Luận án tiến sỹ nghiên cứu nội dung cơ bản định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá

Tính cấp thiết của đề tài Chủ nghĩa xã hội với tính cách là ước mơ, khát vọng và trở thành lý tưởng giải phóng của đông đào quần chúng lao động bíap bức bóc lột, hướng tới một xã hội công bằng… đã xuất hiện từ klhi có chế độ tư hữu, chế độ người bóc lột người, chủ nghĩa xã hội trở thành trào lưu tư tưởng văn hoá mang tính nhân văn ngày càng sâu sắc. Chủ nghĩa xã hội trở thành mục tiêu trực tiếp mà nhân loại sẽ tiến tới, khi chủ nghĩa tư bản đã phát triển đến giai đoạn công nghiệp hiện đại và sự ra đời của giai cấp công nhân hiện đại cùng phong trào công nhân chống giai cấp tư sản ngày càng mạnh mẽ. Chủ nghĩa xã hội với tính cách một khoa học, xuất hiện trên cơ sở hiện thực kinh tế- xã hội từ giữa thế kỷ XIX và trở thành vũ khí lý luận của GCCN và nhân dân lao động trong cuộc đấu tranh tự giải phóng.Ăng-ghen tiếp theo là V.Lênin đã luận chứng cơ sở chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội… khách quan cho sự ra đời của chủ nghĩa xã hội và dự báo về con đường, mục tiêu, phương pháp và các giai đoạn phát triển cơ bản của chủ nghĩa xã hội cũng như về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện thực. chủ nghĩa xã hội hiện thực ra đời sau cách mạng tháng Mười, Bảy mươi năm qua các nước XHCN đã đạt được những thành tựu to lớn, đồng thời cũng mắc những sai lầm nghiêm trọng và hiện tại đang còn khủng hoảng.

Để sửa chữa những sai lầm đó nhiều Đảng Cộng sản đã đề xuất và lãnh đạo công cuộc cải tổ, cải cách và đổi mới. Ở một số nước, công cuộc cải cách, đổi mới đạt được những thành tựu quan trọng góp phần củng cố chủ nghĩa xã hội. Nhưng ở một số nước khác, trong đó có Liên Xô, quê hướng của Cách mạng tháng Mười, cải tổ đã làm rối loãnh, thay đổi cả phương hướng và bản chất của chế độ. Có nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng đó nhưng nguyên nhân cơ bản, trực tiếp là do sai lầm về đường lối chính trị, thể hiện tập trung nhất là việc Đảng Cộng sản từ bỏ học thuyết Mác-Lênin- hệ tư tưởng của mình và do đó tự tước bỏ vai trò lãnh đạo của mình đối với xã hội.

Sự phát triển của nhân loại trên phạm vi thế giới cũng như ở mỗi quốc gia dân tộc, một mặt, phụ thuộc có tính chất quyết định vào sự phát triển kinh tế - sản xuất; mặt khác, cũng phụ thuộc rất nhiều vào sự định hướng về mục tiêu, con đường phát triển của các lực lượng chính trị cầm quyền- sự định hướng chính trị đối với các quá trình phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội… của đảng cầm quyền. Định hướng đúng sẽ góp phần to lớn thúc đẩy lịch sử tiến lên. Định hướng sai có thể kìm hãm, kéo lùi sự phát triển của lịch sử. Cuối thế kỷ XIX Việt Nam trở thành thuộc địa của thực dân Pháp.

nhiều người đã đi tìm con đường cứu nước. Kết quả của sự tìm tọi đưa đến thắng lợi của độc lập dân tộc thuộc về Nguyễn ái Quốc, khi Người tham gia thànhlập Đảng Cộng sản Pháp năm 1920 và tiếp thu luận cương của V.Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa. Sau 10 năm chuẩn bị về tư tưởng, lý luận, chính trị và tổ chức, ngày 3-2-1930 Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời trên cơ sở chính cương và sách lược vắn tắt, tiếp theo là cương lĩnh chính trị tháng 10-1930. Định hướng xã hội chủ nghĩa với tính cách định hướng mục tiêu và con đường phát triển đất nước: độc lập dân tộc gắn với CNXH được khẳng định.

Định hướng XHCN là sự định hướng bằng đường lối chính trị đúng đắn và nhất quán của Đảng Cộng sản Việt Nam trong suốt quá trình lâu dài của sự nghiệp cách mạng Việt Nam: đó là từ cách mạng DCTS kiểu mới (tức CMĐTCND) sang cách mạng XHCN không qua giai đoạn TBCN. Đó là sự khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; vai trò của khối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và quần chúng lao động: sự đoàn kết quốc tế với liên bang cộng hoà XHCN Xô Viết, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, phong trào giải phóng dân tộc. Sự định hướng bằng đường lối chính trị đúng đắn đó là nhân tố trước tiên quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam qua mọi giai đoạn của nó. Khi cả nước bước vào thời kỳ quá độ cùng với những thành quả nhất định, Đảng và Nhà nước ta đã mắc những sai lầm trên một số vấn đề chiến lược, bao gồm xác định mục tiêu và bước đi cụ thể của thời kỳ quá độ, cùng với sai lầm trong chỉ đạo thực tiễn.

Do đó nước ta lầm vào cuộc khủng hoảng kinh tế- xã hội. Qua nhiều bước tìm tòi Đại hội VI Đảng Cộng sản Việt Nam đã khởi đầu sự nghiệp đổi mới toàn diện ở nước ta và xác định rõ: đổi mới để xây dựng đất nước tiến lên CNXH là yêu cầu khách quan, bức thiết, là vấn đề sống còn của CNXH ở nước ta. Sau 5 năm đổi mới chúng ta đã đạt được một số thành tựu ban đầu rất quan trọng. Đại hội VII của Đảng đã rút ra những bài học kinh nghiệm.

