Luận án tiến sỹ phân tích thực trạng sử dụng thuốc tại bệnh viện phụ sản trung ư

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI TRẦN THỊ THANH HÀ PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG SỬ DỤNG THUỐC TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN TRUNG ƯƠNG NĂM 2014 LUẬN ÁN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA II CHUYÊN NGÀNH: TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC MÃ SỐ: CK62720412 Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Thanh Bình HÀ NỘI, NĂM 2016 LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất tới GS.TS Nguyễn Thanh Bình người Thày đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận án. Tôi xin cảm ơn Ban giám hiệu, các phòng ban, các thầy cô giáo và cán bộ nhân viên trường Đại học Dược Hà Nội đã dạy bảo và giúp đỡ tôi trong suốt những năm học vừa qua. Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo tại bộ môn Tổ chức quản lý dược nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập. Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn tới Ban lãnh đạo Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Phòng kế hoạch tổng hợp, toàn thể các dược sĩ tại khoa Dược đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu.

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, các anh chị, bạn bè đã luôn ở bên, chia sẻ, động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày 1 tháng 6 năm 2016 Học viên Trần Thị Thanh Hà MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. XÂY DỰNG DANH MỤC THUỐC TRONG BỆNH VIỆN.1 Khái niệm danh mục thuốc.2 Các bước xây dựng danh mục thuốc bệnh viện. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH DANH MỤC THUỐC.

Phương pháp phân tích ABC. Phương pháp phân tích VEN.3 Phương pháp phân tích ma trận ABC/VEN. ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH DANH MỤC THUỐC.1 Áp dụng phương pháp phân tích ABC.2 Phương pháp phân tích VEN. VAI TRÒ CỦA HDĐT TRONG VIỆC XÂY DỰNG DMT.

KÊ ĐƠN THUỐC TRONG BỆNH VIỆN. Sử dụng thuốc trong bệnh viện. Kê đơn thuốc trong chu trình sử dụng thuốc.3 Các chỉ số sử dụng thuốc. Thực trạng kê đơn thuốc tại Việt Nam.

MỘT VÀI NÉT VỀ BỆNH VIỆN PHỤ SẢN TRUNG ƯƠNG. Chức năng, nhiệm vụ của bệnh viện Phụ sản Trung ương. Cơ cấu và sơ đồ tổ chức của Bệnh viện Phụ sản TW. Chức năng và nhiệm vụ của khoa dược bệnh viện Phụ sản TW.

Hoạt động khám bệnh, chữa bệnh tại BV Phụ sản TW năm 2014. Tính cấp thiết của đề tài. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế NC. Biến số nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu.

Xử lý và phân tích số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. PHÂN TÍCH CƠ CẤU THUỐC SỬ DỤNG TẠI BV NĂM 2014. Cơ cấu Danh mục thuốc theo nhóm tác dụng dược lý.

Thuốc không sử dụng trong DMT. Cơ cấu các thuốc nhóm kháng sinh. Cơ cấu thuốc tiêm và các dạng bào chế khác. Tỷ lệ thuốc trong – ngoài DMTCY.

Cơ cấu thuốc theo nguồn gốc xuất xứ. Cơ cấu thuốc mang tên gốc, tên thương mại và biệt dược gốc. Phân tích ABC.9 Phân tích ABC/VEN. KÊ ĐƠN SỬ DỤNG THUỐC.

Phân tích kê đơn thuốc ngoại trú. Phân tích đơn thuốc nội trú.59 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. PHÂN TÍCH CƠ CẤU THUỐC SỬ DỤNG TẠI BV NĂM 2014. PHÂN TÍCH KÊ ĐƠN THUỐC ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ.

PHÂN TÍCH CHỈ ĐỊNH THUỐC ĐIỀU TRỊ NỘI TRÚ. Hạn chế của đề tài.81 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.83 DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Một số hướng dẫn về phân loại VEN [40].2 Ma trận ABC/VEN. Tiêu chí phân loại VEN trong một số nghiên cứu ở Việt Nam. Mô hình bệnh tật bệnh viện Phụ sản Trung ương năm 2014.5 Số liệu điều trị nội trú tại Bệnh viện Phụ sản TW năm 2014.1 Biến số liên quan đến DMT đã được sử dụng.

