Luận án TS: Ảnh hưởng tích lũy dự trữ ngoại hối đến lạm phát tại Việt Nam (Nguyễn Thị Kim Phụng, 2018)

i NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH NCS. NGUYỄN THỊ KIM PHỤNG CHUYÊN ĐỀ 1 ẢNH HƯỞNG TÍCH LŨY DỰ TRỮ NGOẠI HỐI ĐẾN LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Mã ngành: 64.01 Người hướng dẫn khoa học: 1. Hoàng Thị Thanh Hằng 2.

Võ Xuân Vinh TP. Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2018 ii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TẮT TÊN TIẾNG ANH TÊN TIẾNG VIỆT ARDL Bound Autoregressive Mô hình hồi quy phân phối trễ có Test Distributed Lag Bound đường bao. Test ADF Augment Dickey _ Fuller Kiểm định ADF ECM Error Correction Model Phương trình sai phân IFS International Financial Thống kê tiền tệ của IMF Statistic GFSN The Global Financial Mạng lưới an toàn tài chính toàn Safety Net cầu MB Monetary Base Tiền cơ sở NFA Net Foreign Assets Tài sản có nước ngoài ròng NDA Net Domestic Assets Tài sản có trong nước ròng NHTW Ngân hàng Trung Ương NHNN Ngân hàng Nhà Nước OMO Open Market Operation Nghiệp vụ thị trường mở PP Phillips Perron Kiểm định PP 2SLS Two – Stage Least Square Bình phương tối thiểu hai giai đoạn. SDR Special Drawing Right Quyền rút vốn đặc biệt WTO World Trade Tổ chức thương mại thế giới Organization iii DANH MỤC CÁC BẢNG Số Bảng Tên Bảng Trang Bảng 2.1 Rủi ro tìm tàng và chi phí tích lũy dự trữ ngoại hối 12 Bảng 2.2 Bảng cân đối tiền tệ tóm tắt của NHTW 16 Bảng 3.1 Biến số và nguồn thu thập số liệu nghiên cứu 33 Bảng 4.1 Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị 35 Bảng 4.2 Kết quả kiểm định Bound Test 36 Bảng 4.3 Kết quả các kiểm định chuẩn đoán 37 Bảng 4.4 Kết quả ước lượng hệ số dài hạn và hệ số điều 38 chỉnh Bảng 4.5 Kết quả kiểm định Wald các hệ số phương trình sai 39 phân DANH MỤC CÁC HÌNH Số Hình Tên Hình Trang Hình 1.1 Biến động tổng dự trữ ngoại hối của Việt Nam từ 2 quý I/2004 đến quý II/2017 Hình 1.2 Quy trình nghiên cứu 6 Hình 2.1 Đáp lại cung tiền tệ tăng kéo dài 18 Hình 4.1 Kết quả kiểm định tổng tích lũy của phần dư và tổng 37 tích lũy hiệu chỉnh của phần dư Hình 4.2 Diễn biến đô la hóa và chỉ số giá tiêu dùng từ quý I 41 năm 2004 đến quý II năm 2017 MỤC LỤC iv Y CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI.

Lý do chọn đề tài.Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của đề tài. Kết cấu đề tài.7 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM.Một số vấn đề cơ bản về tích lũy dự trữ ngoại hối.

Khái niệm tích lũy dự trữ ngoại hối. Vai trò của dự trữ ngoại hối. Rủi ro trong nước và chi phí tích lũy dự trữ ngoại hối. Mục tiêu quản lý dự trữ ngoại hối.Cơ chế tác động tích lũy dự trữ ngoại hối đến lạm phát.

Cơ chế tác động tích lũy dự trữ ngoại hối đến lạm phát qua kênh tiền tệ.2 Cơ chế tác động tích lũy dự trữ ngoại hối đến lạm phát qua kênh nhận phân bổ SDRs từ IMF.Tổng quan các nghiên cứu trước. Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động tích lũy dự trữ ngoại hối đến lạm phát theo kênh tiền tệ. Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động tích lũy dự trữ ngoại hối đến lạm phát theo kênh nhận phân bổ SDR từ IMF. Khe hở nghiên cứu.27 v CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU.

