, kỷ yếu của các cuộc hội thảo quốc tế và khu vực đã viết và bàn về cuộc KHTC toàn cầu này nhƣng dƣờng nhƣ vẫn chƣa đủ và ngƣời ta vẫn buộc phải nghĩ về nó, viết về nó vì nó vẫn đang ảnh hƣởng và tác động mạnh mẽ đến đời sống kinh tế xã hội và chính trị của mỗi quốc gia, mỗi khu vực và toàn thế giới. Các tổ chức tài chính, các trung tâm nghiên cứu quốc tế và nhiều học giả nổi tiếng vẫn tiếp tục đƣa ra dự báo về những di chứng dai dẳng của cuộc đại khủng hoảng này và nguy cơ của các cuộc khủng hoảng mới có thể tiếp tục xảy ra. Tuy không nằm trong trung tâm của “siêu địa chấn” đó, nhƣng đối với Việt Nam, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 đã có những tác động không nhỏ đến tình hình kinh tế xã hội trong nƣớc. Bằng những nỗ lực cao của chính phủ, của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế và tổng lực toàn xã hội, chúng ta đã ứng phó khá thành công đối với cuộc khủng hoảng.

Nền kinh tế mặc dù đang gặp rất nhiều khó khăn nhƣng về cơ bản vẫn tƣơng đối ổn định, xã hội vẫn giữ đƣợc bình yên. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Cho đến nay, ở những mức độ khác nhau, các nền kinh tế trên thế giới đã có những chuyển biến bƣớc đầu, một số nền kinh tế đã tăng trƣởng trở lại nhƣng rất chậm. Kinh tế thế giới vẫn đứng trƣớc những thách thức to lớn, vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lƣờng.