Luận án tiến sĩ y học nghiên cứu tỷ lệ trẻ rối loạn phổ tự kỷ và hiệu quả chương

ĐẠI HỌC HUẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y - DƢỢC ---------- NGUYỄN TẤN ĐỨC NGHIÊN CỨU TỶ LỆ TRẺ RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỶ VÀ HIỆU QUẢ CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI TỈNH QUẢNG NGÃI LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HUẾ - NĂM 2022 ĐẠI HỌC HUẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y - DƢỢC ---------- NGUYỄN TẤN ĐỨC NGHIÊN CỨU TỶ LỆ TRẺ RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỶ VÀ HIỆU QUẢ CHƯƠNG TRÌNH CAN THIỆP DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG TẠI TỈNH QUẢNG NGÃI LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngành: Y TẾ CÔNG CỘNG Mã số: 9720701 Hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS LƢƠNG NGỌC KHUÊ GS.TS VÕ VĂN THẮNG HUẾ - NĂM 2022 Lời Cảm Ơn Trong quá trình học tập, điều tra nghiên cứu, can thiệp và hoàn thành luận án này: Tôi xin gửi lời cám ơn chån thành đến Lãnh đäo Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh, Lãnh Đäo Ban Tuyên Giáo Tỉnh Ủy và Ban Giám đốc sở Y tế tỉnh Quâng Ngãi đã täo điều kiện cho tôi được đi học Nghiên cứu sinh täi Trường Đäi học Y - Dược, Đäi học Huế. Tôi xin chân thành gởi lời câm ơn đến: Ban giám hiệu Trường Đäi học Y - Dược, Đäi học Huế; Phòng Đào täo Sau Đäi học, Ban chủ nhiệm và Quý Thæy Cô Khoa Y tế Công cộng thuộc Trường Đäi học Y - Dược Huế đã nhiệt tình truyền đät, cung cçp những kiến thức quý báu và täo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập, nghiên cứu. Tôi chån thành cám ơn Lãnh đäo và cán bộ, nhân viên của Bệnh viện Tâm thæn tỉnh Quâng Ngãi; cán bộ chuyên trách Tâm thæn của các Trung tâm Y tế huyện, thị xã, thành phố và cán bộ chuyên trách Tâm thæn của träm y tế các xã, phường, thị trçn trên địa bàn tỉnh Quâng Ngãi đã hỗ trợ tôi trong quá trình thu thập, xử lý số liệu và can thiệp trẻ rối loän phổ tự kỷ. Tôi xin chân thành gởi lời câm ơn và tri ån såu sắc đến thæy PGS.TS Lương Ngọc Khuê và Thæy GS.TS Võ Văn Thắng đã dành nhiều thời gian, công sức và đã nhiệt tình trực tiếp hướng dẫn cũng như động viên, täo điều kiện hỗ trợ, giúp đỡ mọi mặt cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tôi luôn trân trọng biết ơn, câm ơn gia đình, bän bè và đồng nghiệp trong suốt thời gian qua đã luôn quan tåm động viên, hỗ trợ và täo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi để tôi học tập và nghiên cứu. Với tçt câ tçm lòng tôi xin chân thành câm ơn. Quảng Ngãi, tháng 6 năm 2022 NCS. Nguyễn Tấn Đức LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự cộng tác của quý đồng nghiệp, trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi trong thời gian từ 6/2016 đến tháng 8/2019.

