Luận án tiến sĩ xây dựng mô hình kế toán trách nhiệm trong các doanh sản xuất sữ

i LỜI CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Số liệu sử dụng trong Luận án là trung thực. Những kết quả của Luận án chưa từng ñược công bố trong bất cứ công trình nào Tác giả của Luận án Nguyễn Thị Minh Phương ii MỤC LỤC LỜI CAM ðOAN. ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.

vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC ðỒ THỊ. viii LỜI MỞ ðẦU .1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN. Tổng quan các công trình nghiên cứu nước ngoài.

Tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước. Phương pháp nghiên cứu của luận án. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu.

Hệ thống dữ liệu thu thập .21 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.23 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP. Bản chất, vai trò và nhiệm vụ kế toán trách nhiệm trong doanh nghiệp. Bản chất của kế toán trách nhiệm trong doanh nghiệp. Vai trò và nhiệm vụ của kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp.

Sự phân cấp quản lý và mối quan hệ với kế toán trách nhiệm. Sự phân cấp quản lý và các mô hình phân cấp quản lý. Hệ thống kế toán trách nhiệm trong mối quan hệ với cơ cấu tổ chức quản lý kinh doanh. Hệ thống phương pháp sử dụng trong kế toán trách nhiệm.

Hệ thống phương pháp dự toán. Hệ thống phương pháp cung cấp các thông tin thực hiện của các trung tâm trách nhiệm. Hệ thống phương pháp phân tích, ñánh giá trách nhiệm của các trung tâm trách nhiệm. Nội dung kế toán trách nhiệm cho các trung tâm trách nhiệm trong doanh nghiệp.

Trung tâm chi phí. Trung tâm doanh thu. Trung tâm lợi nhuận. Trung tâm ñầu tư.

Kế toán trách nhiệm của một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp Việt Nam. Kế toán trách nhiệm của một số nước trên thế giới. Bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp Việt Nam .71 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.73 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT SỮA VIỆT NAM. Thực trạng kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam.

Giới thiệu tổng quan về ngành sản xuất sữa Việt Nam. ðặc ñiểm cơ cấu tổ chức và phân cấp quản lý trong các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam. Thực trạng vận dụng các phương pháp kế toán trách nhiệm tại các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam. Thực trạng kế toán trách nhiệm các trung tâm trong doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam.

ðánh giá thực trạng kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam. ðánh giá cơ cấu tổ chức và phân cấp quản lý tại các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam. ðánh giá hệ thống phương pháp kế toán trách nhiệm tại các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam. ðánh giá thực trạng kế toán trách nhiệm các trung tâm tại các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam .98 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.100 iv CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP XÂY DỰNG MÔ HÌNH KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT SỮA VIỆT NAM.

Sự cần thiết xây dựng mô hình kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam. Các nguyên tắc xây dựng mô hình kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam. Phù hợp với mô hình tổ chức quản lý. Phù hợp với yêu cầu và trình ñộ quản lý.

Phù hợp và hài hòa giữa chi phí và lợi ích. Phù hợp với cơ chế quản lý của nền kinh tế. Phù hợp trong quá trình toàn cầu hóa. Vận dụng phương pháp kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam.

Xây dựng hệ thống ñịnh mức. Xây dựng hệ thống dự toán tương ứng các trung tâm trách nhiệm. Xây dựng hệ thống ghi chép chứng từ ban ñầu, tài khoản và sổ kế toán phù hợp với hệ thống kế toán trách nhiệm. Áp dụng phương pháp bảng ñiểm cân bằng trong các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam.

Xây dựng hệ thống kế toán trách nhiệm cho các trung tâm trong doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam. Kế toán trách nhiệm trung tâm chi phí. Kế toán trách nhiệm trung tâm doanh thu. Kế toán trách nhiệm trung tâm lợi nhuận.

Kế toán trách nhiệm trung tâm ñầu tư. ðiều kiện xây dựng hệ thống kế toán trách nhiệm trong các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam. ðối với nhà nước và các cơ quan chức năng. ðối với các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam.143 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.149 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ.151 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.151 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Diễn giải CP NVL TT : Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp CP NCTT : Chi phí nhân công trực tiếp CP SXC : Chi phí sản xuất chung DNNN : Doanh nghiệp nhà nước : Enterprise Resource Planning (Hoạch ñịnh nguồn ERP lực doanh nghiệp) EVA : Economic value added (Giá trị giá tăng) Gð : Giám ñốc HðQT : Hội ñồng quản trị KH : Kế hoạch KTTC : Kế toán tài chính KTTN : Kế toán trách nhiệm KTQT : Kế toán quản trị LN : Lợi nhuận PX : Phân xưởng TT : Thực tế TSCD :Tài sản cố ñịnh SXKD : Sản xuất kinh doanh RA : Respondbility Accounting (Kế toán trách nhiệm) ROI : Return on Investment (Tỷ lệ hoàn vốn ñầu tư) RI : Residual Income(Thu nhập còn lại) vi DANH MỤC SƠ ðỒ Sơ ñồ 2.1: Cơ cấu quản lý chức năng của doanh nghiệp .2: Cơ cấu tổ chức theo ñịa dư .3: Cơ cấu tổ chức theo sản phẩm .4: Cơ cấu tổ chức theo khách hàng.5: Cơ cấu tổ chức theo ñơn vị chiến lược .6: Cơ cấu tổ chức kiểu ma trận .7: Cơ cấu quản lý trực tuyến của doanh nghiệp .8: Cơ cấu quản lý theo kiểu trực tuyến - chức năng .9: Hệ thống kế toán trách nhiệm trong mối quan hệ với cơ cấu tổ chức quản lý của doanh nghiệp .10: Hệ thống dự toán sản xuất kinh doanh .11: Trình tự lập dự toán .12: Mô hình phân tích Dupont.13: Cấu trúc của bảng ñiểm cân bằng .14: Mối quan hệ giữa phân cấp quản lý và các trung tâm trách nhiệm ở các doanh nghiệp châu Âu.1: Chuỗi giá trị giản ñơn của ngành sữa .2: Bộ máy quản lý của Công ty Vinamilk .3: Bộ máy quản lý của Công ty sữa Hà nội .1: Các trung tâm chi phí thuộc khối sản xuất .2: Các trung tâm chi phí thuộc khối kinh doanh.3: Các trung tâm chi phí thuộc khối quản lý.4: Bộ máy kế toán kết hợp trong doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam .145 vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Mối quan hệ giữa chiến lược và cơ cấu tổ chức .1: Hệ thống dự toán của các trung tâm trách nhiệm .2: Bảng ñiểm cân bằng trong doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam .3: Bảng phân tích biến ñộng các nhân tố .4: ROI của các trung tâm ñầu tư .5: Các chỉ tiêu của bộ phận miền Bắc .6: Lợi nhuận còn lại của các trung tâm .140 viii DANH MỤC ðỒ THỊ ðồ thị 3.1: Sản lượng sữa hàng hóa .2: Doanh số sữa của Việt Nam .3: Tốc ñộ tăng doanh thu và lợi nhuận của Công ty Sữa Vinamilk .4: Cơ cấu doanh thu của công ty Vinamilk 2010.

