Luận án tiến sĩ xung đột gia đình ở vùng ven đô đang trong quá trình đô thị hóa

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN TRẦN THU HƯƠNG XUNG ĐỘT GIA ĐÌNH Ở VÙNG VEN ĐÔ ĐANG TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC HÀ NỘI – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN TRẦN THU HƯƠNG XUNG ĐỘT GIA ĐÌNH Ở VÙNG VEN ĐÔ ĐANG TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA Chuyên ngành: Tâm lý học xã hội Mã số: Chuyên ngành đào tạo thí điểm LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Trần Thị Minh Đức 2. Lê Thị Thanh Hương HÀ NỘI - 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các dữ liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

Tác giả luận án LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trước tiên tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến GS. Trần Thị Minh Đức, PGS. Lê Thị Thanh Hương đã tận tình chỉ dẫn, giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và làm luận án. Nhờ có sự chỉ bảo tận tình của các cô mà tôi đã hoàn thành luận án tiến sĩ của mình.

Tôi muốn gửi lời cảm ơn chân thành tới tập thể giảng viên, các đồng nghiệp ở Khoa Tâm lý học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, và các thầy cô giáo ngoài khoa đã hỗ trợ tôi trong quá trình hoàn thiện luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu và phòng Sau đại học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành đúng hạn luận án tiến sĩ này. Những lời tri ân sâu sắc tôi muốn gửi đến gia đình, bạn bè, người thân, những người đã luôn ở bên tôi trong suốt quá trình học tập. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn tập thể sinh viên k54 khoa Tâm lý học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội và các hộ gia đình ở hai xã Đại Mỗ, Từ Liêm và Lý Nhân, Hà Nam đã giúp tôi trong quá trình thu thập số liệu phục vụ luận án.

Trân trọng cảm ơn! Hà Nội, tháng 05 năm 2014 Trần Thu Hương LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU. CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU VỀ XUNG ĐỘT GIA ĐÌNH Ở VÙNG VEN ĐÔ ĐANG TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ XUNG ĐỘT GIA ĐÌNH VÀ XUNG ĐỘT GIA ĐÌNH Ở VÙNG VEN ĐÔ ĐANG TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA. Những nghiên cứu về xung đột gia đình.

Những nghiên cứu về xung đột gia đình ở vùng ven đô đang trong quá trình đô thị hóa. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN. Gia đình ven đô. Xung đột gia đình vùng ven đô trong quá trình đô thị hóa.

Các mức độ biểu hiện của xung đột gia đình ở vùng ven đô đang trong quá trình đô thị hóa. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN XUNG ĐỘT GIA ĐÌNH Ở VÙNG VEN ĐÔ ĐANG TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA. Nhóm các yếu tố khách quan thuộc về đô thị hóa ảnh hưởng đến xung đột gia đình vùng ven đô. Nhóm các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến xung đột gia đình ven đô.

TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. VÀI NÉT VỀ ĐỊA BÀN VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU. Địa bàn nghiên cứu. Khách thể nghiên cứu.

TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU. Tổ chức nghiên cứu lý luận. Tổ chức nghiên cứu thực tiễn. 65 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chương 3.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ XUNG ĐỘT GIA ĐÌNH Ở VÙNG VEN ĐÔ ĐANG TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA. THỰC TRẠNG XUNG ĐỘT GIA ĐÌNH Ở VÙNG VEN ĐÔ ĐANG TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA. Quan niệm chung của người dân ven đô về gia đình và xung đột gia đình. Xung đột gia đình vùng ven đô thể hiện ở mặt nhận thức.

Xung đột gia đình vùng ven đô thể hiện ở mặt cảm xúc. Xung đột gia đình vùng ven đô thể hiện ở khía cạnh hành vi. Tổng hợp mức độ xung đột gia đình ở vùng ven đô. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN XUNG ĐỘT GIA ĐÌNH TẠI VÙNG VEN ĐÔ ĐANG TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA.

Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến xung đột gia đình ở vùng ven đô. Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến xung đột gia đình ở vùng ven đô. PHÂN TÍCH CÁC TRƯỜNG HỢP XUNG ĐỘT GIA ĐÌNH VÙNG VEN ĐÔ ĐANG TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA. Trường hợp 1.

Trường hợp 2. 138 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO. 149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.

150 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 162 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ĐLC : Độ lệch chuẩn ĐTB : Điểm trung bình XĐ : Xung đột LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Đặc điểm của mẫu khách thể nghiên cứu là người dân ven đô. Nhóm các quan điểm của người dân ven đô về giới tính và số lượng con.