Các số liệu và kết quả trong Luận án này được thực hiện nghiêm túc, trung thực, khoa học và chưa từng được công bố ở bất kỳ một công trình nghiên cứu nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Tấn Đức DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ABA : Phân tích hành vi ứng dụng (Applied Behavior Analysis) ADDM : C quan Giám sát tự và rối lo n sự phát tri n (Autism and Developmental Disabilities Monitoring) ADEC : Thang phát hiện tự k sớm ở trẻ nhỏ (The Autism Detection in Early Childhood) ADI-R: : Bộ câu hỏi phỏng vấn chẩn đoán tự k - sửa đổi (Autism Diagnostic Interview - Revised) ADOS : Bảng đi m quan sát chẩn đoán tự k (Autism Diagnostic Observation Schedule) ADOS-G : Bảng đi m quan sát chẩn đoán tự k - thông tin chung (Autism Diagnostic Observation Schedule - General) ASD : Rối lo n phổ tự k (Autism Spectrum Disorder) CABS-CV : Thang hành vi tự k Clancy phiên bản Trung Quốc (Chinese Version of Clancy Autism Behavior Scale) CARS : Thang đánh giá rối lo n phổ tự k ở trẻ em (Childhood Autism Rating Scale) CARS-CV : Thang đánh giá rối lo n phổ tự k ở trẻ em phiên bản Trung Quốc (Chinese Version of Childhood Autism Rating Scale) CDC : Trung tâm ki m soát bệnh tật (Center for Disease Control) DSM-5 : Sổ tay thống kê và chẩn đoán các rối lo n Tâm thần, phiên bản thứ năm (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 5th Edition) DSM-I : Sổ tay thống kê và chẩn đoán các rối lo n Tâm thần, phiên bản thứ nhất (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 1st Edition) DSM-II : Sổ tay thống kê và chẩn đoán các rối lo n Tâm thần, phiên bản thứ hai (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 2nd Edition) DSM-III : Sổ tay thống kê và chẩn đoán các rối lo n Tâm thần, phiên bản thứ ba (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 3rd Edition) DSM-IV : Sổ tay thống kê và chẩn đoán các rối lo n Tâm thần, phiên bản thứ tư (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 4th Edition) DSM-IV TR : Sổ tay thống kê và chẩn đoán các rối lo n Tâm thần, phiên bản thứ tư - sửa đổi (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 4th Edition Text Revision) ICD-10 : Phân lo i bệnh Quốc tế lần thứ 10 (International Classification of Diseases 10th Edition) IQ : Chỉ số thông minh (Intelligence Quotient) LĐ-TB-XH : Lao động - Thư ng binh - Xã hội M-CHAT : Bảng ki m sàng lọc rối lo n phổ tự k ở trẻ nhỏ (Modified- Checklist for Autism in Toddlers) PDDs : Rối lo n phát tri n lan tỏa (Pervasive Developmental Disorders) PECS : Hệ thống giao tiếp trao đổi tranh (Picture Exchange Communication System) PEP-3 : hồ s tâm lý giáo dục, phiên bản thứ ba (The Psychoeducational Profile - 3rd Edition) RLPTK : Rối lo n phổ tự k SCQ : Bảng câu hỏi truyền thông xã hội (Social Communication Questionnaire) SL : Số Lượng TB : Trung bình TC-TTTE-PHCN : Tâm căn - Tâm thần trẻ em - Phục hồi chức năng TEACCH : Trị liệu và giáo dục trẻ rối lo n phổ tự k và khiếm khuyết giao tiếp (Treatment and Education of Autistic and Communication Handicapped Children) VABS : Thang hành vi thích ứng Vineland (Vineland Adaptive Behavior Scale) MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Đ i cư ng rối lo n phổ tự.

T lệ và đặc đi m rối lo n phổ tự k. Chẩn đoán rối lo n phổ tự. Một số nghiên cứu rối lo n phổ tự k trên thế giới và Việt Nam. Một số phư ng pháp và mô hình can thiệp trẻ rối lo n phổ tự k.

Giới thiệu thông tin về địa bàn tri n khai nghiên cứu. 38 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Địa đi m và thời gian nghiên cứu.

Phư ng pháp nghiên cứu. Nội dung biến số nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu. Công cụ thu thập thông tin.

Xử lý và phân tích số liệu. Những h n chế của đề tài và giải pháp khắc phục. Đ o đức nghiên cứu. Vai trò của nghiên cứu sinh trong đề tài nghiên cứu.