79 1 LỜI MỞ ðẦU 1. Lý do lựa chọn ñề tài Kế toán trách nhiệm là một trong những nội dung cơ bản của kế toán quản trị, nó là một trong những công cụ quản lý kinh tế tài chính có vai trò quan trọng trong việc quản lý, ñiều hành và kiểm soát các hoạt ñộng kinh doanh trong doanh nghiệp. KTTN giúp nhà quản trị kiểm soát và ñánh giá hoạt ñộng của những bộ phận trong doanh nghiệp, ñồng thời ñánh giá trách nhiệm quản lý của nhà quản trị các cấp. Từ ñó, giúp các nhà quản trị các cấp có những thông tin hữu ích trong việc ra quyết ñịnh ñể ñạt ñược mục tiêu chung.

ðồng thời KTTN cũng thúc ñẩy, khuyến khích các nhà quản trị phát huy năng lực quản lý của mình góp phần nâng cao hiệu quả quản lý của doanh nghiệp. KTTN có vai trò quan trọng trong công tác quản lý của doanh nghiệp nhưng vẫn còn là nội dung tương ñối mới không chỉ trong thực tế mà cả trong nghiên cứu ñối với Việt Nam, mặc dù KTQT và KTTN ñã ñược các nước trên thế giới ñề cập và phát triển tương ñối lâu. Thị trường sữa tại Việt nam ñược ñánh giá là thị trường có nhiều tiềm năng tăng trưởng trong tương lai, thống kê cho thấy giai ñoạn 1997-2009, ngành sữa Việt Nam có tỷ lệ tăng trưởng cao nhất khu vực ðông Nam Á với mức tăng bình quân 24,7%/năm. Tuy nhiên, mức tiêu dùng sữa của người dân còn khá thấp chỉ khoảng 11,2 l/năm, thấp hơn nhiều so với các nước châu Á khác và các nước khác trên thế giới như Thái lan 23l/người/năm, Trung Quốc 25l/người/năm.

ðây là cơ hội lớn cho các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam phát triển và khẳng ñịnh mình. Hơn nữa, Việt nam là nước nông nghiệp, có nhiều nguồn lực cho ngành sản xuất và chăn nuôi bò sữa phát triển. Lợi thế cạnh tranh của ngành sữa thuộc về doanh nghiệp nào nắm ñược nguồn nguyên liệu bò sữa, tuy nhiên ñây lại là ñiểm yếu của hầu hết các doanh nghiệp trong nước. Mặt khác, khi thị trường sữa hoàn toàn mở cửa theo lộ trình gia nhập WTO của Việt nam, cả nông dân nuôi bò sữa lẫn các doanh nghiệp sản xuất sữa nội ñịa sẽ phải ñối mặt với cạnh tranh gay gắt của các công ty rất mạnh từ Úc và New Zealand.

ðể phát triển và tồn tại vấn ñề ñặt ra ñối với các doanh nghiệp sản 2 xuất sữa Việt Nam ñó là phải ñảm bảo chất lượng sản phẩm và ñáp ứng nhu cầu tiêu dùng không chỉ ñối với trong nước mà cả ñối với tiêu dùng nước ngoài. Muốn như vậy, các doanh nghiệp sản xuất sữa Việt Nam phải có phương thức quản lý tốt từ khâu ñầu vào ñến sản xuất và tiêu thụ, tạo uy tín về thương hiệu cũng như chất lượng sản phẩm. Một trong những công cụ quản lý và kiểm soát hiệu quả hiện nay cho các doanh nghiệp là hệ thống KTTN. KTTN là hệ thống kế toán tập hợp kết quả theo từng lĩnh vực, phạm vi khác nhau do một nhà quản trị chịu trách nhiệm giám sát và ñánh giá kết quả theo từng bộ phận trong tổ chức.

KTTN quan tâm ñến việc các nhà quản trị ñược giao trách nhiệm kiểm soát và ñiều hành một hoạt ñộng, bộ phận trong tổ chức.