Các biến số liên quan đến kê đơn ngoại trú.3 Biến số liên quan đến kê đơn điều trị nội trú. Tỷ lệ giá trị của các nhóm thuốc trong danh mục. Tỷ lệ thuốc sử dụng và không sử dụng trong danh mục thuốc. Cơ cấu các thuốc nhóm kháng sinh.

Cơ cấu thuốc tiêm và các dạng bào chế khác. Tỷ lệ thuốc trong DMTCY và thuốc ngoài DMTCY. Cơ cấu thuốc sản xuất trong nước và thuốc nhập khẩu. Tỷ lệ thuốc theo tên gốc so với thuốc theo tên TM và thuốc BD gốc.

Kinh phí thuốc sử dụng theo phân tích ABC. Phân loại ABC danh mục thuốc theo tên thương mại và hoạt chất. Cơ cấu thuốc nhóm A về Xuất xứ. Cơ cấu danh mục thuốc theo phân tích VEN.

Phân tích ma trận ABC/VENtheo số khoản mục.13 Số lượng và % giá trị các thuốc AN trong nhóm A.14 Thông tin bệnh nhân điều trị ngoại trú. Ghi đơn thuốc trong đơn điều trị ngoại trú. Ghi hướng dẫn sử dụng thuốc trong đơn điều trị ngoại trú. Số thuốc kê trong đơn ngoại trú.

Sử dụng kháng sinh, thuốc tiêm, vitamin và khoáng chất. DMTBV và DMTCY đối với đơn thuốc tự nguyện. Số kháng sinh kê đơn. Phối hợp kháng sinh trong đơn (Phụ lục 05).

Thuốc kháng sinh trong đơn ngoại trú bảo hiểm. Chi phí thuốc cho một đơn thuốc. Chi phí thuốc kháng sinh, thuốc tiêm, vitamin và khoáng chất. Quy chế hướng dẫn sử dụng thuốc.

Quy chế khi sử dụng thuốc gây nghiện. Quy chế khi sử dụng thuốc hướng tâm thần và tiền chất. Đơn thuốc nội trú sử dụng kháng sinh, thuốc tiêm và vitamin. Số kháng sinh được chỉ định trong một bệnh án.

Phối hợp kháng sinh trong bệnh án. Đường dùng kháng sinh. Thời gian sử dụng kháng sinh.63 DANH MỤC HÌNH Hình 1. Mối quan hệ giữa việc sử dụng HDĐT và DMT thiết yếu.2 Sơ đồ tổ chức của Bệnh viện Phụ sản Trung ương.30 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Tỷ lệ giá trị tiêu thụ giữa thuốc nội và thuốc ngoại.2: Tỷ lệ giá trị tiêu thụ giữa các nhóm tác dụng dược lý trong cơ cấu nhóm A.50 NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN BHYT Bảo hiểm y tế BV Bệnh viện BV PSTW Bệnh viện Phụ sản Trung Ương DMT Danh mục thuốc DMTBV Danh mục thuốc bệnh viện DMTTY Danh mục thuốc thiết yếu ĐT Đơn thuốc DVYT Dịch vụ y tế HDĐT Hướng dẫn điều trị HĐT&ĐT Hội đồng thuốc và điều trị HSBA Hồ sơ bệnh án ICD-10 International Classification Diseases – 10 KHTH Kế hoạch tổng hợp MHBT Mô hình bệnh tật NCKH Nghiên cứu khoa học SL Số lượng STT Số thứ tự TB Trung bình TL Tỷ lệ TT Thu thập TTY Thuốc thiết yếu TW Trung Ương WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) ĐẶT VẤN ĐỀ Thuốc có một vai trò hết sức quan trọng trong sự nghiệp chăm sóc sức khỏe của nhân dân.