Mô hình nghiên cứu lý thuyết. Phương pháp ước lượng. Biến số và dữ liệu nghiên cứu.33 CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Kết quả nghiên cứu.

Kiểm định tính dừng của dữ liệu nghiên cứu. Kết quả kiểm định đồng liên kết. Thảo luận kết quả nghiên cứu.40 CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Hàm ý chính sách.45 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI 1.

Lý do chọn đề tài Đề tài được thực hiện trên cơ sở ý nghĩa thực tiễn và lý luận như sau. Thứ nhất là về ý nghĩa thực tiễn. Toàn cầu hóa tài chính và sự mở rộng dòng vốn quốc tế đã mang lại nhiều lợi ích cho các quốc gia như phân bổ hiệu quả hơn các nguồn lực, cải thiện việc chia sẽ rủi ro và chuyển giao công nghệ một cách nhanh chóng. Nhưng điều này cũng làm tăng nguy cơ khủng hoảng tài chính.

Lịch sử kinh tế thế giới đã chứng kiến những cuộc khủng hoảng rất nghiêm trọng như khủng hoảng tài chính ở Đông Á năm 1997 hay khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Các mức độ nghiêm trọng của các cuộc khủng hoảng và sự phụ thuộc vào khu vực tài chính bên ngoài với những điều kiện liên quan của nó đã dẫn đến Chính phủ các nước phải tăng sự bảo hiểm cho chính quốc gia của họ (Denbee &ctg, 2016). Các quốc gia đang phát triển đã tích lũy được một số lượng đáng kể dự trữ ngoại hối để đối phó với một loạt các cuộc khủng hoảng tài chính trên thế giới. Dự trữ cao giúp giảm tác động của cuộc khủng hoảng đối với tăng trưởng tại các thị trường mới nổi Moghadam &ctg (2010).

Với xu thế đó, hiện nay, dự trữ ngoại hối tiếp tục được đánh giá cao trong an toàn tài chính toàn cầu. Theo IMF (2016), những mục tiêu chính của Mạng lưới An Toàn Tài Chính Toàn Cầu (The Global Financial Safety Net - GFSN) gồm: Cung cấp bảo hiểm cho các nước chống lại một cuộc khủng hoảng, tài trợ tài chính khi khủng hoảng xảy ra và khuyến khích các chính sách kinh tế vĩ mô. Trong đó, dự trữ ngoại hối là một thành phần truyền thống quan trọng của GFSN. Đây là công cụ đầu tiên để chống lại những cú sốc thanh khoản từ bên ngoài của mỗi quốc gia.

Ngoài vai trò ổn định tài chính, dự trữ ngoại hối có thể có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến kinh tế vĩ mô thông qua các kênh khác nhau, bao gồm cả tác động tích cực và tiêu cực. Chẳn hạn việc nắm giữ dự trữ ngoại hối giúp ổn định tỷ giá. Các quốc gia có thể tích lũy dự trữ ngoại hối để 2 duy trì một tỷ giá hối đoái cố định (Pineau &ctg, 2006). Mặc khác, dự trữ ngoại hối là một biểu trưng sức khỏe tài chính, giúp các nước đang phát triển và các nền kinh tế mới nổi xâm nhập thị trường quốc tế bằng cách tăng độ tin cậy của quốc gia và niềm tin của nhà đầu tư (Drummond &ctg, 2009; Nowak &ctg, 2004).

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, nhìn chung, dự trữ ngoại hối của Việt Nam trong những năm gần đây có xu hướng tích lũy tăng lên ( xem hình 1.1) TỔNG DỰ TRỮ NGOẠI HỐI CỦA VIỆT NAM TỪ QUÝ I NĂM 2004 ĐẾN QUÝ II NĂM 2017 45 40 35 30 25 Tỷ USD 20 15 10 5 0 Tổng dự trư ngoại hối trừ vàng Linear (Tổng dự trư ngoại hối trừ vàng ) Hình 1. Biến động tổng dự trữ ngoại hối của Việt Nam từ quý I/2004 đến quý II/2017 Nguồn : IFS (2018) Theo hình 1.1 , đường xu hướng (Linear) diễn biến theo chiều hướng tăng trong giai đoạn nghiên cứu. Từ quý I năm 2004 đến quý II năm 2017, tổng dự trữ ngoại hối trừ vàng của Việt Nam đã tăng lên từ 6,2 tỷ USD đến 37,5 tỷ USD. Đặc biệt, mười năm sau khi gia nhập WTO, từ năm 2007 đến đầu năm 2017, tổng dự trữ ngoại hối trừ vàng của Việt Nam đã tăng kỷ lục gấp đôi từ 18,3 tỷ USD lên 37,5 tỷ USD.