Bài học thành công đầu tiên có tính tổng quát là: "Đảng ta luôn giữ vững sự định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình đổi mới", đó là nguyên tắc hàng đầu, thể hiện tập trung tính giai cấp, tính Đảng Cộng sản trong đổi mới. "Định hướng xã hội chủ nghĩa" được ghi trong Văn kiện của Đại hội VII trở thành tư tưởng chỉ đạo toàn bộ quá trình hoạt động thực tiễn của cả nước. Song điều đó không có nghĩa là quan niệm về định hướng xã hội chủ nghĩa đã được hiểu một cách đầy đủ, nhất là khi hàng loạti vấn đề đang nảy sinh trong quá trình đổi mới. Bên cạnh đó, tình hình thế giới diễn biến rất phức tạp.

CNĐQ thực hiện chiến lược "diễn biến hoà bình" rất thâm độci nhằm lái công cuộc đổi mới theo hướng TBCN. Đã có những biểu hiện mơ hồ, sai lệch trong nhận thức cũng như trong hành động đến mức thành nguy cơ đi chệch định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình đổi mới - nhất là trong kinh tế hàng hoá, nhiều thành phần: cơ chế thị trường. Những biểu hiện sai lệch đó ảnh hưởng đến niềm tin vào CNXH của một bộ phận đảng viên của Đảng, một bộ phận cán bộ Nhà nước và nhân dân. Vì vậy, việc nghiên cứu, làm sáng tỏ một số vấn đề cơ bản về "Định hướng xã hội chủ nghĩa" trong quá trình đổi mới là rất cần thiết, có ý nghĩa lý luận, thực tiễn sâu sắc và cấp thiết.

Tình hình nghiên cứu Định hướng XHCN là một vấn đề mới, có nội dung rất rộng, liên quan đến rất nhiều lĩnh vực; nhiều ngành khoa học. Do đó nhiều công trình khoa học (nhất là khoa học xã hội- nhân văn ở các cấp, với mức độ khác nhau đều đề cập đến vấn đề này. Có thể nêu ví dụ về một số công trình khoa học tiêu bỉeu là: "Những vấn đề lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam" do giáo sư, tiễn sĩ Nguyễn Duy Quý làm chủ nhiệm; "Con đường đi lên CNXH ở Việt Nam" do GS, PTS Nguyễn Ngọc Long làm chủ nhiệm"; Khái lược lịch sử các tư tưởng xã hội chủ nghĩa "do GS,PTS Trịnh Quốc Tuấn làm chủ nhiệm"; Tìm hiểu di sản tư tưởng, đạo đức, tác phong Hồ Chí Minh" do PGS, PTS Phạm Ngọc Quang làm chủ nhiệm"; Sự sụp đổ của Liên Xô và bài học kinh nghiệm" do PTS Nguyễn Xuân Sơn làm chủ nhiệm. Có một số bài viết trực tiếp đề cập quan niệm về định hướng xã hội chủ nghĩa như bài: "Định hướng xã hội chủ nghĩa" của Thiện Nhân (Tạp chí Cộng sản số 2/1992), "Định hướng XHCN vì lợi ích của nhân dân" của PTS Nguyễn Đức Bách (Tạp chí công tác tư tưởng văn hoá số 2/1993).

"Chủ nghĩa Mác và định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta" của Lê Huy Phan (Thông tin lý luận số 1/1994). Ngoài ra, còn nhiều tư liệu trong và ngoài nước liên quan đến những khía cạnh khác nhau của đề tài này, chẳng hạn: phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần với cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước, sắp xếp lại kinh tế quốc doanh; xây dựng Nhà nước - pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân; đổi mới và chỉnh đốn Đảng… Tuy vậy, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách cơ bản và có hệ thống vấn đề "định hướng xã hội chủ nghĩa" với tư cách một luận án PTS khoa học triết học. Đương nhiên, những công trình khoa học đi trước đều là tư liệu tham khảo quý báu cho luận án này. Mục đích và nhiệm vụ của luận án Thông qua phân tích lịch sử, lý luận và thực tiễn, luận án làm rõ những nội dung cơ bản của "Định hướng xã hội chủ nghĩa " và những điều kiện chủ yếu đảm bảo sự định hướng đó ở nước ta trong một chỉnh thể hợp lo gíc và lịch sử.

Để đạt được mục đích đó, luận án có nhiệm vụ: 1. Làm rõ hai nội dung cơ bản của "Định hướng xã hội chủ nghĩa" là sự lựa chọn mục tiêu, con đường phát triển của đất nước phù hợp với thực tiễn cách mạng Việt Nam và xu thế thời đại gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội; là sự định hướng bằng đường lối chính trị đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam với các quá trình phát triển kinh tế, xã hội… theo mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh và hiện thực hoá mục tiêu đó trong đời sống xã hội. Khẳng định thực chất của sự định hướng xã hội chủ nghĩa là xác định "Vai trò lãnh đạo chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội vì lợi ích của nhân dân". Làm rõ những điều kiện chủ yếu nhất đảm bảo giữ vững và từng bước thực hiện định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là: sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam là điều kiện tiên quyết… Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và đổi mới hệ thống chính trị mà cốt lõi là xây dựng Nhà nước - pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân là điều kiện có ý nghĩa quyết định trực tiếp.