Mức độ xung đột nhận thức thể hiện ở khía cạnh sinh sản. Mức độ xung đột nhận thức thể hiện ở khía cạnh kinh tế. So sánh sự khác biệt giữa vợ và chồng trong các quan điểm giáo dục đạo đức cho con cái. Mức độ xung đột nhận thức thể hiện ở khía cạnh giáo dục.

Mức độ xung đột nhận thức thể hiện ở chức năng giao tiếp. Xung đột nhận thức ở từng chức năng gia đình. So sánh xung đột nhận thức về các chức năng gia đình tại hai địa bàn nghiên cứu. Các yếu tố ảnh hưởng đến tình cảm vợ chồng.

Tổng hợp cảm xúc của các cặp vợ chồng thể hiện trong các chức năng gia đình. So sánh mức độ xung đột cảm xúc ở các chức năng gia đình tại hai địa bàn nghiên cứu. Xung đột hành vi khi thực hiện chức năng sinh sản. Xung đột hành vi khi thực hiện chức năng kinh tế.

Xung đột hành vi khi thực hiện chức năng giáo dục. Xung đột hành vi khi thực hiện chức năng giao tiếp. Tổng hợp mức độ xung đột hành vi qua bốn chức năng gia đình. Nhóm các hành vi giải quyết xung đột gia đình của người dân ven đô.

Tổng hợp các nhóm hành vi giải quyết xung đột gia đình. Bảng tổng hợp mức độ xung đột vợ chồng trong các gia đình ven đô. Bảng tổng hợp mức độ xung đột với các tiêu chí độ tuổi; nghề nghiệp và trình độ học vấn. Đánh giá của người dân ven đô về các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến xung đột gia đình.

Đánh giá của cán bộ địa phương về các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến xung đột gia đình. Đánh giá của người dân ven đô về các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến xung đột gia đình. 128 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Quan niệm của người dân ven đô về gia đình.

Quan niệm của người dân ven đô về xung đột gia đình. Đánh giá của người dân về nguyên nhân xung đột gia đình. Thái độ của người dân ven đô đối với xung đột gia đình. Đánh giá của người dân ven đô về hậu quả của xung đột gia đình.

Quan điểm của người dân về cách thức giải quyết xung đột gia đình. Đánh giá của cán bộ địa phương về tần suất xuất hiện xung đột gia đình. Đánh giá của cán bộ địa phương về mức độ xung đột trong các mối quan hệ gia đình. Đánh giá của cán bộ địa phương về mức độ xung đột trong từng chức năng gia đình.

120 DANH MỤC CÁC MÔ HÌNH Mô hình 3. Mối tương quan giữa xung đột gia đình với các nhóm hành vi giải quyết xung đột. Mối tương quan giữa xung đột gia đình với các chức năng gia đình. Ảnh hưởng của nhóm yếu tố chủ quan, khách quan đến xung đột gia đình.

Vấn đề gây xung đột của gia đình chị NTV. Các nguồn hỗ trợ xung đột gia đình. Đặc điểm vợ - chồng và vấn đề gây xung đột gia đình. Các nguồn hỗ trợ gia đình giải quyết xung đột.

140 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Đô thị hóa là một quá trình tất yếu của một xã hội phát triển. Quá trình này kéo theo những biến đổi lớn lao về mọi mặt: kinh tế, xã hội, văn hóa cũng như tâm lý con người. Về thực chất, đây là quá trình chuyển biến từ tổ chức xã hội nông thôn thành tổ chức xã hội đô thị.

Sự phổ biến các giá trị văn hóa đô thị, sự thâm nhập của lối sống đô thị vào điều kiện sống nông thôn, cùng với sự thích nghi không đồng đều của cư dân đã tạo nên một bức tranh đa dạng, phong phú của vùng đang được đô thị hóa, mang đến bản sắc mới cho một khu vực vốn không đồng nhất về nhiều mặt của xã hội nông thôn truyền thống. Vùng ven đô và ngoại thành là khu vực trung gian giữa nông thôn và thành thị. Đây là nơi giao thoa giữa văn hóa nông thôn và thành thị. Các giá trị văn hóa thành thị được chuyển vào khu vực ven đô nhanh hơn với bất kỳ khu vực nào khác bởi tính chất giao lưu mạnh mẽ của khu vực này.

Nếu như yếu tố vật chất trong sự chuyển đổi diễn ra nhanh chóng và có thể nhận thấy rất rõ qua sự thay đổi bộ mặt cảnh quan, môi trường, hệ thống dịch vụ… thì yếu tố tinh thần của sự biến đổi (từ phương diện văn hóa, tâm lý) lại diễn ra từ từ và rất khó nhận biết ngay lập tức. Quá trình đô thị hóa dẫn tới sự thay đổi trong đời sống vật chất và tinh thần của người dân ven đô theo cả hai chiều hướng: tích cực và tiêu cực.