Theo khuyến nghị của IMF (2011), bất kỳ nền kinh tế nào cũng cần có một quỹ dự trữ ngoại hối ít nhất tương đương giá trị 12 tuần nhập khẩu. Cho đến quý II năm 2017, dự trữ 3 ngoại hối Việt Nam đã đáp ứng mức 12 tuần nhập khẩu nghĩa là đã ở ngưỡng an toàn thấp nhất theo khuyến nghị của IMF. Mặc dù Việt Nam đã “vượt khỏi vòng nguy hiểm” nhưng mức dự trữ ngoại hối của Việt Nam vẫn khá mỏng để đối phó với những trường hợp rủi ro bất ngờ1.Và để đạt được ngưỡng an toàn cao hơn về dự trữ ngoại hối, xu hướng tích lũy dự trữ ngoại hối ở Việt Nam trong thời gian tới là điều tất yếu. Tuy nhiên, tích lũy dự trữ ngoại hối làm tăng tiền cơ sở và cung tiền mở rộng nếu không được NHTW can thiệp trung hòa đầy đủ dẫn đến lạm phát nền kinh tế tăng (Heller ,1979; Stenier, 2017;…), mà lạm phát vốn là một trong những chỉ tiêu kinh tế vĩ mô cần phải được kiểm soát, quản lý.

Điều này đặt ra nhiều khó khăn, thách thức cho NHTW các nước khi tích lũy dự trữ ngoại hối, phải làm sao tăng dự trữ nhưng không để lạm phát tăng, ảnh hưởng đến kinh tế. Như vậy, việc nghiên cứu tác động của tích lũy dự trữ ngoại hối đến lạm phát là một điều rất cần thiết đối với Việt Nam trong quá trình mở cửa, hội nhập tài chính. Thứ hai là về ý nghĩa lý luận. Bài viết được thực hiện trên cơ sở xem xét các khe hở mà các nghiên cứu trước chưa đề cập.

Trên thế giới, đã có nhiều nghiên cứu phân tích mối liên hệ này dưới cấp độ quốc gia và nhóm quốc gia như các nghiên cứu của Heller (1979), Khan (1979), Lin & Wang (2005), Elhiraika & Ndikumana (2007), Steiner (2009), Borivoje & Tina (2015), Chaudhry và cộng sự (2011), Chen & Huang (2012), Zhou và cộng sự (2013)… Tại Việt Nam cũng có nghiên cứu thực nghiệm của Phạm Thị Tuyết Trinh (2015) đánh giá tác động của tích lũy dự trữ ngoại hối đến lạm phát với cách tiếp cận mô hình Var. Tuy nhiên, trong các nghiên cứu trên, chưa có nghiên cứu nào xét đến đặc trưng nền kinh tế mỗi quốc gia, trong đó đặc trưng nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế có đô la hóa. Vì vậy, bài viết sẽ đánh giá tác động của tích lũy dự trữ ngoại hối đến lạm phát trong nền kinh tế có đô la hóa. 1 Theo nhận định của Khối Nghiên cứu Kinh tế của Ngân hàng HSBC trong Báo cáo Triển vọng Kinh tế châu Á quý III/2016 với chủ đề "Các nền kinh tế châu Á đã biết hướng đi của mình?" 4 1.Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu - Mục tiêu chung : Đánh giá tác động tích lũy dự trữ ngoại hối đến lạm phát tại Việt Nam.

- Mục tiêu cụ thể : Đánh giá tác động ngắn hạn và dài hạn của tích lũy dự trữ ngoại hối đến lạm phát tại Việt Nam trong điều kiện nền kinh tế có đô la hóa. - Câu hỏi nghiên cứu: Tích lũy dự trữ ngoại hối có tác động đến lạm phát trong ngắn hạn và dài hạn hay không trong điều kiện nền kinh tế có đô la hóa ? 1.