Bức tranh bệnh tật của nhân dân ta trong vài thập kỷ qua đã có những thay đổi quan trọng theo hướng tích cực do nhiều yếu tố quyết định trong đó có sự đóng góp xứng đáng của ngành Dược trong việc sản xuất và cung ứng thuốc phục vụ công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Bảo đảm thuốc được sử dụng hợp lý, an toàn và bảo đảm khả năng nhân dân có được thuốc tốt khi ốm đau là những điều kiện tiên quyết để công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu thành công. Lòng tin của nhân dân đối với hệ thống y tế sẽ tăng nếu ở các cơ sở y tế có đủ thuốc có chất lượng phục vụ cho công tác điều trị. Bệnh viện là cơ sở khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho người bệnh.

Một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng của công tác khám chữa bệnh trong bệnh viện là công tác cung ứng thuốc. Trong nền kinh tế thị trường như hiện nay, thị trường thuốc phát triển liên tục với sự đa dạng, phong phú về chủng loại cũng như nguồn cung cấp, về cơ bản đã đáp ứng được nhu cầu về thuốc phục vụ người dân và các cơ sở khám chữa bệnh trong đó có các bệnh viện với nhu cầu về thuốc ngày càng lớn. Cùng với việc thành lập HĐT&ĐT tại các bệnh viện, tình hình cung cấp thuốc cho các bệnh viện đã được cải thiện. Việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, tiết kiệm đã có những bước tiến bộ.

Công tác theo dõi tác dụng ngoại ý của thuốc được tăng cường. Theo một số nghiên cứu, có tới 75,8% đơn không ghi hướng dẫn sử dụng thuốc đầy đủ tại Bệnh viện Xanh Pôn; 40% không ghi rõ thời gian dùng thuốc và 22% đơn không ghi rõ liều dùng, cách dùng [13]. Theo một khảo sát về tình hình mua thuốc, trong số 828 lượt bán thuốc chỉ có 23,67% người dân đến mua có đơn của bác sĩ. Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc không hợp lý sẽ làm tăng chí phí cho người bệnh , tạo gánh nặng cho gia đình và xã hội và gây ra những hậu quả 1 đối với sức khoẻ, đặc biệt là các bệnh mãn tính, phải sử dụng thuốc trong một thời gian dài như tim mạch, nội tiết… Bệnh viện Phụ sản trung ương là bệnh viện chuyên khoa sản tuyến cao nhất, có vai trò to lớn trong công tác kế hoạch hóa gia đình và chăm sóc sức khỏe sinh sản trong cả nước.

Công tác cung ứng thuốc của bệnh viện Phụ sản trung ương ngoài những nét chung còn có những nét đặc thù của một bệnh viện chuyên khoa sản. Cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội, khoa học kỹ thuật, của thị trường thuốc, của mô hình bệnh tật, công tác cung ứng thuốc ở các bệnh viện nói chung và của bệnh viện Phụ sản trung ương nói riêng liên tục được cải tiến đáp ứng nhu cầu điều trị hợp lý tại bệnh viện. Bên cạnh đó, bệnh viện vẫn thường xuyên có khảo sát, đánh giá, giám sát việc sử dụng thuốc song chưa đưa ra giải pháp cụ thể mang tính đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng điều trị. Với mong muốn nâng cao hiệu quả sử dụng thuốc, tiết kiệm chi phí và giảm bớt những tổn hại do việc sử dụng thuốc gây ra.

Chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: "Phân tích thực trạng sử dụng thuốc tại bệnh viện Phụ sản trung ương năm 2014" với mục tiêu: 1. Phân tích cơ cấu danh mục thuốc đã được sử dụng tại Bệnh viện Phụ Sản Trung ương trong năm 2014. Phân tích thực trạng kê đơn thuốc tại Bệnh viện Phụ Sản Trung ương năm 2014. Từ đó làm rõ những vấn đề bất cập, tồn tại trong vấn đề kê đơn sử dụng thuốc và đề xuất những kiến nghị cho các nhà quản lý nhằm nâng cao chất lượng điều trị tại Bệnh viện Phụ Sản Trung ương.

2 Chương 1: TỔNG QUAN 1. XÂY DỰNG DANH MỤC THUỐC TRONG BỆNH VIỆN 1.