67 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc đi m chung của đối tượng nghiên cứu. T lệ và đặc đi m rối lo n phổ tự k. Đánh giá hiệu quả của mô hình can thiệp.

79 Chƣơng 4: BÀN LUẬN. T lệ và đặc đi m rối lo n phổ tự k. Đánh giá hiệu quả của mô hình can thiệp. Những hó hăn, thuận lợi trong quá trình tri n khai thực hiện đề tài.

117 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1. Nghiên cứu t lệ rối lo n phổ tự k ở các nước Châu Mỹ. Nghiên cứu t lệ rối lo n phổ tự k ở các nước Châu Âu. Nghiên cứu t lệ rối lo n phổ tự k ở các nước Châu Á.

Mức độ nghiêm trọng của rối lo n phổ tự k. Hiệu quả của các nhóm thuốc đến các triệu chứng của rối lo n phổ tự k. Phân bố về tuổi của trẻ được nghiên cứu. Phân bố về giới tính của trẻ được nghiên cứu.

Phân bố về dân tộc của trẻ được nghiên cứu. Phân bố về n i ở gia đình của trẻ được nghiên cứu. T lệ rối lo n phổ tự k của trẻ được nghiên cứu theo tiêu chuẩn chẩn đoán của DSM-5. T lệ các mức độ rối lo n phổ tự k theo thang đi m CARS của trẻ được nghiên cứu.

Phân bố t lệ rối lo n phổ tự k theo độ tuổi của trẻ theo tiêu chuẩn chẩn đoán của DSM-5. Phân bố t lệ rối lo n phổ tự k theo giới tính theo tiêu chuẩn chẩn đoán của DSM-5. Triệu chứng lâm sàng của trẻ theo thang đi m CARS. T lệ triệu chứng lâm sàng giao tiếp và tư ng tác xã hội.

T lệ triệu chứng lâm sàng của hành vi, ham thích, ho t động. Liên quan giữa giới t nh của trẻ và rối lo n phổ tự k. Liên quan giữa n i ở gia đình của trẻ và rối lo n phổ tự k. Liên quan giữa dân tộc của trẻ và rối lo n phổ tự k.

Liên quan giữa dân tộc của trẻ và rối lo n phổ tự k. Liên quan giữa tuổi mẹ khi mang thai và rối lo n phổ tự k. Liên quan giữa tuổi mẹ khi mang thai và rối lo n phổ tự k. Liên quan giữa hút thuốc lá của mẹ và rối lo n phổ tự k.

Liên quan giữa hút thuốc lá của mẹ và rối lo n phổ tự k. Đặc đi m nhân khẩu học của nhóm can thiệp và nhóm chứng t i thời đi m bắt đầu can thiệp (T0). Thang đi m CARS trung bình của nhóm can thiệp và nhóm chứng t i thời đi m bắt đầu can thiệp (T0). Hiệu quả cải thiện thang đi m CARS trung bình sau 6 tháng can thiệp (T1).

Hiệu quả cải thiện thang đi m CARS trung bình sau 12 tháng can thiệp (T2). Hiệu quả cải thiện thang đi m CARS trung bình sau 18 tháng can thiệp (T3). Hiệu quả cải thiện thang đi m CARS trung bình sau 24 tháng can thiệp (T4). Hiệu quả cải thiện thang đi m CARS trung bình sau 6 tháng, 12 tháng, 18 tháng và 24 tháng can thiệp ở nhóm can thiệp.

Hiệu quả cải thiện 15 tiêu chí của thang đi m CARS sau 6 tháng can thiệp. Hiệu quả cải thiện 15 tiêu chí của thang đi m CARS sau 12 tháng can thiệp. Hiệu quả cải thiện 15 tiêu chí của thang đi m CARS sau 18 tháng can thiệp. Hiệu quả cải thiện 15 tiêu chí của thang đi m CARS sau 24 tháng can thiệp .